Diễn đàn
- Dùng trắc nghiệm tuyển sinh đại
học - nên hay không?
- Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn
cảnh Toàn
Gần đây, báo chí và cả truyền hình có đề cập
vấn đề này. Kinh nghiệm thành công của một số ít trường đại học
đã làm thử được nêu lên. Nếu căn cứ vào những kinh nghiệm đó thì hầu
như có thể khẳng định rằng nên mở rộng việc dùng trắc nghiệm trong
việc tuyển sinh vào đại học cho tất cả các trường đại học (và cao
đẳng). Tôi e rằng sẽ có một sự lầm lẫn nguy hiểm giữa mục đích
"sử dụng" và mục đích "giáo dục". Bà bán hàng xén
trong chợ rất thú vị khi biết sử dụng máy tính cầm tay để tính giá cả
cho khách hàng. Đối với bà, điều quan trọng là tính được nhanh và đúng,
còn nội dung và tính chất của các phép tính, bà không cần biết đến.
Nhưng với trẻ nhỏ bắt đầu học tính toán thì lại khác. Phải làm cho
các cháu hiểu rõ nội dung và tính chất các phép tính, chứ không thể chỉ
bằng lòng với việc các cháu biết bấm nút để cho ra các kết quả đúng.
Bởi lẽ chúng ta phải giáo dục các cháu nên những con người thông minh,
chứ không phải giáo dục các cháu trở thành những cái máy. Nói về trắc
nghiệm cũng vậy. Trắc nghiệm thật là thuận lợi khi chúng ta chỉ cần
biết thí sinh trả lời "đúng" hay "sai" mà không cần biết
quá trình tư duy của họ để đi đến câu trả lời. Có thể một thí
sinh nào đó, chả hiểu gì cả, nhưng hú họa chọn câu trả lời đúng.
Vì trắc nghiệm đã đơn giản hóa việc kiểm tra, chỉ chú ý kết quả trả
lời là "đúng" hay "sai" mà không quan tâm đến quá trình tư
duy, nên đã đưa đến thuận lợi là có thể tự động hóa việc kiểm
tra. Chấm bài mà có thể "tự động hóa" được thì tuyệt diệu.
Ai mà chả mong thế nhất là trong tình hình số thí sinh thi vào đại học
ngày càng đông. Nhưng bài thuốc "trắc nghiệm" có phản ứng phụ
hay không? Chỉ mới một số ít trường đại học làm thử trên các đối
tượng là những học sinh đã qua 12 năm được các thầy, cô kiểm tra qua
các bài "tự luận", nên phản ứng phụ chưa thấy xuất hiện.
Nhưng hãy tưởng tượng; nếu tất cả các trường đại học và cao đẳng
đều dùng "trắc nghiệm" để tuyển sinh thì cả khóa trung học phổ
thông sẽ có thể bị chấn động (hiện nay họ vẫn bình chân như vại vì
chỉ mới một số rất ít trường đại học làm thử) và rồi sự chấn
động ấy sẽ đưa "trắc nghiệm" vào trung học phổ thông, rồi từ
đó sẽ lan khắp ngành giáo dục. Khi đó sẽ là "thảm họa" đối
với việc rèn trí thông minh cho con em chúng ta vì các thầy, cô chả còn biết
gì về quá trình tư duy của học sinh, chỉ còn biết kết quả cuối cùng
là đúng hay sai. Thảm họa này sẽ còn lớn hơn thảm họa "dạy thêm,
học thêm tràn lan" mà trước đây khi đưa ra "bộ đề thi" đã
thiếu một sự cảnh giác đề phòng. Không nên thiếu cảnh giác lần nữa.
Nói như trên, không có nghĩa là tôi phản đối
"trắc nghiệm". Trắc nghiệm rõ ràng rất thuận lợi trong những
việc làm chỉ nhằm kiểm tra kết quả cuối cùng của tư duy và do vậy cũng
có thể dùng vào những mục đích có cân nhắc. Riêng đối với kỳ thi
tuyển sinh vào đại học, một việc gây chấn động lớn đến sự nghiệp
giáo dục, thì nên thận trọng ở mức độ như sau:
- Đối với một số trường đại học đã làm
thử và tự cho là thành công, Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể cho phép
tiếp tục làm và tự chịu lấy trách nhiệm.
- Đối với đại trà thì không nên chủ trương
dùng trắc nghiệm, trừ một số ngoại lệ về một số bộ môn và ở một
số trường được xét và cho phép riêng từng trường hợp.
Còn để cải tiến kỳ thi vào đại học thì
nên tìm con đường khác và nên lấy ý kiến rộng rãi.
(Báo Sức khỏe và Đời sống)
Trang chinh