Trang nghiên cứu & đối thoại tháng 10 quý bốn 2003
-
(Giaodiem has prior permission to translate
any articles from Asia Times Online into Vietnamese)
Ổ diều hâu trong
Bộ ngoại giao
Jim Lobe
Đối với
Bắc Hàn, ông là một “con người hỗn láo” (“rude human scum”) và một
”ma cà rồng khát máu” (“bloodthirsty
vampire”). Đối với nhóm cực hữu Mĩ
như Thượng nghị sĩ Jesse Helms, ông là một “loại người tôi muốn đứng
chung trước cổng Armageddon … trong trận chiến giữa Thiện và Ác trên
thế giới.”
Tên
của ông ta là John Bolton; chức danh của ông ta là thứ trưởng ngoại giao
phụ trách kiểm soát vũ khí và an ninh quốc tế.
Ông là nhân vật số 4 trong hệ thống đẳng cấp của Bộ ngoại
giao Mĩ. Ông ta được xem là một cây
bỉnh bút đang tin cậy trong Bộ ngoại giao cho cánh hữu và phe diều hâu
tân bảo thủ, những người chủ trương và điều khiển cuộc chiến chống
Iraq từ Ngũ giác đài và Văn phòng phó tổng thống Dick Cheney.
Tuần
qua Bắc Hàn đồng ý ngồi xuống bàn thảo luận đa phương về chương trình
sản xuất vũ khí hạt nhân. Nhưng Bắc
Hàn cũng không bỏ cơ hội để tuyên bố thẳng thừng rằng họ chẳng muốn
dính dáng gì đến Bolton và thậm chí không công nhận tư cách ngoại giao của
ông ta. Lời tuyên bố bất thường của
Bắc Hàn là do sự khiêu khích từ Bolton. Trong
một bài diễn văn đọc ở Seoul (Hán thành), Bolton mô tả Bắc Hàn như là
một “ác mộng địa ngục” và tố cáo lãnh tụ Kim Trung Nhất là “nhà
độc tài” và “bạo chúa”. Những
danh từ này được lặp đi lặp lại không dưới 12 lần.
Các
nhà bình luận Á châu và Mĩ cho rằng có lẽ Bolton cố tình dùng bài diễn
văn để khiêu khích Bắc Hàn và chủ ý chính của ông là muốn Bắc Hàn hủy
bỏ cuộc đàm phán sắp tới. Cheney
và giới diều hâu ở Ngũ giác đài từ lâu không muốn đàm phán với Bắc
Hàn. Bolton từng nói nhiều lần rằng
Washington nên theo đuổi chính sách “Thay đổi chế độ” ở Pyongyang (Bình
Nhưỡng) hơn là đàm phán hay hiệp ước.
Dù
ngôn ngữ của Bolton không mạnh như ngôn ngữ mà Pyongyang dùng, nhưng tiếng
nổ của Bolton trong tuần vừa qua rõ ràng là nhắm vào Kim Trung Nhất. Ngôn ngữ của Bolton là loại ngôn ngữ
mang tính đặc trưng trong giới luật xuất phát từ Trường Yale, những
người ăn thịt đỏ (red-meat), chống cộng tới cùng, trung thành tuyệt đối
với Đảng Likud (Do Thái), và theo chủ nghĩa đơn phương cực hữu. Cách nói năng của Bolton làm cho giới diều
hâu trong chính phủ Bush hài lòng, nhưng cũng làm cho đồng nghiệp trong Bộ
ngoại giao của Powell có tiếng là bồ câu phải mắc cỡ, lúng túng.
Với
khuôn mặt tròn trịa, má đỏ và dày, cái ria mép màu vàng, sắc diện của
Bolton cho người ta thấy ông như là bậc cậu chú, nhưng ông ta nổi tiếng
là một người thẳng tính, hiếu chiến, lãnh đạm, và không ưa đùa cợt.
Bolton
bắt đầu sự nghiệp trong chính phủ Reagan.
Lúc đó, dù ông ta chưa có kinh nghiệm gì về thế giới đang
phát triển, nhưng vẫn giữ một số chức vụ trong Cơ quan Viện trợ quốc
tế (US Agency for International Development, USAID).
Sau này, ông ta giữ chức cố vấn cho Bộ trưởng tư pháp Edwin
Meese. Trong chức vụ đó, ông ta chống
lại bất cứ nỗ lực nào của Quốc hội nhằm điều tra Bộ tư pháp
(Justice Department) trong vụ tai tiếng Iran-Contra. Ông ta cũng chống lại Thượng nghị sĩ
John Kerry khi ông này điều tra vụ buôn bán vũ khí và á phiện của nhóm
Nicaraguan Contras (do Mĩ bảo trợ) trong giữa thập niên 1980s.
Dưới
thời George H W Bush (tức Bush cha), ông được tiến cử vào chức vụ phụ
tá bộ trưởng phụ trách các tổ chức quốc tế. Ông giữ chức này cho đến năm 1993, và
sau đó tham gia Viện nghiên cứu Manhattan, một nhóm hữu khuynh và tân bảo
thủ dưới sự chỉ đạo của American Enterprise Institute (AEI). AEI là “tư gia” của những diều hâu nổi
tiếng như Jeanne Kirkpatrick, cựu đại sứ Mĩ ở Liên hiệp quốc; Richard
Perle, cựu chủ tịch
Hội đồng chính sách quốc phòng; Lynne Cheney, vợ của phó tổng thống Dick Cheney.
Trong
thời gian George W Bush vận động bầu cử năm 2000, cựu bộ trưởng ngoại
giao James Baker tiến cử Bolton phục vụ trong đội luật sư tranh cãi cho
Bush trong vụ kiện cáo bầu cử giữa Gore và Bush ở Florida. Lúc đó Bolton là phó chủ tịch của AEI,
và từng chủ trương thiết lập quan hệ ngoại giao toàn diện với Đài
Loan. Theo tờ Washington Post cho biết,
Bolton từng nhận tiền cố vấn từ chính phủ Đài Loan.
Bolton
còn chủ trương Mĩ nên rút chân ra khỏi Hiệp ước hạn chế tên lửa và
hiệp ước chống tên lửa đạn đạo (Anti-Ballistic Missile Treaty) và chống
lại các hiệp ước hạn chế vũ khí khác, bất kể lớn hay nhỏ, mà ông
cho là đe dọa đến nền an ninh và chủ quyền của Mĩ. Ông còn cho rằng Liên hiệp quốc và Tổng
bí thư Kofi Annan là mối đe dọa đến chủ quyền của Mĩ. Ông ta ghét cay ghét đắng Liên hiệp quốc
đến độ có dạo ông kêu gọi Mĩ đừng trả tiền cho Liên hiệp quốc.
Khi
Bush đắc cử, Phó tổng thống Cheney tiến cử Bolton vào chức vụ thứ trưởng
ngoại giao. Nhưng với một thành
tích cực hữu như thế, Bộ trưởng ngoại giao Colin Powell rất nghi ngờ động
cơ của Cheney. Nhưng Cheney nhất quyết
tiến cử Bolton vào chức vụ đó. Và
chỉ vài tháng sau đó, người ta thấy Bolton hành xử nhịp nhàng với nhóm
diều hâu ở Ngũ giác đài hơn và với nhóm bồ câu trong Bộ ngoại giao của
Powell.
Mùa
hè năm 2001, Bolton làm sốc các phái đoàn ngoại giao quốc tế và các phái
đoàn ngoài chính phủ tại hội nghị về vấn đề buôn bán vũ khí bất hợp
pháp, khi ông tuyên bố rằng Washington sẽ phản đối bất cứ nỗ lực nào
nhằm kiểm soát các cuộc buôn bán súng đạn dù là cho mục đích quân sự
hay phi quân sự, hay bất cứ nỗ lực nào nhằm hủy bỏ quyền cá nhân sở
hữu vũ khí. Ngay cả những đồng
nghiệp của Bolton trong Bộ ngoại giao cũng không ưa thái độ kẻ cả và
đơn phương của ông.
Chính
Bolton là người đằng sau quyết định bất thừa nhận Qui ước Rome, tổ
chức sáng lập ra Tòa án hình sự quốc tế (International Criminal Court). Bolton xin phép và được Powell cho phép kí
một văn bản mà trong đó Mĩ tuyên bố rút ra khỏi Qui ước Rome và không
thừa nhận tòa án hình sự quốc tế. Sau
này, Bolton nói cho tờ Wall Street Journal biết rằng đó là một “thời điểm
hạnh phúc nhất” trong sự nghiệp phục vụ chính phủ Mĩ của ông.
Cùng
lúc, Bolton dính dáng vào một vụ tranh cãi quyết liệt với cơ quan tình
báo CIA. Bolton bố cáo rằng Cuba tàng
trữ một kho tàng vũ khí sinh hóa. Nhưng
một chuyên viên tình báo Mĩ khẳng định là CIA chẳng bao giờ có thông
tin này, ngay cả tư lệnh các lực lượng quan đội miền Nam nước Mĩ US
cũng nói không có bằng chứng nào để Bolton có thể nói như thế, và tố
cáo hành động của Bolton là chính trị hóa dịch vụ tình báo.
Trong
một tuyên bố khác tháng qua, Bolton xác nhận trước Quốc hội rằng Syria
có một chương trình sản xuất vũ khí hạt nhân và có thể đe dọa an
ninh trong vùng. Nhận xét này làm cho
giới tình báo phản đối dữ dội vì chính họ chẳng có thông tin nào cho
rằng Syria có vũ khí hay có chương trình sản xuất vũ khí tàn phá hàng loạt.
Những
người diều hâu trong Ngũ giác đài, kể cả nhân vật số 2 nổi tiếng
là Paul Wolfowitz không dấu diếm gì ý đồ “thay đổi chế độ” Syria,
như họ đã làm ở Iraq, nhưng trong khi công chúng còn đang nghi ngờ về những
bằng chứng ngụy tạo xung quanh cuộc chiến ở Iraq vừa qua, Tòa bạch ốc
quyết định trì hoãn sự xuất hiện của Bolton trong vòng vài tháng tới.
Nguyễn Văn lược dịch từ
bài viết “A hawk nests in the State Department” của Jim Lobe, đăng trên tờ Asia Time (www.Atimes.com) số ra ngày 8/8/2003.
Go to top page
-
Home | Về trang mục lục
Trang mục lục
