-
- What I would say to Osama bin Laden
- Interview by Ann A. Simpkinson
(website: Beliefnet.com) on Sept. 21, 2001
- Tôi sẽ nói gì với Osama
Bin Laden - Phỏng vấn Thiền sư Nhất Hạnh
- Nguyễn Hạnh Hoài Vy &
Đỗ Thuận Khiêm dịch
---> English version by Ann A. Simpkinson [Thanks to Revised by Beliefnet]
Thích Nhất Hạnh
là một tu sĩ Phật giáo Thiền tông Việt Nam, người đã hoạt động không
biết mệt mỏi cho hòa bình trong suốt chiến tranh Việt Nam, tái dựng xây
làng mạc từng bị huỷ hoại vì chiến tranh thù hận. Tiếp sau bài diễn
văn chống chiến tranh nhân một chuyến đi thuyết giảng tại Hoa Kỳ, người
bị cấm trở về nước và lưu vong ở Pháp. Năm 1967, mục sư Martin Luther
King, Jr. đã đề cử người cho giải Nobel Hòa Bình. Hiện nay, người là một
nhân vật nổi tiếng quốc tế về công trình giảng dạy và sáng tác về
"sự tỉnh thức", và hoạt động Phật sự cho tinh thần "Phật
giáo dấn thân". Thầy, một cách xưng hô nồng ấm của các đệ tử,
đã chia xẻ những ý tưởng với chúng tôi, làm thế nào để Mỹ có thể
"đối trị" với vụ tấn công khủng bố vừa qua. Bài phỏng vấn
này sẽ xuất hiện trong cuốn sách sắp ra mắt "Ngoài đống tro tàn: một
đáp ứng tâm linh cho thảm kịch của nước Mỹ" được in chung với
website Beliefnet và nhà xuất bản Rodale.
Nếu có thể nói với
Osama bin Laden, thầy sẽ nói gì với ông ta ? Tương tự, nếu nói với phía
người Mỹ, cá nhân cũng như cả nước, thầy sẽ khuyên nhủ những gì ?
Nếu được có cơ hội tiếp xúc mặt
đối mặt với Osam bin laden, việc đầu tiên tôi làm là lắng nghe. Tôi sẽ
tìm hiểu tại sao ông ta đã hành động bằng cách tàn bạo như vậy. Tôi
sẽ tìm cách thấu hiểu những đau khổ đã dẫn dắt ông ta tới bạo động.
Không phải là chuyện dễ dàng để tìm hiểu qua cách đó, vì vậy mà tôi
sẽ giữ cho tâm tĩnh lặng. Tôi cần có một số bạn đồng hành với
mình, những người đã từng thực hành biết lắng nghe sâu thẳm, nghe
không phản ứng, không phán xét, không lên án. Bằng cách đó, một bầu
khí trợ lực sẽ tạo cho ông ta cùng với các cộng sự có thể chia xẻ
hoàn toàn, cho họ tin tưởng rằng họ đã được lắng nghe.
Sau khi lắng nghe trong khoảnh khắc
nào đó, chúng ta cần một chút nghỉ ngơi để cho những gì đã được
nghe đi vào trong ý thức. Chúng ta chỉ có thể đáp ứng bằng tâm tĩnh lặng;
từng điểm một những gì họ nói. Bằng một đáp ứng dịu dàng nhưng vững
chãi như vậy, chúng ta sẽ giúp họ tự khám phá sự "ngộ nhận"
của họ để rồi họ tự ngưng ngay những hành động bạo động từ
trong ý chí.
Đối với người Mỹ, tôi khuyên
chúng ta nên làm những gì để họ tái lập sự tĩnh lặng, sáng suốt trước
trạng huống như vậy. Đáp ứng một cách vội vã, thiếu sự hiểu biết
là một việc rất nguy hiểm. Điều đầu tiên chúng ta có thể làm là nên
dịu lại ngọn lửa sân hận và thù ghét trong mỗi chúng ta. Như tôi đã
đề cập trước đó, thật là tàn bạo nếu ta nuôi dưỡng dự thù ghét
và bạo động, hãy tức thời dẹp bỏ sự nuôi dưỡng tinh thần thù ghét
và bạo động.
Khi chúng ta phản ứng trong sự sợ
hãi và thù hận, tức là chúng ta chưa hiểu được một cách sâu xa trạng
huống. Hành động trả đũa chóng vánh và thiển cận chẳng thật sự mang
lại ơn ích gì. Nhưng nếu chúng ta biết đè nén sự giận dữ, nhìn sâu
vào sự cố , và lắng nghe với thiện ý để tìm hiểu nguồn gốc khổ
đau nào đã tạo nên những bạo hành , thế rồi những người can dự
trong cuộc sẽ có đủ sự sáng suốt để nhận ra con đường hàn gắn và
hòa giải.
Ở Nam Phi , có Uỷ Ban Hòa giải và
Chân lý đã thực hành nguyên lý này. tất cả các phía can dự vào những
việc bạo động và bất công đã đồng ý lắng nghe nhau trong không khí trầm
tĩnh và hiểu biết, cùng nhìn sâu vào vào nguồn gốc đã tạo nên bạo động
và bất công để cùng thỏa thuận giải quyết sự cố. Sự hiện hữu của
những vị lãnh đạo có tinh thần vững mạnh thật là hữu ích để hổ
trợ và điều khiển trong trạng huống như vậy. Chúng ta có thể coi nó như
một mô thức để giải quyết những tranh chấp đang gặp phải trong giây
phút này; và không cần phải chờ đợi nhiều năm mới nhận ra được điều
đó.
Thầy đã từng có
những kinh nghiệm về sự huỷ hoại bởi chiến tranh Việt Nam và đã nổ
lực hành động để dập tắt những thù hận ở đó. Vậy thầy sẽ nói
gì với những người đang đau buồn và điên tiết vì có người thân đã
hy sinh trong trong trận tấn công khủng bố vừa qua ?
Tôi đã từng bị mất mát những đứa
con tinh thần trong chiến tranh trong khi họ đã đi vào những vùng giao
chiến để cứu các nạn nhân còn sống sót dưới những trận bom. Một số
người bị chết vì chiến tranh, nhưng cũng có một số bị giết vì đã bị
hiểu lầm là họ đã đứng trong phe đối nghịch. Khi nhìn đến bốn thi
thể những đứa con tinh thần của tôi chết bằng hình thức bạo hành như
vậy, tôi đau đớn sâu xa.
Tôi hiểu nỗi khổ đau của những
người đã mất người thân trong thảm trạng này. Trong tình trạng của sự
mất mát to lớn và đau buồn đó, tôi đã cố gắng giữ mình trong tĩnh lặng
đễ bảo tồn sự sáng suốt của trí não, sự thấu hiểu của con tim và
lòng từ ái. Bằng sự thực hành quán tưởng sâu xa, tôi nhận ra rằng nếu
tôi đáp ứng sự tàn bạo bằng sự tàn bạo, thì sự bất công và khổ
đau chắc chắn sẽ không chấm dứt.
Khi được tin ngôi làng Bến Tre (Việt
Nam) bị ném bom, và người phi công nói với các ký giả rằng họ đã
hủy hoại như vậy là để cứu ngôi làng, tôi thật sự bàng hoàng, và
đau nhói bởi sầu não và sân hận. Chúng tôi thực hành ngay thiền hành, với
những bước đi trầm tĩnh và ưu ái để tìm lại tĩnh lặng và hòa bình
trong tâm.
Mặc dầu giữ cõi lòng mở rộng
trong lúc đó thật là khó khăn, nhưng cũng sẽ rất là tàn khốc nếu
chúng ta phản ứng ngay, bằng cách nào đó, khi chúng ta không có sự tĩnh lặng
và sự sáng suốt để thấy rõ sự thật của tình huống. Chúng ta biết rằng
phản ứng với bạo hành và thù hận chỉ gây thêm tồn hại cho chính
mình và cho chung quanh chúng ta. Chúng tôi thực hành (trong khả năng có thể)
thiền quán, nhìn sâu vào sự khổ đau của người đang gieo rắc bạo hành
trên chúng tôi, để hiểu người ấy và hiểu chính mình sâu sắc hơn. Với
sự thấu hiểu đó, chúng tôi mới có thể phát ra lòng từ ái và làm dịu
nỗi khổ đau của chính mình và của người khác.
Thế nào là
"Chánh Nghiệp" cần được xử dụng để đáp ứng lại hành động
tấn công khủng bố ? Chúng ta có thể tìm thấy công lý qua hành động quân
sự chăng ? Qua các tiến trình pháp lý ? Bằng hành động quân sự và/hay bằng
sự trả đủa được biện minh rằng việc này có thể ngăn ngừa sự giết
hại người vô tội trong tương lai ?
Mọi bạo hành đều phi công lý. Lửa
thù hận và bạo hành chẳng những không dập tắc mà còn đổ thêm thù hận
và bạo hành vào lửa. Thuốc giải duy nhất cho bạo hành là lòng từ bi.
Và cái gì tạo nên từ bi ? Đó là sự thông hiểu lẫn nhau. Khi không
thông hiểu lẫn nhau, làm sao chúng ta có thể cảm nghiệm được lòng từ
bi, làm sao chúng ta có thể làm dịu được sự đau khổ to lớn ấy ? Vậy
sự thông hiểu nhau chính là nền tảng trên đó chúng ta xây dựng lòng từ
bi.
Làm thế nào để chúng ta đạt
được sự thông hiểu lẫn nhau và sự sáng suốt để dẫn dắt chúng ta vượt
qua giây phút cực kỳ khó khăn như trường hợp chúng ta hiện đang đối
diện ở Mỹ quốc ? Để thông hiểu nhau, chúng ta phải tìm phương cách để
cộng thông nhau, như chúng ta có thể lắng nghe những tiếng kêu tuyệt vọng
đang chờ sự thông hiểu của chúng ta – bởi vì hành động bạo hành
chính là tiếng kêu tuyệt vọng đang cần sự chú ý và sự giúp đở.
Làm thế nào chúng ta có thể lắng
nghe trong tĩnh thức mà không giết chết tức thì cơ hội phát triển sự
thông hiểu lẫn nhau ? Ở mức độ quốc gia, chúng ta cần nhìn rõ : làm thế
nào tạo ra các tình huống cho sự lắng nghe lẫn nhau để cho ý tưởng phản
ứng của chúng ta có thể nẩy sinh và lớn lên trong sự tĩnh giác. Sự tĩnh
thức là tặng phẩm lớn mà chúng ta có thể thực hiện vào lúc này.
Có những người chỉ muốn một
điều duy nhất là : Phục thù. Trong kinh điển nhà Phật, Đức Phật dạy
rằng dùng hận thù để đối lại hận thù chỉ làm tăng thêm hận thù.
Nhưng nếu chúng ta mở rộng lòng từ bi đối với những kẻ đã gây thiệt
hại cho chúng ta, điều đó sẽ tạo nên sự bùng vỡ trong tim ta và lan
truyền rộng rãi đến tim những kẻ ấy.
Vậy, làm thế nào để chúng ta có
thể đem lòng từ bi xóa bỏ thù hận ? Như cô biết, lòng từ bi không có
bày bán trong siêu thị. Nếu siêu thị có bày bán lòng từ bi, chúng ta chỉ
có thể mang nó về nhà và chúng ta có thể giải quyết vấn đề thù hận
và bạo hành trên thế giới rất dễ dàng. Nhưng lòng từ bi chỉ có thể
phát sinh từ trong tâm chúng ta bằng cách tự chúng ta thực hành.
Nước Mỹ đang bùng cháy với hận
thù. Đó là lý do tại sao chúng ta phải nói với những người bạn Ky-tô
giáo của chúng ta rằng "các bạn là con của Đấng Ky-tô". Các bạn
phải quay lại với chính mình, quán chiếu và tìm hiểu xem tại sao bạo
hành xuất hiện. Tại sao ở đây có nhiều thù hận ? Cái gì liên kết với
lòng thù hận ? Tại sao họ thù hận đến nỗi phải hy sinh chính mạng sống
của mình và đem lại nhiều khổ đau cho người khác ? Tại sao những người
trẻ tuổi ấy, đang đầy sinh lực lại chọn đánh bỏ cuộc đời mình để
tham dự vào bạo hành như thế ? Đó là điều chúng ta phải thấu hiểu.
Tất nhiên chúng ta phải tìm ra phương
cách để chấm dứt bạo hành. Nếu cần thiết, chúng ta phải bỏ tù những
người có trách nhiệm. Nhưng vấn đề quan trọng là cần phải quán chiếu
và tự hỏi : Tại sao sự việc này xảy ra ? Trách nhiệm nào chúng ta phải
chịu trong biến cố này ? Có thể họ hiểu lầm chúng ta. Nhưng cái gì đã
làm cho họ hiểu lầm chúng ta nhiều đế nỗi làm cho họ thù ghét nhiều
như thế ?
Phương pháp của Đức Phật là
quán chiếu để thấy nguồn gốc của khổ đau : nguồn gốc của bạo hành.
Nếu chúng ta cũng có bạo hành trong chúng ta, thì bất cứ hành động nào
cũng có thể làm cho bạo hành bùng vở. Năng lực của thù hận và bạo
hành này có thể rất to lớn và khi chúng ta thấy nó trong người khác,
chúng ta sẽ cảm thấy buồn cho họ. Khi chúng ta cảm thấy buồn cho họ,
lòng từ bi phát sinh trong tâm ta và chúng ta cảm thấy hạnh phúc hơn và
hòa bình lớn hơn trong chúng ta.
Nếu anh đến một tu viện, để học
thực hành điều đó, nên khi nào anh chịu đựng và cảm thấy nóng giận,
anh biết cách quán chiếu, lòng từ bi có thể đi ra từ tim anh và có thể
trút bỏ hết sự căm giận. Chỉ có lòng từ bi mới có thể làm tiêu ngọn
lửa thù hận.
Chúng ta phải quán chiếu một cách
chân thành vào tình huống hiện nay của chúng ta. Nếu chúng ta có thể thấy
nguồn gốc phát sinh khổ đau trong chính chúng ta và trong người khác,
chúng ta có thể bắt đầu tháo gỡ cái vòng lẩn quẩn của thù hận và bạo
hành. Khi nhà chúng ta bốc cháy, đầu tiên chúng ta phải làm tắt ngọn lửa
rồi mới tìm hiểu căn nguyên của ngọn lửa đó. Tương tự như thế, nếu
đầu tiên chúng ta dập tắt ngọn lửa thù hằn và sân hận trong tâm
chúng ta, chúng ta sẽ có cơ may khám phá một cách sâu sắc tình huống với
sự trong sáng và tĩnh giác để xác định nguyên nhân và điều kiện đã
góp phần gây ra thù hận và bạo hành mà chúng ta đang chứng nghiệm trong
ta và trong thế giới của chúng ta.
"Chánh Nghiệp" là hành động
dẫn đến sự dập tắc thù hận và bạo hành.
Thầy có tin rằng tội
ác đang hiện hữu? Và, nếu như thế, thầy có thể xem bọn khủng bố là
những con người tội lỗi chăng ?
Tội ác hiện hữu. Mà Thượng đế
cũng hiện hữu [God exist also - ý Thầy Nhất Hạnh muốn nói là sự Thiện,
không phải là Thượng đế theo nghĩa tôn giáo]. Tội ác và Thượng đế
là hai mặt của chính chúng ta. Thượng đế là sự thông hiểu rộng lớn,
là tình yêu cao cả trong chúng ta. Đó cũng là điều chúng ta gọi là Đức
Phật, một tâm hồn giác ngộ có thể nhìn thấu suốt mọi mê lầm.
Cái gì là tội ác ? Đó là khi
hình ảnh Thượng đế và hình ảnh của Đức Phật trong chúng ta bị che
khuất. Đây là lúc chúng ta lựa chọn tội ác quan trọng hay Thượng đế
và Đức Phật quan trọng hơn. Mặc dầu phía mê muội nặng nề, của tội
ác, có thể biểu hiện mạnh mẽ trong một lúc nào đó, không có nghĩa là
Thượng đế không có mặt ở đó.
Trong Thánh kinh có ghi rõ, "Hãy
tha thứ cho họ về những điều mà họ không biết họ đã làm". Nghĩa
là một hành động tội ác chỉ là một hành động mê muội và lầm lẫn.
Có lẽ nhiều nhận thức sai lầm nằm đàng sau một hành động tội ác;
chúng ta phải thấy rằng sự không hiểu biết là gốc rễ của tội ác. Mỗi
người chúng ta đều chứa đựng bên trong mình mọi yếu tố của sự hiểu
biết rộng rãi, lòng từ bi rộng rãi, cả sự mê muội, lẫn thù hận và
bạo hành.
Trong quyển sách mới
"Lòng Sân Hận" của thầy, thầy có cho một thí dụ về "sự
lắng nghe từ bi" như là một phương tiện làm lành mạnh mọi gia đình.
Có thể phương tiện này được dùng ở bình diện quốc gia, và nếu như
thế, nó có thể hoạt động ra sao ?
Mùa hè vừa qua một nhóm người
Palestine và Do thái đến Làng Mai, Trung tâm Thực hành Thiền quán, nơi tôi
sống ở Miền Nam nước Pháp, để học và thực hành nghệ thuật lắng
nghe và tiếng nói tình yêu. (Khoảng 1.600 người đến Làng Mai mỗi mùa hè
từ hơn mười hai quốc gia để nghe và học cách nào đem lại bình an và
thông hiểu trong đời sống hằng ngày). Nhóm người Palestine và Israel này
tham dự thời khóa hằng ngày như thiền hành, thiền ngồi và ăn uống
trong tĩnh lặng, và họ cũng nhận sự huấn luyện cách nghe cách nói với
người khác thế nào để thông hiểu nhiều hơn và có được sự bình an
giữa họ, giữa cá nhân và giữa dân tộc.
Với sự hướng dẫn và trợ lực
của những vị tu hành, họ ngồi xuống và lắng nghe lẫn nhau. Khi một người
phát biểu, không ai ngắt lời người đó. Mọi người thực hành chánh niệm
qua hơi thở và lắng nghe với cách mà người khác cũng cảm giác, nghe và
hiểu.
Khi một người phát biểu, họ chế
ngự không dùng từ ngữ bực tức, thù hận và lên án. Họ nói trong bầu
không khí tin cậy và kính trọng. Ngoài những cuộc đối thoại ấy, những
người Palestine và Do thái tham dự rất linh hoạt để hiểu rằng cả hai bên
đều phải chịu đựng sự sợ hãi. Họ thán phục sự thực hành lắng
nghe và sắp xếp để chia xẻ những điều đã học được với người khác
trên đường trở về quê hương.
Chúng ta đoan chắc rằng những người
Palestine và Do thái nói về sự khỗ đau, sợ hãi và thất vọng trong chỗ
công cộng mà toàn thế giới có thể nghe được. Tất cả chúng ta có thể
nghe và không bình luận, không lên án để hiểu được kinh nghiệm của cả
hai phía. Điều này có thể chuẩn bị nhân duyên cho sự bàn bạt về hòa
bình diễn ra.
Cùng một tình cảnh như thế đang
diễn ra cho người Mỹ, người dân theo Đạo Hồi và các nước Ả rập. Có
nhiều sự hiểu lầm và sự thiếu một loại truyền thông ngăn chận khả
năng của chúng ta trong việc giải quyết các khó khăn một cách hòa bình.
Tình thương là một
phần rộng lớn trong lý thuyết cũng như thực hành Phật giáo. Nhưng ở
trong giây phút này, tình thương đối với những kẻ khủng bố thật khó
mà nẩy mầm. Có thực con người có thể có tình thương thục sự trong lúc
này không ?
Không có sự hiểu biết, tình thương
không thể có. Khi cô hiểu được sự khổ đau của kẻ khác, tình thương
không cần có sự ép buộc, cánh cửa của trái tim mở rộng tự nhiên. Những
kẻ không tặc ấy đều còn rất trẻ, và họ đã hy sinh cuộc đời họ
cho cái gì ? Tại sao họ làm như vậy ? Có thứ khổ đau sâu xa nào ở đấy
? Nó đòi hỏi chúng ta phải lắng nghe sâu thẳm, nhìn vào trong sự sâu thẳm
để hiểu.
Để có tình thương trong hoàn cảnh
này, chúng ta phải thực hiện tinh thần đại tha thứ. Chúng ta cần ôm lấy
sự khổ đau cả trong và ngoài nước Mỹ. Chúng ta cần săn sóc cho những
nạn nhân trong đất nước chúng ta, đồng thời cũng nên có tình thương
cho những kẻ không tặc và gia đình của họ, vì họ cũng là nạn nhân của
sự ngu dốt và thù hận. Với cách này, chúng ta thực sự đã thực hành
đúng nghĩa tinh thần không kỳ thị. Chúng ta không cần phải đợi đến
nhiều năm hay nhiều thập niên để nhận ra sự hòa giải và tha thứ.
Chúng ta cần tỉnh thức ngay bây giờ đừng để cho sự thù hận chiếm ngự
trái tim chúng ta.
Thầy tin có nguyên
nhân cho sự việc xảy ra ? Nếu vậy, nguyên nhân nào làm họ đã tấn
công nước Mỹ ?
Lý do sâu xa nhất cho hoàn cảnh hiện
tại của chúng ta là hình thái tiêu thụ. Công dân Mỹ đã tiêu thụ đến
60 phần trăm năng lượng của thế giới, so với dân số chỉ đến 6 phần
trăm. Trẻ em trên đất Mỹ chứng kiến 100 ngàn hành vi bạo động trên
truyền hình, vào lúc mới xong bậc tiểu học. Lý do khác nữa là hoàn cảnh
hiện tại của chúng ta về chính sách đối ngoại, thiếu sự hiểu biết
sâu xa với các giao quốc. Chúng ta đã không biết lắng nghe để hiểu biết
về sự đau khổ và nhu cầu thiết thực của người dân trong các nước
khác.
Một phương cách đáp
ứng tâm linh hữu hiệu nhất trong thảm kịch này là gì, theo thầy ?
Chúng ta nên thực hành ngay bây giờ
dịu lại sự nóng giận, nhìn sâu thẳm vào gốc rễ đã tạo sự thù hận
và bạo động trong xã hội ta cũng như thế giới, biết lắng nghe bằng tình
thương mà chúng ta chưa từng có năng lực để nghe và hiểu. Chỉ cần một
chút tình thương kết tụ trong trái tim và trí óc của chúng ta cũng có thể
đáp ứng một cách cụ thể trong tình cảnh này. Khi chúng ta biết lắng
nghe, chúng ta sẽ bắt đầu phát triển một năng lực tình-anh-chị-em giữa
các quốc gia, đó là truyền thống tâm linh sâu thẳm nhất trong mọi tôn
giáo và văn hóa. Bằng cách này, hòa bình và sự hiểu biết trên toàn thế
giới sẽ gia tăng từng ngày.
Phát triển một chút tình thương
trong mỗi một trái tim, là phương cách đáp ứng tâm linh hữu hiệu nhất
với sự thù ghét và bạo động. Một chút tình thương sẽ mang lại kết
quả lắng dịu sự giận dữ, nhìn sâu vào trong gốc rễ của bạo động,
lắng nghe và thông hiểu sự khổ đau của những người đã can dự vào sự
hận thù và bạo động.
All of
sufferings are the same :
My Lai massacre on
1968 in VN (347 civilians murdered) NY. attacked by terrorist on
2001
Home
