CUỘC HỌP BÁO NGÀY 16/5/1963

CỦA PHÁI ĐOÀN PHẬT GIÁO VIỆT NAM

SAU BUỔI HỌP VỚI NGÔ ĐÌNH DIỆM

      Trung thành với chủ trương bất bạo động, ngay từ khởi đầu, phong trào Phật giáo đã chấp nhận đối thoại để ôn hòa tìm một giải pháp. Đối thoại ngay cả với kẽ đang dùng bạo lực để đối xử với mình.

Ngày 15 tháng 5 năm 1963, tuy còn chấn thương vì vụ tàn sát tại Huế, phong trào Phật giáo đã định hình được một thành phần lãnh đạo, và nhất là đã xác định rõ ràng được những đòi hỏi của mình. Những đòi hỏi chính đáng đã từng ấp ủ không phải chỉ trong 9 năm bạo trị của Ngô Đình Diềm mà phải kể từ lúc giáo hội Công giáo, núp sau súng đạn của chính quyền thực dân Pháp, để cướp chùa phá tượng và đàn hạch Phật giáo đồ Việt Nam trên cả ba miền đất nước từ cả trăm năm trước.

Sau đây là tường trình của Phái đoàn Phật giáo với báo chí Sài Gòn về buổi đối thoại đó, mà không biết rằng “ông anh” Ngô Đình Diệm nói một đàng, nhưng “ông em” Ngô Đình Nhu thì lại đang tính một nẻo hiểm độc khác.

Kính thưa quý vị,

      Nhân danh phái đoàn Phật giáo Việt Nam yết kiến Tổng thống ngày 15/5 vừa qua, tôi trân trọng cám ơn quý liệt vị đã vui lòng đáp lại lời mời của chúng tôi đến dự đông đảo buổi họp báo hôm nay, chúng tôi xin nhân dịp nầy chân thành cáo lỗi cùng những vị ký giả, thông tín viên đã muốn gặp phái đoàn chúng tôi hôm qua, nhưng vì quá mệt mõi chúng tôi thất lễ không tiếp được.

Chúng tôi xin thành thật tri ân quý Bộ trưởng Công Dân vụ và Đô trưởng đã hoan hỷ đến chứng kiến cuộc tiếp xúc hôm nay giữa báo chí và phái đoàn chúng tôi.

Kính thưa quý vị,

      Trước khi tóm thuật khách quan cuộc yết kiến Tổng thống, chúng tôi xin thưa rằng phái đoàn chúng tôi có 6 Đại đức và 2 Cư sĩ. Trong số 6 nhà sư, 4 thuộc Tổng hội Phật giáo Việt Nam, phái Đại Thừa, 1 thuộc phái Nguyên Thủy Người Việt và một thuộc phái Theravada, người Việt gốc Miên. Thành phần ấy chỉ rằng tuy có nhiều môn phái nhưng chỉ có một Phật giáo Việt Nam, và trong mọi trường hợp, tất cả các môn phái ấy đều đoàn kết chặt chẽ trong tinh thần cũng như trong hành động.

Được ông Bộ trưởng Công Dân vụ hướng dẫn, chúng tôi được Tổng thống tiếp hồi 10 giờ 45 tại Dinh Gia Long trước sự hiện diện của ông Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Sau khi kính chào Tổng thống, chúng tôi có trình bầy một bản nguyện vọng, gồm có 5 điểm chính và 2 điểm phụ.

Được ghi rõ trong một Tuyên ngôn do Lãnh đạo Tối cao Phật giáo Việt Nam (Hòa thượng Thích Tịnh Khiết) và các Đại đức Chủ tịch Giáo hội Tăng Già và Hội Phật giáo Trung phần ký tên ngày 10/5/1963, năm điểm chính và hai điểm phụ ấy là:

1. -Bãi lệnh cấm treo cờ Phật giáo.

2. -Cho Phật giáo hưởng một chế độ ngang hàng với các Hội Truyền giáo Thiên Chúa.

3. -Chấm dứt tình trạng bắt bớ, khủng bố tín đồ Phật giáo hiện nay ở Huế.

4. -Cho Tăng Ni, Tín đồ Phật giáo được tự do truyền đạo và hành đạo.

5. -Đền bồi cho các gia đình nạn nhân và nghiêm trị những người có trách nhiệm trong vụ đổ máu.

6. -Chính phủ bảo đảm an ninh cho một phái đoàn độ 20 người (Tăng Già và Cư Sĩ) ra thăm Phật giáo ở Huế và an ủi các nạn nhân

7. -Ra lệnh cho các cấp quân chính đừng làm gì trở ngại những buổi lễ cầu siêu cho vong linh nạn nhân, ở khắp các chùa toàn quốc, theo chỉ thị của phái đoàn.

Sau đây là những giải quyết của Tổng thống:

1. - Bãi lệnh treo cờ. Tổng thống sở dĩ có lệnh cấm treo Giáo kỳ trong vòng trụ sở của mỗi tôn giáo là vì Tổng thống đã nhận thấy bên Phật giáo cũng như bên Công giáo, việc sử dụng lá cờ đạo quá bừa bãi và không có tinh thần tôn trọng mầu sắc Quốc gia. Để tránh những hiểu lầm ở cấp thừa hành, Tổng thống đưa ra một thể thức ấn định như sau trong các ngày lễ Phật giáo.

a) Tại chùa hay tại trụ sở hành lễ: Ngoài đường treo cờ Quốc gia. Trong phạm vi chùa hay trụ sở, nếu có treo Đại kỳ thời trên là cờ Quốc gia, dưới là cờ Phật giáo nhỏ hơn. Còn cờ bản thời từ ngoài cổng chùa hay trụ sở vẫn được treo cờ Phật giáo xen với cờ Quốc gia (1 Quốc gia ở giữa 2 Phật giáo ở 2 bên)

b) Tại Đài làm lễ lộ thiên: Cùng một nguyên tác, nghĩa là ngoài phạm vi lễ Đài và ngoài đường thời treo cờ Quốc gia. Phía trong treo cờ Phật giáo xen với cờ Quốc gia.

c) Đám rước: Đại kỳ Quốc gia đi trước, Đại kỳ Phật giáo đi sau ở đầu đám rước. Ngoài ra tuyệt nhiên không có một lá cờ nào khác.

d) Tại tư gia Phật Tử: Được treo cờ Phật giáo trước bàn thờ.

2. - Cho Phật Giáo hưởng một chế độ ngang hàng với các Hội Truyền giáo Thiên Chúa. Phái đòan trình rằng Dụ số 10 quy định các Hiệp hội (associations) đã đặt các Hội Truyền giáo Thiên Chúa giáo ra ngoài thể lệ trong Dụ ấy và có dự rằng sẽ có một quy chế riêng cho các Hội Truyền giáo nói trên. Nhưng trên 10 năm rồi, chưa thấy ban hành quy chế riêng ấy. Tuy nhiên Công giáo tiếp tục hưởng những quyền tự do, những ký kết với Chính phủ Pháp xưa lưu lại, còn Phật giáo thời bị xem như một Hiệp hội ngòai đời và mọi hoạt động đều bị gò bó trong những thể lệ của Dụ số 10.

Tổng Thống đáp: “Đây là một vấn đề hành chánh chuyên môn, cần phải nghiên cứu.” Phái đoàn lưu ý Tổng thống về điểm Nha Trước bạ bắt buộc các Hội Phật giáo muốn mua đất xây cất cơ sở phải có phép trước của Tổng thống. Sự bắt buộc ấy, nếu áp dụng cho các Hội Truyền giáo ngoại quốc thời hiểu được, còn áp dụng cho tổ chức Phật giáo trong nước thời không có lý do… Tổng thống bảo có lẽ có sự hiểu lầm, vậy phải trình cho Tổng thống biết, chẳng những trong việc này mà tất cả các việc khác, nếu Phật giáo thấy có sự sai lầm.

3. - Chấm dứt tình trạng bắt bớ, khủng bố tín đồ Phật giáo hiện nay ở Huế.

Tổng thống đáp: “Chính quyền có phận sự giữ gìn an ninh, trật tự. Nếu chấm dứt bắt bớ thời kẻ tạo loạn thừa cơ mới làm sao?” - Ông Bộ trưởng Bộ Nội vụ quả quyết không có nhàsư nào bị bắt, còn những kẻ bị bắt là những hạng lưu manh phá rối. Ông Bộ trưởng Công Dân vụ lớn tiếng phản kháng câu “Khủng bố Tín đồ Phật giáo.”

Nhân bàn về điểm này, ông Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết kết quả cuộc điều tra tại chỗ của ông : sáng 8/5/1963, nhân cuộc rước Phật tử của chùa Diệu Đế lên chùa Từ Đàm, nhiều biểu ngữ được trương lên chống báng và xúc phạm Chính phủ.  Ngay tại chùa Từ Đàm, chỗ tập trung hành lễ, các biểu ngữ ấy đã được Thượng tọa Trí Quang đọc lớn lên và giải thích trước các đại diện Chính quyền dự lễ, nhưng các đại diện này vẫn bình tĩnh và cuộc lễ được cử hành đến cùng, không có việc gì xẩy ra. Tối lại, theo chương trình phải có cuộc “múa bông” tại chùa Từ Đàm giúp vui, nhưng không biết vì lẽ gì cuộc múa bông không có. Một phần công chúng kéo xuống sân Đài Vô tuyến Huế để nghe buổi phát thanh có dự trù trong chương trình. Nhưng buổi phát thanh này không có, vì có người đòi phát thanh cuốn “băng” ký sự buổi lễ ban sáng, trong đó có ghi những lời phản đối trên biểu ngữ. Một cuộc cãi vã xãy ra giữa công chúng và ông Giám đốc Đài Vô tuyến.

Ngay lúc đó có Thượng tọa Trí Quang và ông Tỉnh trưởng Thừa Thiên Huế đến. Tiếp theo là ông Phó Tỉnh trưởng Nội an và Ban An ninh. Các ông này đang đứng nói chuyện trước Đài thời ông Phó Tỉnh trưởng Nội an bị liệng một cục đá làm móp chiếc nón nhà binh của ông. Ông Phó Tỉnh trưởng cho lệnh xịt nước giải tán và liệng lựu đạn cay. Bổng hai tiếng nổ lớn bên hông Đài, nhiều người chết và bị thương. Hai lỗ thủng dưới đất chứng tỏ hai tiếng nổ ấy là tiếng nổ của Plastic MK chế tạo trong nước. Việt cộng thường dùng và không bao giờ có trong quân đội Quốc gia. Còn về tin đồn Ban An ninh cho xe thiềt giáp, xe tăng cán người, ông Bộ trưởng bảo là thất thiệt vì chổ xẩy ra tai nạn nằm trên một chỗ đất cao, phải leo nhiều cấp mới lên tới, vì vậy thời xe tăng và thiết giáp không lên được.

Đáp câu hỏi của phái đoàn, ông Bộ trưởng cho biết chưa tìm ra thủ phạm ném Plastic, nhưng theo cuộc điều tra thi có lẽ Việt cộng.

Phái đoàn hỏi: “Ông Bộ Trưởng đã nói là công chúng bất thình lình kéo nhau đến Đài Vô tuyến nghe phát thanh chứ không có ý biểu tình.  Như vậy làm sao kẻ phá rối biết mà đem plastic đến liệng, vì hành vi này bao giờ cũng có sự chuẩn bị trước, sau khi biết rõ là có sự tụ họp.” 

Ông Bộ trưởng đáp: “Kẻ phiến loạn có lẽ đã len lõi vào hàng ngũ Phật giáo từ sáng, khi đám rước Phật biến thành cuộc biểu tình.

4. - Chư Tăng, Tín đồ Phật giáo được tự do truyền đạo và hành đạo.

Tổng Thống cho biết quyền tự do tín ngưỡng đã được ghi trong Hiến pháp và riêng Tổng thống không bao giờ có ý thiên vị một tôn giáo nào. Bằng cớ là Chính phủ để cho Phật giáo tự do tổ chức tín đồ từ thành thị đến thôn quê và thực hiện nhiều cơ sở tốt đẹp.

Phái đoàn trình rằng có nhiều sự áp bức, khó dễ do cấp thừa hành với dụng ý chận nghẹt sinh hoạt hàng ngày của Phật giáo.

Tổng thống bảo nếu có những sự kiện như thế thì trình nhà chức trách cấp cao hơn xét xử.

Phái đoàn thưa rằng có nhiều việc đã trình ngay Tổng thống mà chưa được giải quyết. Thí dụ như gần đây việc xin cấm nhập cảng phim “Sakya”. Trong lúc Phật giáo chờ sự giải quyết của Tổng thống thì Bộ Kinh Tế không cho phép nhập tạm nửa.

Tổng thống, cũng như ông Bộ trưởng Bộ Nội vụ và Công Dân vụ, quả quyết rằng việc nhập tạm kiễm duyệt là một thủ tục hành chánh không liên can gì đến sự quyết định đã có rồi của Chính phủ là phim Sakya bị cấm chiếu trên toàn quốc.

5. - Đền bồi cho các gia đình nạn nhân vànghiêm trị những người có trách nhiệm trong cuộc đổ máu. Tổng thống cũng như ông Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết trong số nạn nhân có người Công giáo, có người không phải là Phật giáo, con em của cảnh binh và nhân viên Tòa Đại biểu. Chính phủ cũng đã nghĩ đến việc trợ cấp cho tất cả. Còn việc nghiêm trị thời cuộc điều tra đang tiếp tục.

6. - Bảo đảm an ninh cho phái đoàn ra Huế.Sau khi cân nhắc hậu quả trong sự bảo vệ trật tự công cộng nhơn dịp phái đoàn ra Huế.Tổng thống giao cho ông Bộ trưởng Công Dân vụ phối hợp với Bộ Nội vụ liên lạc với Nhà chức trách ở Huế thương lượng với các cấp lãnh đạo tại chỗ hầu tránh mọi sự giao động khi phái đoàn trong Nam ra thăm. Ngày giờ khởi hành, tùy phái đoàn, và phái đoàn này sẽ gồm có 3 Tăng Già và 3 Cư Sĩ.

7. - Ra lệnh đừng làm trở ngại các lễ cầu siêu trên toàn quốc. Tổng thống có ý kiến nên tổ chức trong chùa và đừng tụ họp quá đông. Ông Bộ trưởng Công Dân vụ đề nghị đợi tới rằm tháng 7 làm cho long trọng cho toàn thể chúng sinh.

Trên đây là những ý kiến hoặc quyết định của Tổng thống. Phái đoàn chúng tôi sẽ trình lại cho Ban Trị sự Phật giáo toàn quốc biết và lấy quyết nghị chung."

(Trích từ “ Sáu tháng Pháp nạn 1963” của cố Giáo sư Vũ Văn Mẫu, in Ronéo phổ biến giới hạn trong nước vào năm 1984, nay được nhà Xuất bản Giao Điểm tái bản tại nước ngoài)

 Phỏng vấn bác sĩ Đức Erick Wulf về đêm thảm sát 8.563

 

Home   |  Go top page  |  Về trang mục lục