Chiến lược thâm nhập thị trường Mỹ

Pgs-Ts Võ thanh Thu

 

Các mục tiêu và quan điểm đề xuất giải pháp chiến lược

Về mục tiêu chung, cần phải xây dựng thị trường Mỹ thành thị trường xuất khẩu chủ lực của Việt Nam; nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm xuất khẩu Việt Nam trên thị trường Mỹ; tăng nhanh và ổn định kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ. Đối với những mục tiêu cụ thể, ta cần phải xây dựng biện pháp thâm nhập thị trường Mỹ cho một số ngành hàng cụ thể; xây dựng các giai đoạn phát triển sự thâm nhập vào thị trường Mỹ; xây dựng các giải pháp tiếp thị sản phẩm xuất khẩu sang thị trường Mỹ; đưa ra được các kiến nghị với các cấp có thẩm quyền để hỗ trợ các doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu sang Mỹ.

Về quan điểm đề xuất giải pháp, cần phải:

a/ Coi việc thâm nhập được sâu vào thị trường Mỹ là bước quan trọng giúp nền kinh tế Việt Nam hội nhập vững chắc với kinh tế khu vực và thế giới.

b/ Nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm xuất khẩu là công cụ quan trọng nhất để thâm nhập thị trường Mỹ.

c/ Coi việc huy động mọi lực lượng kinh tế (Nhà nước, ngoài quốc doanh, Việt kiều, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) tham gia vào hoạt động xuất khẩu là quan điểm mang tính nguyên tắc và xuyên suốt để thâm nhập nhanh vào thị trường Mỹ.

Chúng tôi xin đề xuất hai giai đoạn thâm nhập thị trường Mỹ cho sản phẩm xuất khẩu của Việt Nam:

Giai đoạn 2001 - 2005: tốc độ gia tăng xuất khẩu cả thời kỳ này là 30% (gần gấp đôi so với tốc độ tăng xuất khẩu của Việt Nam ra thị trường thế giới, dự kiến là 16%), riêng hai năm đầu tăng bình quân 100%. Kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt được ở cuối năm 2005 là hơn 3 tỷ USD. Sản phẩm thâm nhập vào thị trường Mỹ thời kỳ này chủ yếu là những mặt hàng Việt Nam đang có thuận lợi xuất khẩu sang Mỹ song chưa được hưởng quy chế tối huệ quốc (giày dép, cà-phê, thủy sản, dầu thô...) và các mặt hàng đang chờ quy chế tối huệ quốc để xuất khẩu sang Mỹ (hàng may mặc, thủy sản, thủ công mỹ nghệ, nông sản chế biến...). Các doanh nghiệp Việt Nam cũng nên chú ý đẩy mạnh xuất khẩu những mặt hàng sau đây vì những mặt hàng này nhập khẩu sang Mỹ có thủ tục đơn giản: hàng gia dụng, tác phẩm nghệ thuật, dao kéo, hoa giả, lông thú nhân tạo, đá chạm và đá quý, kính và các sản phẩm kính, đồ trang sức, các sản phẩm da và tấm da thuộc (không phải từ thú quý), dụng cụ thắp sáng đặt cố định, nhạc cụ, các sản phẩm quang học và thị giác, giấy và sản phẩm từ giấy, ngọc trai, chất dẻo và sản phẩm bằng chất dẻo, các sản phẩm cao-su và từ cao-su, các sản phẩm thể thao, đá và các sản phẩm làm từ đá, gạch men, ô dù, dụng cụ nhà bếp.

* Giai đoạn 2006 - 2010: tốc độ tăng xuất khẩu sang Mỹ dự kiến bình quân tăng 15%. Giá trị xuất khẩu sang Mỹ dự kiến đạt 6 tỷ USD năm 2010. Các mặt hàng xuất khẩu thời kỳ này ngoài những sản phẩm mang lợi thế so sánh của Việt Nam ở giai đoạn trước (giày dép, hàng dệt may, cà-phê...) thì giai đoạn này chúng ta phát triển xuất khẩu sang Mỹ những mặt hàng mang hàm lượng công nghệ cao như máy móc nông nghiệp, phần mềm máy tính, linh kiện bán dẫn... (những mặt hàng này hằng năm Mỹ nhập khẩu hàng trăm triệu USD).

Chiến lược tiếp cận thị trường Mỹ đối với ngành dệt may

Do mỗi ngành đều có những đặc thù và nhóm giải pháp riêng, sau đây chúng tôi chỉ xin giới thiệu một số đề xuất về các nhóm giải pháp cho một ngành riêng lẻ là dệt may, vốn là một trong những ngành có nhiều cơ hội thuận lợi nhất sau khi Hiệp định thương mại (HĐTM) Việt - Mỹ có hiệu lực, đồng thời cũng là ngành sẽ gặp nhiều thách thức và cạnh tranh nhất trên thị trường Mỹ. Các ngành khác cũng sẽ tuân thủ những nguyên tắc chung trong việc xâm nhập thị trường Mỹ.

Đối với ngành dệt, mục tiêu của giải pháp là ở cuối giai đoạn một, doanh số xuất khẩu của ngành này phải đạt 500 - 600 triệu USD. Riêng trong hai năm đầu sau khi HĐTM Việt - Mỹ có hiệu lực phải có tốc độ tăng 6 - 7 lần để đưa mức xuất khẩu năm 2000 từ 40 triệu USD lên 350 - 400 triệu cuối năm 2002. Sang giai đoạn hai, doanh số xuất khẩu ở thị trường này phải đạt 1,2 tỷ USD (tăng bình quân 15%/năm).

Trên cơ sở phân tích các điểm mạnh và điểm yếu trong hoạt động xuất khẩu ngành dệt may, những giải pháp cụ thể để đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm dệt may vào thị trường Mỹ có thể là như sau:

Nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm

Nâng cao chất lượng và thực hiện đa dạng hóa sản phẩm thông qua nâng cao tay nghề công nhân; tiếp tục đầu tư đổi mới trang thiết bị; quan tâm đầu tư thỏa đáng vào công nghiệp thiết kế thời trang, có chính sách khuyến khích và hỗ trợ các công ty may lớn đầu tư vào máy tính trợ giúp thiết kế và sản xuất công nghệ CAD-CAM; tạo những thương hiệu sản phẩm may có uy tín; chú ý tính độc đáo của sản phẩm thông qua việc sử dụng chất liệu thổ cẩm, sản phẩm thêu tay, đan, ren...; chú ý chất liệu làm ra sản phẩm may (phần lớn người Mỹ thích dùng hàng dệt kim hàng vải cotton hoặc chất liệu có hàm lượng cotton cao); đầu tư thỏa đáng vào công nghệ bao bì. Hiện nay, do công nghiệp may mặc Mỹ chưa có nhiều thông tin về chất lượng hàng may mặc Việt Nam, các công ty dệt may Việt Nam nên tiêu chuẩn hóa chất lượng sản xuất sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, thực hiện quản lý chất lượng theo ISO 9000, tạo lòng in cho khách hàng nước ngoài và Mỹ nói riêng.

Chúng ta cũng cần bảo đảm thực hiện các hợp đồng xuất khẩu lớn đúng thời hạn quy định (đây cũng là biểu hiện khả năng cạnh tranh của nhà cung cấp). Theo chúng tôi, để cạnh tranh được với các nước trong khu vực về khả năng cung ứng (đặc biệt với các doanh nghiệp Trung Quốc), việc tăng cường liên kết các doanh nghiệp ngành may có ý nghĩa quan trọng. Vai trò của hiệp hội ngành may cần phải nâng cao lên một bước, trở thành đầu mối đưa ra các khuyến cáo về đầu tư, về hợp tác sản xuất...

Chúng ta cũng phải nâng cao tính cạnh tranh về giá cho sản phẩm may. Theo chúng tôi, hàng may Việt Nam chưa có thương hiệu có tiếng trên thế giới thì nên tiếp tục duy trì chính sách định giá thấp để thỏa mãn thị trường bình dân của Mỹ. Để đạt được điều này, ta cần có chính sách khuyến khích nâng cao năng suất lao động để giảm chi phí nhân công trên mỗi đơn vị sản phẩm; xây dựng tiêu chuẩn quản trị ISO 9000 để hợp lý hóa quy trình sản xuất, góp phần giảm sản phẩm hư hỏng; tìm kiếm nguyên liệu trong nước; liên kết với các hãng nước ngoài để sử dụng thương hiệu sản phẩm của họ. Cũng cần lưu ý là các công ty may mặc xuất khẩu Việt Nam không nên định giá quá thấp so với giá hiện hành trên thị trường Mỹ vì như thế sẽ bị xem là bán phá giá và bị đánh thuế chống bán phá giá.

Xây dựng các biện pháp đưa nhanh sản phẩm may thâm nhập thị trường Mỹ

Trong 1-2 năm đầu kể từ khi HĐTM Việt - Mỹ có hiệu lực, việc tăng nhanh khối lượng và doanh số xuất khẩu sang thị trường Mỹ có ý nghĩa quan trọng vì theo quy định của Luật thương mại Mỹ, mức quota nhập khẩu hàng dệt vào thị trường Mỹ sẽ được xác định trên cơ sở trị giá hoặc khối lượng hàng dệt đã đưa vào thị trường Mỹ. Thường khối lượng hàng dệt đưa vào Mỹ đạt 100.000 tá sản phẩm thì hải quan Mỹ bắt đầu theo dõi, và khi khối lượng này tăng lên 200.000 thì phía Mỹ chính thức đề nghị đàm phán để xác định hạn ngạch nhập khẩu. Để Việt Nam nhận được hạn ngạch nhập khẩu lớn, trong 1-2 năm đầu sau khi HĐTM Việt - Mỹ có hiệu lực, các doanh nghiệp xuất khẩu dệt may Việt Nam phải nỗ lực tối đa để đưa khối lượng hàng hóa lớn sang thị trường này. Những phương thức thâm nhập sau đây có thể áp dụng trong giai đoạn đầu:

a) Vẫn duy trì gia công, bán và phân phối qua trung gian để đưa hàng vào Mỹ.

b) Xuất khẩu trực tiếp cho các doanh nghiệp Mỹ (selling to the US) thông qua việc mau chóng tìm kiếm khách hàng Mỹ, đẩy mạnh hoạt động marketing; đầu tư vào công nghệ thiết kế thời trang, tạo sản phẩm có mẫu mã phù hợp với yêu cầu của người tiêu thụ Mỹ, đăng ký nhãn hiệu bản quyền, từng bước tạo lập thương hiệu có uy tín. Trong giai đoạn này Nhà nước cần hỗ trợ các doanh nghiệp cải thiện môi trường đầu tư để khuyến khích đầu tư nước ngoài, đồng thời có cơ chế tài chính hỗ trợ sự phát triển của ngành dệt may, vì xuất khẩu trực tiếp cần nhiều vốn hơn so với xuất khẩu gia công. Đến giai đoạn 2006 - 2010, cần tiến tới thiết lập hệ thống phân phối sản phẩm dệt may Việt Nam tại Mỹ (Selling in the US) thông qua các cách tốt nhất là tạo lập mối quan hệ công chúng (thông qua mối quan hệ tốt đẹp đã có với các hãng may và tập đoàn quốc tế nổi tiếng để giới thiệu với công chúng Mỹ sản phẩm may mặc Việt Nam); thiết lập các đại lý bán hàng ở Mỹ để giao hàng nhanh chóng, tạo lập mối quan hệ gắn bó với khách hàng. Chúng ta cần chú ý thâm nhập thị trường Mỹ trước hết thông qua các khu phố, siêu thị và chợ, nơi có cộng đồng người Việt sinh sống như California, Boston, Washington DC, New York, Houston...

Hỗ trợ xúc tiến thương mại cho các doanh nghiệp ngành may

Nhà nước cần tổ chức các chuyến đi khảo sát thị trường, mở showroom, website, tham quan triển lãm hội chợ... Nên thành lập trung tâm thương mại, siêu thị thời trang dệt may hoặc trung tâm kinh tế may với các chức năng: cung cấp thông tin về các cơ hội gia công, mua bán ở các khu vực thị trường thế giới, nhất là thị trường Mỹ; cung cấp những mẫu thời trang cho các doanh nghiệp; môi giới thuê mướn, mua bán máy móc, trang thiết bị ngành may; tổ chức bình chọn những sản phẩm hàng đầu trong dệt may để khuyến khích nâng cao chất lượng.

(báo Tuổi trẻ)