-
- Nhật ký hành trình cô đơn
{Một khúc sông Hương, gần
điện Hòn Chén. KL thu hình}- Khi người trở về...
-
Thiền là gì ?
-
- Nơi ấy,
-
Cô đơn
-
biến thành
-
Dược đơn !
-
(trích trong tập "Nơi miền lạnh giá", thơ tiếng Đức,
Thái Kim Lan, xb tại Đức)
Hình như người Huế nào cũng có một
chút chi cô đơn trong hồn, nếu không nói người Huế thích cô đơn !
Cô đơn như một góc nhỏ hẩm hiu
trong cái căn nhà xưa cổ ba gian hai chái có rất nhiều bóng tối, ở đó
được dấu kín những gì rất nhỏ nhoi nhưng lại rất qúi báu cho thân phận
của một đời người Huế, có thể là một buồng chuối tiêu sắp chín,
một chùm nhãn lồng vừa trẩy hay một trái thơm đầu mùa vừa hái trong vườn,
hay một lá thư tình đầu tiên của tuổi mười sáu, hay một cái lược chải
tóc, một cái bát cổ, một cái kẹp tóc hình con bướm, một thỏi son môi
chưa bao giờ thử ở trong đời... nói tóm, tất cả những gì không phải
chỉ thuần là vật chất mà là những gì dính líu đến “chữ tình”
theo nghĩa rộng và hẹp đều được người Huế “cất” nơi cái góc buồng
tranh tối tranh sáng cho riêng mình, nơi nỗi cô đơn !
Đối với người Âu Mỹ, hai chữ
“cô đơn” nghe như một bản án tử hình của một đời người, người
Âu Mỹ sợ cô đơn như sợ thần chết nên họ rất cần sự náo nhiệt đông
đúc. Cô đơn đối với người Huế lắm
khi cũng nguy cơ như một cơn nước lũ của sông Hương ồ ạt tràn bờ,
có thể cuốn hết sạch mọi của cải, để còn tay “không”, nhưng tuồng
như người Huế có một sức chịu đựng lạ kỳ để có thể ngồi trên
cái không trơ trọi, tay không ôm tay không như một cách đối diện với cô
đơn chính mình để tìm ra lẽ sống cho ngày mai...
Nhiều năm tha phương ở xứ người,
có lẽ cái làm cho người Huế nhớ Huế không phải là quá khứ huy hoàng
hay những gì hùng tráng của một kẻ khoa danh đỗ trạng, võng lọng xênh
xang, mà là bóng tối mơ hồ đầy bí ẩn của căn nhà âm thầm trong ánh nắng
chói chang, nơi góc tâm hồn lắng xuống để “ta trở về với ta” ấy.
Đừng tưởng rằng chỉ có người
tha hương mới “cô đơn lữ thứ”, ai có Huế là quê hương mới thấy
ngày trở về lắm khi là một chuyến
hành thâm cô đơn...
Tang thương ngẫu lục, kẻ mất nguời
còn, bao nhiêu đau thương nơi chốn “nước non ngàn dặm” vơi đầy làm
cho lời thề một đi không trở lại đối với người xa Huế lắm khi càng
thêm cay độc, làm cho ngày về nhiều khi trở thành mối hận
nghiến răng chau mày, nếu không có những giây phút hành thâm cô đơn ấy, nơi mà tôi bất gặp lại
tôi trong một vài giây tĩnh lặng ngẫu nhiên như khi bắt gặp một giọt nắng
trên vai áo, một thoáng gió đến từ bờ sông, một thoáng hương hoa cau,
hay một vị chát của trái vả, những
giây phút ngắn ngủi ấy đã đưa tay dẫn tôi trở lại nẻo đường xưa, đã làm giảm đi tâm trạng của kẻ trở
về, gần đến quê nhà sau bao năm xa cách bỗng lo sợ vẩn vơ, gặp người
làng mà không dám hỏi :
- “Cận
hương tình cánh khiếp,
- Bất cảm vấn lai nhân”
(Tạp thi)
Nắng ! 
Dù cho có ngồi đó, trong chiếc ghế
kiêu sa của khách sạn, hai mắt nhắm nghiền, cũng vẫn thấy ánh nắng chấp
chới ngoài kia. Một ngày nắng mới reo vui trước ngõ sau nhiều ngày mưa
ở Huế ! Có lạ chi những ngày như thế trong thành phố này từ thuở sơ
sinh, không cần nhìn cũng thấy ! Những ngày khí trời bỗng nhẹ như tơ làm
cho con người sau những ngày mưa túng quẫn chỉ chực vụt bay lên không lượn
quanh khắp cả phố phường. Đồi núi cỏ cây sông ngòi hồ ao bỗng trở
nên trong suốt trong thứ ánh sáng thủy tinh kỳ lạ, trong đến nỗi không
thể cắt nghĩa được vì sao , vì màu mắt trong hay ánh sáng trong veo không
một chút bụi trần mà mưa Huế ngày
này qua ngày khác đã dùi mài thanh lọc ? Có ai muốn bay với nắng hôm nay
như tôi ngày trước ?
Gió
Bỗng dưng phải ngồi nơi nhà hàng
nổi như một người khách xa lạ với những người khách xa lạ để nhìn
sông ! Gió sông Hương vẫn đùa với sông Hương trò chơi sóng nước bấp
bênh từ thuở giòng sông biết uốn khúc. Nắng chiều u minh nhạt nhoà làm
cho sông dài trở nên nỗi nhớ của trời xa. Gió lộng miên man dồn sóng vỗ
không ngừng đến nỗi không biết bờ để đến. Sông là ánh nắng chảy
dài vội vàng vô tận. Người nhìn bỗng thấy khát khao được ở một mình,
được không nói một lời gì, được không là chủ nhân mà cũng chẳng là
thượng khách, chỉ muốn lắng nghe sóng lao xao, mãi mê theo tiếng kim ngân
màu nắng vàng nắng bạc lanh tanh lấp lánh trên sóng dạt dào, chỉ muốn
nghe gió vi vu thao túng bốn bề mây nước và chỉ còn một thèm muốn duy
nhất : được sà mình trên sóng để được sóng đong đưa như một thời
nghe tiếng ru của mẹ, để được trở về lặng lẽ nơi góc nhà một
mình tôi ngồi với tôi.
Trăng khuyết
Ai đã qua cầu Trường Tiền thuở
ấy mà không một lần ngả nón bồi hồi nhìn chiều xuống trên sông ? Xưa có bao nhiêu người chết đuối dưới
cầu mà cầu là chứng nhân của những cuộc tuẫn tiết vì tình vì hiếu
vì trung ? Nay phải chăng chiếc cầu một thời
cho người “ngả nón” cũng đã
trầm mình vì tuyệt vọng ? và chiếc cầu giờ đây hiện ra như một cái
xác không hồn ?
Hôm nay qua cầu, làm sao dừng lại
trên cầu để không bị xe tông hay bị xô đẩy?
Có một phút nào có thể tìm lại tà áo bay và tiếng cười khúc
khích trên cầu ? Từ một nơi nào trên bờ sông đứng nhìn vọng về có
thể ngưỡng mộ như đã bao lần màu nhủ bạc kiêu sa của chiếc cầu
tâm ảnh ? nghe nhiều tiếng thở dài thất vọng, nhiều lời diễu cợt,
nhiều câu mỉa mai tội nghiệp cho chiếc cầu. Nhưng có ai biết rằng cầu
Trường Tiền dù có chết đi vẫn dành cho Huế một chữ “Tâm” trong những
đêm tối trời mù mịt sơn hà ? Có người nào có thể làm kẻ hành khất
nhịn những buổi nhìn trăng 14, 15, 16 ở
Huế đã từng được ngợi ca như một kho vô tận của đất trời, để
khổ hạnh nhìn một vừng trăng khuyết lơ lửng trên bầu trời đen thẳm
như một con thuyền nhỏ bé trên đại dương mênh mông ?
Trăng non vẽ một nét sáng thanh tao
trên nền trời mực tàu như một hơi thở mong manh của ánh sáng đang dành
sức sống cho mình. Có phải vầng trăng khuyết ấy là mảnh hồn của một
vòm cầu thoát xác bay trở lại trời
? Trong bóng đêm sâu hun hút trăng non xanh xao yếu đuối như một cô gái
liêu trai vừa mới được thổi vào một chút sinh khí của người mê trăng,
chao đảo giữa “vừa yêu vừa chết”, ẻo lả như một ngọn lá trong
gió, bơ vơ vô tận đến độ mâu thuẫn phi lý với chính hiện hữu của
mình. Không có gì cô đơn hơn mảnh trăng non trong đêm dài trên sông Hương,
trăng rằm trăng mười sáu tràn đầy sức lực, oai phong ngự trị cõi đêm,
lộng lẫy huy hoàng. Trăng non nhỏ bé yếu ớt tội nghiệp đến nao lòng
“Một vừng trăng khuyết ba sao giữa trời!” Nhưng kỳ diệu làm sao ! Bầu
trời càng đen hơn mực thì ánh sáng mong manh của trăng lại càng ngời ngợi.
Trăng non huyền diệu đầy ma lực thu hút của một điểm sáng duy nhất
trong bóng tối bao la, nó trở thành sự cầu nguyện của nàng Kiều trong những
phút cô đơn nhớ người yêu, là giọt mắt long lanh của đất trời Huế,
nó là sự đối nghịch đầy thách đố tuyệt vời của tất cả những ý
niệm hư vô tuyệt vọng. Nó là nhịp cầu nối bờ cô đơn với niềm cứu
rỗi, là hoá thân của chiếc cầu nhủ bạc đa tình đa doan đã một thời
bắt qua sông nối những mối tình non nước !
Đường cũ
Làm một kẻ lạ mặt đi theo phái
đoàn trên con đường Kim Long - Linh mụ sao mà khó thế ! Đất ấy đá ấy
đã chứng kiến bao cuộc vui buồn. Cỏ cây bên đường còn tỉ tê kể lại
chuyện cô gái Kim Long xinh đẹp trốn vua Thành Thái, sợ bị bắt đem về
nhốt vào cung. Cô gái nào mà lại ngược đời đến thế ? Có phải cô đã
yêu một chàng trai Xuân Hoà ? Những mối tình, những cuộc vui, những đoạ
đày, tang tóc, giết chóc, yêu thương, nghèo đói, ngựa xe đã hằn dấu
trên đoạn đường gian khổ, gập ghềnh ấy. Hôm nay con đường xơ xác phơi
trần sự nghèo khổ gay gắt đến phải
“kêu trời” không còn sức để chịu đựng. Con đường sẽ biến thành
con đường đau thương đày đoạ nếu không có con sông Hương đang hiền
hoà chảy theo mãi miết một lòng, đi đến đâu sông thoa dịu vết thương
đến đó làm cho cuộc đời không còn cay đắng như đã cay đắng một thời.
Có lẽ sự vĩnh viễn đáng ngợi ca của sông Hương là tấm lòng mát dịu
của sông đối với đôi bờ bốn mùa vẫn cứ xanh tươi những luống rau,
vườn bắp, giàn mướp, hoa dại ngũ sắc, hoa mâm xôi... mặc cho những trầm
luân não nề của thế sự.
Có một màu xanh của núi
đã an ủi người
về. Vườn cũ tiêu
điều, người xưa không còn nữa, chỉ có hoang tàn và những kẻ xa lạ
trên đất xưa, có người chạy trốn nỗi đau thương hải, thề sẽ không
bao giờ đặt chân lên mảnh đất cố viên, hình như người ấy đã quên
đàng sau lưng mình có một kẻ trung kiên đang đứng đó. Xưa và nay đã
có những buổi chiều núi đợi người trở lại nơi khúc sông quanh đồi
Linh Mụ.
Đắm chìm nhìn núi có lẽ là một
trong những giây phút hành thâm cô đơn sâu thẳm nhất.
”Chỉ một mình ta với núi Kính
Đình” và một đám mây cô đơn như Lý Bạch đã tả. Lý Bạch còn chưa
thâm sâu có lẽ vì chưa thấy màu xanh của núi Kim Phụng đứng bên bờ
sông Hương. Màu xanh chảy từ một nguồn suối nào đó trong rừng thẳm,
quấn quýt với con sông vừa xuôi về, tạo nên một không khí huyền hoặc
ảo mộng, một màu xanh thủy mặc khó tả giữa những màu khói chiều, lục
thủy, xanh cây pha lẫn với màu ráng đỏ và một ít hơi sương của miền
nhiệt đới. Một màu xanh u thẳm không thể tả bằng lời, chỉ có thể nắm
tay người mời người chiêm ngưỡng, mời người chìm đắm hoàn toàn
trong một vũ trụ giữa mộng và thực, từ đó một lòng theo về quy phục
màu xanh bạt ngàn của núi và giác ngộ được ý nghĩa của thân phận con
người Huế.
Qua bao đau đớn ê chề luân hồi
muôn kiếp, hình như con người ở đây thường được cứu rỗi bằng những
giây phút đắm chìm trong tâm cảnh. Có một nguồn suối thiên nhiên ở chốn
nghìn năm mây nước là Huế cứ chảy mãi, như giòng sông mà Hương giang là
mảnh minh kính của bóng dáng ngũ uẩn, núi Kim Phụng là tâm thức kỳ diệu
thâm sâu, ở đó trong giây phút thực sự tĩnh lặng cô đơn con người gặp
lại bổn lai diện mục của chính mình.
- Thái Kim Lan
- Huế, tiết Đạp Thanh 2002
đọc tiếp: niệm Phật với con
Home | Go top page |
Về trang mục lục
