Sinh Viên và
Học Sinh Đứng Dậy
Sáng ngày 21.8.1963, sau khi đánh úp các chùa
trong toàn quốc, Tổng thống Ngô Đình Diệm triệu tập nội các và báo
tin là quân luật đã được thiết lập trên toàn lãnh thổ vì cộng quân
đã xâm nhập các châu thành và vùng phụ cận thủ đô Sài Gòn. Ông cũng
cho các vị bộ trưởng hay về việc đánh chiếm các chùa và bắt giữ “bọn
tăng ni làm loạn”.
Bộ trưởng Bộ Ngoại Giao Vũ Văn Mẫu đập
bàn lên tiếng phản đối hành động dã man của chính quyền. Ông bỏ buổi
họp ra về, cạo đầu để bày tỏ lập trường mình và gửi thư từ chức
bộ trưởng Bộ Ngoại Giao. Rồi ông bôn ba tìm cá vị khoa trưởng và các
giáo sư đại học đồng nghiệp cũ của ông, vận động thành lập Phong
Trào Trí Thức Chống Độc Tài. Hành động quả cảm của ông Vũ Văn Mẫu
đã châm ngòi cho phong trào Sinh Viên và Học Sinh bùng cháy trong toàn quốc.
Sinh Viên Trung Tâm Kỹ Thuật Phú Thọ bãi khóa ngay trong buổi chiều
21.8.1963. Giáo sư Lê Sĩ Ngạc của Trung tâm đứng lên tán đồng lập truờng
của sinh viên và lên án chính sách tàn bạo của chính quyền.
Chiều ngày 22.8.1963 khoa trưởng Y khoa Sài
Gòn là bác sĩ Phạm Biểu Tâm gởi đơn từ chức. Ông bị bắt giam và
ngày hôm sau 23.8.1963, nghe tin ông bị bắt, tất cả sinh viên Y khoa kéo nhau
đến trường. Họ bàn tính kế hoạch chia thành từng nhóm đi thuyết phục
các vị khoa trưởng và giáo sư các khoa từ chức. Đồng thời họ bàn luận
kế hoạch vận động thành lập một Uỷ Ban Chỉ Đạo Sinh Viên liên Khoa.
Chiều hôm ấy Uỷ Ban này được thành lập, do sinh viên Tô Lai Chánh đứng
làm chủ tịch. Uỷ Ban gồm có 18 sinh viên. Đại diện cho Dược khoa có
cô Lê Thị Hạnh; Y khoa: Đường Thiệu Đồng; Văn khoa: Lâm Tường Vũ; Kiến
trúc : Nguyễn Hữu Đồng; Công chánh: Nguyễn Thanh; Sư phạm: Nguyễn Văn
Vinh; Luật khoa: Tô Lai Chánh. Uỷ Ban Chỉ Đạo Sinh Viên Liên Khoa phát động
phong trào bãi khóa: sinh viên các trường Y khoa, Luật khoa, Dược khoa, Mỹ
thuật v.v... theo gót sinh viên Trung Tâm Kỹ Thuật Phú Thọ lần lượt bãi
khóa. Trong thời gian vài tuần lễ, phong trào bãi khóa lan tới tất cả
các cấp trung học ở toàn quốc.
Sáng ngày 24.8.1963 trên ba ngàn cinh viên và học
sinh tụ tập tại trường Luật khoa Sài Gòn để đón tiếp giáo sư Vũ
Văn Mẫu. Họ vây quanh ông Mẫu, hoan
hô ông vang dội. Đồng thời Uỷ Ban Chỉ Đạo tung ra một bản tuyên ngôn
mà họ đã biểu quyết ngày hôm qua, 23.8.1963, yêu cầu chính quyền:
1. thực sự tôn trọng và bảo vệ tín ngưỡng
2. trả tự do cho tăng ni và tín đồ Phật giáo,
sinh viên, học sinh và giáo sư hiện bị giam giữ
3. chấm dứt tình trạng khủng bố, bắt bớ,
hành hạ tín đồ Phật giáo
4. giải tỏa chùa chiền, ban bố tự do ngôn
luận.
Bản tuyên ngôn kết thúc bằng những câu sau
đây:
“Sinh viên và học sinh Việt Nam nguyện
đem mồ hôi và xương máu để tranh đấu cho bốn nguyện vọng khẩn thiết
trên. Đồng bào hãy sát cánh cùng chúng tôi sẵn sàng hy sinh cho tự do và
đòi được quyền phụng sự tổ quốc.”
Dưới bản tuyên ngôn, danh từ Uỷ Ban Chỉ
Đạo Sinh Viên Liên Khoa được đổi thành Uỷ Ban Chỉ Đạo Sinh Viên và Học
Sinh.
Chỉ trong vòng ba hôm sau ngày đánh úp các
chùa, phong trào sinh viên và học sinh đã làm rung động thủ đô Sài Gòn.
Ngày 25.8.1963 ba trăm sinh viên và học sinh tổ
chức biểu tình tại Công trường Diên Hồng phía trước chọ Bến Thành.
Cuộc biểu tình này đã được tổ chức một cách tài tình bởi vì trong
tình trạng giới nghiêm, khắp nơi tại thủ đô đều có các đơn vị võ
trang canh gác, nhất là tại trung tâm Sài Gòn. Từng toán nhỏ sinh viên và
học sinh đã do nhiều ngã đường đi tới : vào khoảng mười giờ sáng đột
nhiên biểu ngữ được tung ra trước chợ Bến Thành và các cuộc biểu
tình thành hình. Các trung đội Cảnh sát Chiến đấu gần đó được tin
liền kéo tới đàn áp. Cảnh sát bắn cả vào đám biểu tình. Một em nữ
sinh tên Quách Thị Trang bị trúng đạn tử thương (1).
Một số sinh viên học sinh trốn thoát được. Một số bị thương. Khoảng
hai trăm người bị bắt giữ. Tử thi Quách Thị Trang bị mang đi mất. Ngay
chiều hôm đó, chính quyền ra thông báo rằng các lực lượng an ninh đã
được lệnh nổ súng vào bất cứ đám đông nào tụ họp ngoài công lộ
mà không xin phép trước.
Sau cuộc biểu tình ngày 25.8.1963, sinh viên
và học sinh trở thành đối tượng khủng vố và đàn áp của chính quyền.
Các phân khoa đại học và các trường Trung học lớn tại Sài Gòn đều
được giây thép gai và những hàng rào cảnh sát canh gác. Để đáp lại
biện pháp này, sinh viên và học sinh tổ chức bãi khóa. Họ còn vận động
với các giới giáo sư của họ gởi thư từ chức.
Ngày 7.9.1963, học sinh các trường Trung học
Công lập Gia Long, Trưng Vương và Võ Trường Toản tổ chức mít tinh bãi
khóa ngay tại sân trường của họ. Họ không vào lớp mà kê bàn tại
ngoài sân để đứng lên diễn thuyết, tố cáo tội ác của chế độ. Biểu
ngữ được họ viết lên trên các bức tường hoặc trên những tấm bìa
lớn mà họ giăng lên khắp nơi.
Học sinh các trường Trưng Vương và Võ Trường
Toản định tổ chức biểu tình diễn hành, nhưng vừa ra khỏi cổng trường
họ liền bị cảnh sát đàn áp. Cuộc xung đột tại cổng trường tới một
giờ trưa mới được chấm dứt và khoảng ba trăm học sinh của trường bị
bắt giữ. Trường Kỹ thuật Cao Thắng, trường Mỹ Thuật Gia Định và
các trường trung học Chu Văn An, Hồ Ngọc Cẩn liên tiếp đứng dậy. Trường Chu Văn An là một trường Nam sinh, nổi tiếng là
tranh đấu ác liệt nhất với cảnh sát (2).
Ta cũng nên nhớ là trong ba trường đi tiên phong cho phong trào bãi khóa và
tranh đấu của học sinh có tới hai trường nữ trung học: đó là trường
Trưng Vương và Gia Long.
Số học sinh các trường trung học tại Sài
Gòn bị bắt giữ lên tới hai ngàn. Tại các tỉnh, học sinh các trường công
lập và tư thục cũng đứng lên tranh đấu tương tợ.
Trong lúc đó, trên đài phát thanh Sài Gòn,
chính quyền kêu gọi phụ huynh học sinh kiểm soát con cái mình đừng cho
chúng “mắc mưu cộng sản”. Ông Phan Văn tạo, Tổng Giám đốc Thông Tin
mở cuộc họp báo đưa hai thiếu nhi khoảng 15 và 16 tuổi ra để hai em này
tự nhận là Cộng sản xúi dục đồng bạn đi biểu tình. Cuộc họp báo
này không chinh phục được ai bởi vì trong thâm tâm, các bậc phụ huynh đều
biết vì lý do gì mà con cái mình tham dự vào cuộc tranh đấu. Dưới sự
đàn áp của bạo quyền, đất nước mang một bộ mặt rách nát, tả tơi.
Vấn đề không còn là vấn đề thành bại của cuộc tranh đấu Phật giáo.
Vấn đề là vấn đề sinh mệnh và thể diện của cả một dân tộc. Một
bầu không khí u uất nặng trĩu đè nặng lên cả trên đất nước. Không
những dân chúng mà cả đến quân đội và nhiều thành phần trong lực lượng
chính quyền và cảnh sát cũng cảm thấy áp lực nặng nề và u uất đó.
Phụ chú:
(1)
Sau
ngày cách mạng thành công, người ta tìm ra được ngôi mộ của Quách Thị
Trang tại nghĩa địa Gò Vấp.
(2)
Cảnh
sát chiến đấu đã phá cổng và leo tường, thâm nhập vào trường Chu
Văn An để đàn áp học sinh. Học sinh bắt loa kêu gọi cảnh sát và quân
đội ủng hộ cuộc tranh đấu của họ. Sau khi cảnh sát thâm nhập được
vào trường, học sinh bắt đầu kháng cự lại. Họ liệng bàn ghế từ
trên lầu xuống làm hàng chục cảnh sát viên bị thương. Họ cầm sự
được trong nhiều giờ trước khi bị chế ngự. Chỉ có độ 100 học sinh
leo tường sau trốn sang được khu cư xá Đại học, còn tất cả đều bị
bắt.
Trích từ Phật Giáo Việt Nam Sử Luận,
Nguyễn Lang, tập III, Lá Bối xb. lần hai 1993, các trang từ 409 – 413
Về lại trang mục lục
tháng 10-2002
Home | Go top page |
Về trang mục lục
