- Phương thức để hàng Việt Nam
thâm nhập thị trường EU
- Phùng thịVân Kiều
Hệ thống phân phối của EU về cơ
bản cũng giống như hệ thống phân phối của một quốc gia, gồm mạng lưới
bán buôn và mạng lưới bán lẻ. Tham gia vào hệ thống phân phối này là
các công ty xuyên quốc gia, hệ thống các cửa hàng, siêu thị, các công ty
bán lẻ độc lập v.v.
Các công ty xuyên quốc gia EU thường
phát triển theo mô hình, gồm: ngân hàng hoặc công ty tài chính, nhà máy,
công ty thương mại, siêu thị, cửa hàng v.v. Các công ty xuyên quốc gia tổ
chức mạng lưới tiêu thụ hàng của mình rất chặt chẽ, họ chú trọng
từ khâu đầu tư sản xuất hoặc mua hàng đến khâu phân phối hàng cho mạng
lưới bán lẻ. Rất ít trường hợp siêu thị lớn hoặc các công ty bán lẻ
độc lập mua hàng trực tiếp từ các nhà xuất khẩu nước ngoài. Mối
quan hệ bạn hàng giữa các nhà bán buôn và bán lẻ trên thị trường EU
không phải là ngẫu nhiên mà phần lớn là do quan hệ tín dụng và mua cổ
phần của nhau.
Hệ thống phân phối của EU đã
hình thành nên một tổ hợp rất chặt chẽ và có nguồn gốc lâu đời.
Do vậy, các doanh nghiệp Việt Nam muốn thâm nhập thị trường này có thể
tiến hành theo phương thức sau:
Thứ nhất, đối với các doanh nghiệp
vừa và nhỏ, do tiềm lực kinh tế hạn chế nên có thể liên kết với cộng
đồng người Việt Nam ở châu Âu để đầu tư sản xuất và xuất khẩu
vào EU những mặt hàng mà thị trường này đang có nhu cầu lớn, như: hàng
dệt may, giày dép, đồ gỗ gia dụng, thủ công mỹ nghệ v.v. Hợp tác kinh
doanh có thể dưới hình thức liên doanh. Thành lập liên doanh theo Luật đầu
tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam: các ông chủ người Việt Nam ở
châu Âu (Việt Kiều) có thể đầu tư vào Việt Nam thành lập liên doanh với
các doanh nghiệp trong nước. Hai bên cùng góp vốn để thành lập liên
doanh, nhưng liên doanh có thể sử dụng lao động, nguyên liệu, nhà xưởng
của phía Việt Nam; và sử dụng pháp nhân, sự hiểu biết về thị trường,
kênh phân phối và sự nhạy bén trong kinh doanh của phía nước ngoài. Phía
Việt Nam sẽ chịu trách nhiệm sản xuất hàng hóa theo đúng thiết kế,
còn phía nước ngoài sẽ chịu trách nhiệm tiêu thụ hàng hóa. Bằng cách
này hàng hóa được sản xuất ra sẽ đáp ứng tốt thị hiếu luôn thay đổi
của thị trường EU và thâm nhập vào được kênh phân phối trên thị trường
này.
Thứ hai, đối với các doanh nghiệp
(thường là doanh nghiệp nhà nước) có tiềm lực kinh tế mạnh hơn có thể
liên doanh để trở thành công ty con của các công ty xuyên quốc gia EU. Bằng
cách này các doanh nghiệp có thể thâm nhập trực tiếp vào các kênh phân
phối chủ đạo trên thị trường EU vì các công ty xuyên quốc gia EU đóng
vai trò chủ chốt trong các kênh phân phối này. Các nhà nhập khẩu (các
công ty thương mại) thuộc các công ty xuyên quốc gia EU thường nhập hàng
từ các xí nghiệp, nhà máy thuộc tập đoàn của mình và từ các nhà thầu
nước ngoài có quan hệ bạn hàng lâu dài (ít khi nhập khẩu hàng từ các
nhà xuất khẩu không quen biết), sau đó đưa hàng vào mạng lưới tiêu thụ
(hệ thống các siêu thị, cửa hàng, công ty bán lẻ độc lập v.v.). Nếu
trở thành một công ty con của tập đoàn này thì đương nhiên hàng sản
xuất ra sẽ được đưa vào kênh tiêu thụ của tập đoàn.
Hiện nay, EU có khoảng 2.000 công ty
xuyên quốc gia trong tổng số 11.000 công ty xuyên quốc gia trên toàn cầu,
riêng năm nước: Đức, Pháp, Anh, Hà Lan và Đan Mạch đã có 1.533 công ty
xuyên quốc gia. Trong 50 công ty xuyên quốc gia hàng đầu thế giới, EU có
14 công ty. Các công ty xuyên quốc gia EU thực hiện chiến lược đầu tư và
cắm nhánh ra nước ngoài. Đây là một đặc trưng và cũng là hình thức
để EU dần chiếm lĩnh thị trường thế giới.
Những năm đầu thập niên 90, các
doanh nghiệp sản xuất hàng dệt may và da giày Đài Loan, Singapore, Malaysia,
Indonesia v.v. đã thâm nhập vào các kênh phân phối chủ đạo trên thị trường
EU rất thành công theo phương pháp "liên doanh để trở thành công ty
con của các công ty xuyên quốc gia EU". Họ đã dùng chính sách chuyển
phần lớn những cơ sở sản xuất của mình sang Việt Nam và các nước khác
mà có lợi thế hơn trong sản xuất (lương công nhân thấp và được hưởng
chính sách ưu đãi thuế quan phổ cập. Trong nước họ tập trung sản xuất
những sản phẩm cao cấp và có điều kiện phát triển các ngành công nghiệp
có hàm lượng công nghệ cao như: chế biến thực phẩm, điện tử - tin học,
sản xuất ô-tô, công nghệ viễn thông v.v. Hàng dệt may và da giày của họ
đã rất có uy tín trên thị trường EU. Chính vì vậy mà hiện nay các
doanh nghiệp Đài Loan, Malaysia, Indonesia đã mua rất nhiều hai mặt hàng này
của Việt Nam mang về nước, bỏ nhãn mác Việt Nam và dán nhãn mác của họ,
sau đó tái xuất sang thị trường EU. Giá bán của họ cho đối tác EU cao
hơn nhiều lần so với giá mua của Việt Nam, thường gấp rưỡi, gấp đôi,
thậm chí có những loại hàng bán được giá gấp 3 đến 5 lần.
Các doanh nghiệp Việt Nam là người
sản xuất ra hàng hóa, xuất khẩu rất khó khăn mà lợi nhuận thu được
còn rất hạn chế và thấp hơn nhiều so với lợi nhuận thu được từ hoạt
động tái xuất của họ. Tại thời điểm này, hoạt động tái xuất của
các nước ở khu vực châu á đang phát triển rất mạnh, cho nên rất nhiều
mặt hàng của Việt Nam được bày bán trên thị trường EU dưới nhãn
mác của các nước khác. Để khắc phục tình trạng bán qua trung gian thì
không còn cách nào khác là các doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động thâm
nhập vào các kênh phân phối trên thị trường EU.
Thứ ba, các doanh nghiệp của Việt
Nam cũng có thể sử dụng hình thức liên doanh với các đối tác nước
ngoài trong việc sử dụng giấy phép, nhãn hiệu hàng hóa (có thể liên
doanh với các nhà sản xuất EU có uy tín, hoặc các nhà sản xuất châu á
mà sản phẩm chủ yếu xuất sang thị trường EU) theo kinh nghiệm của các
doanh nghiệp Đài Loan trong việc thâm nhập thị trường này.
Việt Nam đang thực hiện tiến trình
công nghiệp hóa, hiện đại hóa, vì vậy trong tương lai hàng xuất khẩu
chủ lực của Việt Nam sẽ là hàng điện tử - tin học, thực phẩm chế
biến và các mặt hàng chế tạo khác có hàm lượng công nghệ cao. Những
mặt hàng này rất khó thâm nhập vào thị trường của các nước phát triển.
Do vậy, ngay từ bây giờ các doanh nghiệp phải lựa chọn phương thức thích
hợp, chủ động tích cực thâm nhập vào các kênh phân phối EU, nếu
không về sau sẽ rất khó đẩy mạnh xuất khẩu sang thị trường này.
(Thời báo Tài chính)
Home