-
- Một
vài ghi nhận nhân buổi giới thiệu sách
- “Vietnamese
Engaged Buddhism: The Struggle Movement of 1963-1966”
của Tác giả Quán Như Phạm Văn Minh
Chiều Chủ nhật vừa qua ((15/12), tại Chùa Phước
Huệ, Tác giả Quán Như Phạm Văn Minh và một số thân hữu tổ chức một
buổi giới thiệu sách “Vietnamese Engaged Buddhism: the Struggle Movement of 1963
- 1966” [*] (tạm dịch: Phong trào Phật giáo dấn thân: cuộc đấu
tranh 1963 - 1966). Có mặt tại buổi giới thiệu là thân
nhân, bạn bè - kể cả bạn người Úc - của tác giả, và hai vị Thượng
toạ Thích Bảo Lạc (Chùa Pháp Bảo) và Thích Phước Đạt (Chùa Phước Huệ).
Mở đầu buổi giới
thiệu sách, Tác giả Phạm Văn Minh ngỏ lời chào mừng và cám ơn thân hữu
(khoảng 50 người) đã dành thì giờ đến tham dự và ủng hộ Tác giả. Qua giọng nói hàm chứa nhiều xúc động,
Tác giả cám ơn Nhạc mẫu, hiền thê và ba con của Tác giả, những người
đã hi sinh, chịu đựng, khuyến khích Tác giả có tinh thần và ý chí để
hoàn thành tác phẩm. Tác giả cũng không
quên cám ơn những người đã trực tiếp cung cấp dữ kiện (như Hoàng
Nguyên Nhuận), góp ý và động viên (như Thomas Nguyễn, Tiến sĩ Nguyễn Xuân
Thu), biên tập (Barbara Lee), và thẩm định công trình nghiên cứu (Tiến sĩ
Malcolm Pearce).
Trong lịch sử Phật
giáo Việt Nam cận đại, thời gian 1963 đến 1966 có lẽ là một giai đoạn
đầy thử thách và biến cố. Ai cũng
biết trong thời gian này, Phật giáo Việt Nam bị Chính phủ của Tổng thống
Ngô Đình Diệm, một người theo đạo Ki-tô giáo La Mã, đàn áp rất dã
man. Nhiều Phật tử đã “xuống
đường”, và trong quá trình đấu tranh đã có nhiều người hi sinh. Trong số những người hi sinh, có lẽ
Thích Quảng Đức là người nổi tiếng nhất vì ông là người tự thiêu
đầu tiên để phản đối chính sách kỳ thị tôn giáo của Chính phủ,
và đánh động lương tri của quần chúng trên khắp thế giới. Phong trào đấu tranh này, thường được
giới truyền thông quốc tế gọi là “The Struggle Movement 1963 – 1966”, đánh
dấu một giai đoạn bi hùng của Phong trào Phật giáo Dấn thân.
Biến cố 1963 – 1966
đã được nhiều người ghi lại qua một số sách báo xuất bản trong và
ngoài nước. Tuy nhiên, phần lớn –
nếu không muốn nói là hầu hết – đều viết bằng tiếng Việt và cho
độc giả người Việt. Cuốn “Vietnamese
Engaged Buddhism: The Struggle Movement of 1963-1966”, theo Tác giả, là một cuốn
sách đầu tiên viết bằng tiếng Anh về Phong trào này và nhắm vào độc
giả là thành phần nghiên cứu và người nước ngoài. Trong sách, Quán Như ghi lại những sự kiện
quan trọng dưới tầm nhìn của một người trong cuộc, bởi vì Tác giả
là một người từng tham dự tích cực vào phong trào tranh đấu. Tác giả nhấn mạnh rằng đây không phải
là một công trình sử học, mà là những diễn dịch của một người
trong cuộc, và có thể nói là cũng đại diện cho đám đông thầm lặng
trong giai đoạn đó.
Tiếp theo sau phát biểu
của Quán Như là phần phát biểu của Hoàng Nguyên Nhận, một người bạn
thân của Tác giả, và một trong những người có thể nói là đóng một
vai trò quan trọng trong Phong trào Tranh đấu 1963 – 1966. Theo Hoàng Nguyên Nhận, cuốn sách của
Quán Như cho chúng ta thấy hai khía cạnh: một là Phong trào Phật giáo Dấn thân (hay có người
đề cập đến như là Phong trào Phật
giáo Nhập thể) có cơ sở xã hội và tâm linh; và hai là tu hành
không phải chỉ tại chùa, mà cũng có thể tại tâm, hay tích cực hơn, là
tại xã hội.
Phát biểu trong buổi
giới thiệu sách còn có Hoà thượng Thích Bảo Lạc. Hoà thượng ghi nhận rằng buổi giới thiệu
sách này rất đặc biệt, bởi vì Tác giả không bán, mà tặng, sách cho người
đến tham dự. Thật vậy, mỗi người
dự đều được Tác giả cẩn thận tặng sách trong bìa thư màu vàng, mà
không đề cập đến chuyện ủng hộ tài chính.
Trong tình trạng in ấn sách vở ngày nay ở hải ngoại, có lẽ đây
là một hi sinh lớn của chính tác giả.
Bà Barbara Bee và Tiến
sĩ Malcolm Pearce (thuộc Karuma Foundation tại Sydney) cũng phát biểu ý kiến
và bày tỏ lòng ngưỡng mộ Phong trào Đấu tranh 1963 – 1966, và qua sách
này, hai người đã học hỏi rất nhiều về lịch sử, văn hóa Việt Nam
và Phật giáo Việt Nam. Trong phần giới
thiệu, Tiến sĩ Pearce viết rằng cuốn sách của Quán Như sẽ cung cấp nhiều
sử kiện có giá trị cho các nghiên cứu sinh về Việt Nam và Phật giáo Việt
Nam.
Xen kẻ trong các phát
biểu là phần văn nghệ nhẹ do các thân hữu như Đăng Lan, Vũ Hùng, Hữu
Vọng và Thanh Tuyền đóng góp. Những
bài hát mang chút khói lửa của chiến tranh như Đại bác ru đêm, Tôi sẽ đi thăm, Ghế đá
công viên (Trịnh Công Sơn), hay chút triết lí như Giọt mưa trên lá, Kẻ thù ta, Chấp tay lạy (Phạm
Duy) cùng tiếng đàn guitar đã đưa người tham dự về một quá khứ sôi
động trong các khuôn viên đại học Sài Gòn thời đầu thập niên 1960s.
Cụm từ “Phật
giáo Dấn thân” có lẽ làm cho nhiều người ngạc nhiên, bởi vì
hai chữ dấn thân có vẻ chính trị và không nằm trong phạm vi suy nghĩ của
những người nhìn Phật giáo như là một tôn giáo “thụ động”. Thật vậy, có người từng nói Phật
giáo quá ôn hòa, không quyết liệt đối với các hệ thống triết lí xa lạ
với Phật giáo. Dung hòa, chấp thuận,
và thậm chí bảo vệ các hệ thống triết lí khác là một đặc tính của
Phật giáo, nhưng nếu bị đặt vào tình huống khó khăn, Phật giáo sẽ
hành động với tinh thần nhân đạo và xây dựng. Đối với người Việt chúng ta, Phật
giáo dấn thân không phải là một ý niệm mới, bởi vì một trong những
đặc tính nổi bật của Phật giáo Việt Nam là sự kết hợp chặt chẽ
giữa đạo và đời. Trong lịch sử
dài dựng nước và giữ nước, Phật giáo đã từng là một lực lượng làm
thay đổi và tiến triển xã hội, thậm chí chấp chính. Khuông Việt Đại sư Ngô Chân Lưu từng
làm sứ thần nhà Tống, Thiền sư Vạn Hạnh từng đóng vai trò cố vấn
cho vua Nhà Lê và Nhà Lý. Trong thời
gian đầu thế kỉ 20, Phật tử là một lực lượng tích cực đòi tự do
độc lập cho nước nhà, và tích cực đấu tranh đòi ấn xá cho nhà ái quốc
Phan Bội Châu. Do đó, việc Đại đức
Thích Quảng Đức hi sinh, hay Phật tử xuống đường để phản đối chính
sách của Chính phủ Ngô Đình Diệm không nằm ngoài những hành động xây
dựng và nhân đạo của Phật giáo.
Phật giáo
là một loại thuốc cho thế giới bệnh tật.
Phật giáo không phải là một con đường dẫn đến hạnh
phúc cho một cá nhân, mà là nhắm vào mục tiêu vun trồng hòa bình và đạo
đức, diệt khổ, dung hòa, và cuộc sống hạnh phúc cho thế giới chung
quanh. Bởi vì mỗi con người đều có
một cuộc sống, thành ra, con người phải hành động; và cái ý tưởng sâu
xa của Phật giáo là những gì con người hành động đều có hậu quả. Do đó, chúng ta cần phải hành động có
ý thức. Phật giáo là một ý thức từ
con tim. Đức Phật ngày xưa, khi chứng
kiến những bất công trong xã hội và đau khổ của quần chúng, đã sẵn
sàng xa rời cuộc sống vương giả và dấn thân vào hoạt động xã hội. Hành động của Phật không phải do cảm
tính chi phối mà là một việc làm hoàn toàn có nguyên lí đem lại phúc lợi
cho thế giới. Do đó, có thể nói Phật
cũng là một người dấn thân, hay nói cho đúng hơn, Ngài là một nhà tổ
chức phong trào xã hội.
Chính trị
là lịch sử của hiện tại, và lịch sử là chính trị của quá khứ. Ở một số nước và trong một giai đoạn
nào đó Phật giáo bị suy yếu đi. Thảm
trạng của Phật giáo Việt Nam trong thời 1963 – 1966 nằm trong tham số của
của chu kì lịch sử. Cuốn sách của
Quán Như là một chính trị của quá khứ, vì nó ghi lại cho chúng ta nhiều
sự kiện thực trong thời gian đó, nhưng cũng là chính trị của hiện tại
bởi vì nhiều bài học quan trọng trong thời gian trước vẫn là những tiền
đề để những người Phật tử chân chính ngày nay suy nghĩ cho những hành
động đấu tranh của mình. Riêng người
viết bài này ghi nhận một bài học trong cuốn sách của Quán Như: đó là
Phật giáo và dân tộc là một, và dân tộc Việt Nam không thích sự can
thiệp của ngoại bang.
- Nguyễn
Văn
- 16.12.2002
Chú
thích:
[*] Sách gồm 10 chương,
dài 512 trang, không kể 17 trang với hình ảnh, do Nhà xuất bản Văn Nghệ
(California) in ấn và phát hành năm 2002. Giá
bán là 25 Mỹ kim. Mười chương của
sách mô tả con đường dẫn Tác giả đến với Phật giáo và Phong trào Phật
giáo Dấn thân; những nguyên lí của Phong trào; những khía cạnh đặc thù
của Phật giáo Việt Nam; Phật giáo Việt Nam và chủ nghĩa yêu nước;
Phong trào Phật giáo 1963; những người đóng vai trò then chốt trong chiến
tranh và hòa bình; hoạt động cho hòa bình của Nhất Hạnh; cuộc nổi dậy
của Phật giáo năm 1966; và sau cùng là chương thẩm định lại Phong trào
Phật giáo dấn thân. Sách còn có một
danh mục để tra cứu, và tiểu sử của các nhân vật có liên quan đến
hai chế độ của Ngô Đình Diệm và Nguyễn Văn Thiệu.
Home | Go top page |
Về trang mục lục
