Trong những năm gần đây, nhiều cơn
bão biển đã tàn phá vùng duyên hải Việt Nam. Những cơn bão này đã mang
theo những trận mưa lớn gây nên những trận lũ trầm trọng làm tổn thất
đến nhiều nhân mạng cũng như nhà cửa và mùa màng. Những tỉnh miền
Nam đã bị thiết hại nặng nề bởi các trận lụt năm 2000. Những trận
mưa lớn chưa từng thấy đã gây nên những trận lụt lớn nhất thế kỷ
ở miền Trung vào cuối năm 1999, làm cả ngàn người bị thiệt mạng. Vào
tháng 11 năm 1997, hơn 2000 người mất tích khi trận bão Linda tràn qua vùng
Cà Mâu. Để đề phòng bão biển và nạn lũ lụt cần phải có những dự
báo thời tiết chính xác và kịp thời, ít nhất một hai ngày trước khi
thiên tai xảy ra.
Kể từ tháng 7 năm 2001, các dự
báo thời tiết được cung cấp miễn phí qua mạng lưới Internet. Những
chuyên viên về khí tượng và thông tin học của hãng Applied Modeling Inc.
(AMI) đã dàn dựng một trang Web lấy tên là www.vnbaolut.com để cung cấp các
dự báo. Hãng Applied Modeling Inc. là một công ty tư vấn về ô nhiễm môi
trường và đã hoạt động tại vùng Los Angeles, California, Hoa Kỳ từ năm
1980. Theo ông Trần Tiễn Khanh, chủ tịch công ty, một mô hình khí tượng
tối tân và chính xác hiện nay, mô hình MM5 đang được áp dụng để làm
các dự báo. Mô hình MM5 đã được thành hình bởi Trung Tâm Nghiên Cứu
Khí Tượng Hoa Kỳ (National Center for Atmospheric Research) và đang được nhiều
cơ quan chính phủ như là Nha Khí Tượng Hoa Kỳ và NASA cũng như nhiều đại
học danh tiếng Hoa Kỳ và các quốc gia khác trên thế giới như tại Âu
Châu, Hồng Kông và Đài Loan dùng để làm dự báo thời tiết, Mô hình MM5
thường đòi hỏi phải sử dụng máy vi tính cao cấp và đắt tiền như máy
vi tính Cray hoặc máy chạy Unix. Gần đây những chuyên viên của hãng
Applied Modeling Inc. đã thành công trong việc gài toàn bộ nhu liệu của mô
hình MM5 vào máy vi tính cá nhân PC chạy Linux.
Hàng ngàn trang Web vnbaolut.com cung cấp
hai dự báo trước 48 giờ bắt đầu từ 00 GMT (Greenwich Mean Time) và 12 GMT.
Dự báo 00 GMT được hoàn tất vào lúc 7 giờ sáng giờ VN và dự báo 12
GMT vào lúc 7 giờ tối VN. Nhũng ngày có bão có thêm hai dự báo vào lúc 1
giờ sáng và 1 giờ trưa giờ VN. Dự báo MM5 cho biết thời tiết tại 50 địa
điểm trên toàn lãnh thổ Việt Nam từ những thành phố như Hà Nội, Hải
Phòng, Huế, Đà Nẵng, Đà Lạt, Sài Gòn và Cần Thơ đến nhiều thị trấn
nhỏ dọc bờ biển từ Cẩm Phả gần biên giới Hoa-Việt đến Hà Tiên gần
biên giới Việt-Miên. Để làm dự báo này, mô hình MM5 được áp dụng
trên toàn vùng Đông Nam Á, từ miền nam Trung Hoa ở phía Bắc cho đến bắc
đảo Borneo ở phía Nam, từ Thái Lan ở phía Tây cho đến Phi Luật Tân ở
phía Đông. Điều kiện đầu tiên và biên phòng cho mô hình MM5 được lấy
từ dự báo toàn cầu của Nha Khí Tượng Hoa Kỳ. Các dự báo được cập
nhật hóa với những dữ kiện và tin tức khí tượng mới nhất từ vệ
tinh, radars, báo cáo từ các đài khí tượng, phi trường và thương thuyền
trong vùng. Với một khoảng cách nhỏ (24 km) dự báo MM5 được chính xác hơn
các dự báo Internet khác, như là CNN và Yahoo, vì các dự báo này dựa vào
mô hình toàn cầu với một khoảng cách lớn hơn 100km. ngoài ra dự báo MM5
còn đặt biệt cho biết lượng nước mưa và tốc độ gió để dễ bề dự
phòng nạn lũ lụt hơn.
Các dự báo có thể được cung cấp
tự động và miễn phí qua email mỗi khi có bão. Chỉ cần cho địa chỉ
email và đăng ký ở trang www.vnbaolut.com.
Ngoài ra dự báo MM5, trang Web còn cung cấp các tin tức mới nhất và những
dữ kiện liên hệ như là thông báo bão biển của hải quân Hoa Kỳ, ảnh
vệ tinh vùng Đông Nam Á, lộ trình bão biển Á châu-Thái Bình Dương. Trang
Web còn trình bày những áp dụng của mô hình MM5 vào bão biển gần đây,
những câu hỏi thông thường về bão biển và một nghiên cứu của Liên
Hiệp Quốc. Theo nghiên cứu này, trung bình mỗi năm có từ 4 đến 6 bảo
biễn đến Việt Nam. Ba tháng 9, 10, và 11 là những tháng có nhiều bão nhất.
Ông Trần Tiễn Khanh cho biết công
việc làm các dự báo hoàn toàn thiện nguyện và vô vị lợi, chỉ nhằm mục
đích bảo vệ sự an toàn của đồng bào. Ông cũng bày tỏ niềm hy vọng
các dự báo sẽ được phổ biến rộng rãi, nhất là ở những miền thường
hay có bão lụt. Các dự báo có ích lợi cho việc đề phòng nạn lũ lụt
như là báo động hay quyết định tản cư để tổn thất nhân mạng cũng
như thiệt hại tài sản của đồng bào được giảm thiểu tối đa.
Khảo sát dự báo thời tiết rất
quan trọng vì các dự báo có ảnh hưởng đến sinh mạng cũng như tài sản
của hàng vạn đồng bào. Mức độ chính xác của dự báo cần phải được
đánh giá để tạo niềm tin tưởng nơi dự báo. Sau đây là thành quả của
các so sánh dự báo MM5 với các tin tức thời tiết từ các báo chí trong
và ngoài nước.
1. So sánh bản tin của Reuters ngày
thứ ba 03-7-2001 (Weakened Typhoon Durian Bring Rain to Vietnam) và dự báo MM5 lúc
19 giờ ngày thứ hai 02-7-2001. Kết quả cho thấy MM5 đã dự báo đúng bản
tin Reuters là sẽ mưa lớn ở những địa điểm gần biên giới Hoa-Việt
vào ngày thứ ba 03-7-2001 khi bão Durian đến sát biên giới, như Mông Cáy (mưa
giông với 92 mm nước vào ngày thứ ba và 75 mm nước mưa vào đêm thứ
ba), Cẩm Phá (mưa giông với 27 mm nước mưa ngày thứ ba và 37 mm nước
mưa đêm thứ ba), Cao Bằng (4 mm ngày thứ ba và 46 mm đêm thứ ba) và Lạng
Sơn (4 mm ngày thứ ba và 26 mm vào đêm thứ ba). Đặt biệt MM5 đã dự đoán
sẽ mưa to ở Hải Phòng (18 mm ngày thứ ba và mưa giông với 10 mm đêm thứ
ba).
2. Bài 'Thời Tiết Diễn Biến Xấu'
(báo SGGP ngày 4-7-2001) đăng tin mưa giông rất to đêm 03-7 ở Hà Nội với
lượng nước mưa đạt đến 84 mm. Dự báo MM5 lúc 19 giờ ngày 03-7-2001 cho
biết sẽ có mưa giông to tại Hà Nội với 73 mm nước mưa. Đây là một
thành quả rất khả quan vì dự báo lượng nước mưa rất khó khăn. [Bản
tin của Applied Modeling Inc.]
Giao Điểm xin chúc mừng những
thành quả của WWW.VNBAOLUT.COM