- Tản
mạn
- Thái
độ của một số người Việt ở Mĩ
- trước
cuộc chiến chống Iraq và bệnh SARS
Theo
dõi thái độ của một số người Việt ở Quận Cam, và nhất là dư luận
báo chí ở phố Bolsa, người ta phải rùng mình trước sự hung hãn đối với
Iraq, phải kinh ngạc trước lòng trung thành tuyệt đối với nước Mĩ, và
kinh tởm trước thái độ thù nghịch Việt Nam, nơi mà phần lớn họ đã
được sinh ra và lớn lên.
Trước
cuộc tấn công của Mĩ hiện nay ở Iraq, đại đa số báo chí Mĩ thường
đưa ra những thông tin và lập luận rất giống với quan điểm của chính
phủ Mĩ, tuy có vài cơ quan ngôn luận khá nghiêm túc như tờ The New York
Times và Washington Post cũng có
lúc có vẻ độc lập với chính quyền trong việc bình luận và phân tích
tình hình. Nhưng trong giới truyền thông
Việt ngữ ở Mĩ thì các thông tin liên quan đến Iraq tỏ ra rất một chiều:
hoàn toàn phản ánh quan điểm của chính phủ ông Bush. Thật vậy đọc qua những bài bình luận
trong vài tờ báo [tiếng Việt] tương đối phổ thông trong cộng đồng
người Việt ở phố Bolsa, ai cũng thế thấy họ chỉ đơn giản lặp lại
(hay dịch lại) những ý kiến của những cây bút bình luận thời sự
trong báo chí Mĩ, mà không thấy họ phát biểu một ý kiến gì mới, và cũng
không chứng tỏ được là họ đã chịu khó suy nghĩ và phân tích tình
hình cho khách quan.
Không những thế, họ còn đi thêm một bước xa hơn giới truyền thông
Mĩ và hung hãn tuyên bố đòi “đánh Iraq”, đòi dội bom Iraq trở về thời
đại đồ đá. Hình như những người
Việt hung hãn này đã quên cái quá khứ chiến tranh, đã quên những người
thân đã bị chết trong cuộc chiến ở Việt Nam, và xem người dân Iraq như
cỏ rác. Người ta phải hỏi không
hiểu những người Việt này còn cái nhân tính trong người hay không, bởi
vì người Iraq cũng là con người.
Đứng trên phương diện lí trí mà nói, thái độ thuần phục chính
phủ rất nguy hiểm, bởi vì nó không khác gì một quá trình tự nhồi sọ. Những câu hỏi đơn giản không được đặt
ra. Chẳng hạn như hai lí do mà Chính
phủ ông Bush nói đến hết ngày này sang tháng nọ rằng Iraq là mối đe dọa
cho nền an ninh nước Mĩ [1], và rằng Saddam Hussein có quan hệ với nhóm Al
Qaeda, và Iraq có dính dáng vào biến cố 9/11 ở New York [2], được giới
truyền thông Việt ngữ lặp lại y nguyên. Có
thể nói rằng giới truyền thông Việt ngữ ở Mĩ nói chung đã tự biến
họ thành những cái loa sắc tộc cho chính phủ Mĩ, và một bộ phận trong
guồng
máy chiến tranh của Mĩ, thay vì là những người theo đuổi truy tìm sự thật.
Thái
độ “yes man” của giới truyền thông Mĩ thì có thể giải thích được
vì họ cùng chia sẻ các lợi ích kinh tế và chính trị với giới quân sự
Mĩ. Nhưng thái độ ngoan ngoãn và quị
lụy trước chính phủ ông Bush được thể hiện trong giới truyền thông
tiếng Việt quả là ngoạn mục, và khó mà giải thích. Nó cũng giống như một sự tự kiểm duyệt,
nhưng sự tự kiểm duyệt này không phải bắt nguồn từ phía Chính phủ
ông Bush mà là tự nguyện của giới báo chí Việt ngữ: tự nguyện loại
bỏ những thông tin đi ngược lại quan điểm của chính phủ để, có lẽ,
làm chọ chính phủ Mĩ hài lòng, và cũng là một dịp để người Mĩ gốc
Việt chứng minh lòng trung thành của mình đến quốc gia Mĩ.
Thật
vậy, có thể nói đại đa số người Việt ở Mĩ ủng hộ Tổng thống
Bush trong cuộc chiến xâm lăng Iraq hiện nay.
Họ có nhiều lí do, nhưng cái lí do mà tôi thường nghe và đọc
nhiều nhất là: “Mình là công dân Mỹ và nước Mỹ là đất tạm dung
của người Việt, nên chúng ta có nhiệm vụ phải ủng hộ Tổng thống Mỹ.” Nói tóm lại là họ chỉ ủng hộ một
cách mù quáng, không cần chất vấn đường lối chính sách của ông Bush
có sáng suốt hay không, không cần xem xét ông Bush hành động đúng hay sai,
không cần biết cuộc chiến mà ông Bush đang theo đuổi có phù hợp với
luật pháp quốc tế hay không. Cũng
may Tổng thống Bush là một chính trị gia tương đối thành công, nên sự
ủng hộ của người Việt còn có chút ý nghĩa dân chủ; chứ nếu ông là
một tay bạo chúa ngược ngạo, thì sự ủng hộ của người Việt ở Mĩ
nó ngớ ngẩn đến cỡ lố bịch và nguy hiểm biết là dường nào.
Cách
đây vài tuần ở California, một nhóm người Việt xuống đường biểu tình
ủng hộ chiến tranh chống Iraq của chính phủ Bush. Có lẽ đây là một cuộc biểu tình duy
nhất trong các cộng đồng sắc tộc trên đất Mĩ. Khi được phỏng vấn tại sao họ đi biểu
tình, câu trả lời là họ muốn “trả ơn” nước Mĩ đã cưu mang và tạo
cơ hội lập nghiệp cho người tỵ nạn, do đó, họ phải có nghĩa vụ chứng
minh lòng trung thành của họ với nước Mĩ.
Và đó cũng là quan điểm của một cựu tướng lãnh ở miền
Nam Việt Nam (trước 1975) được thể hiện trong lời kêu gọi các cựu
binh sĩ gốc Việt ở Mĩ nên xung phong cầm súng đi đánh Iraq.
Nói
tóm lại, đây là một cách “trả ơn” gián tiếp, xuất phát từ tình cảm. Nó thể hiện một sự phá sản tri thức,
vì những người này sẵn sàng để cho trái tim ngự trị và điều khiển
bộ não.
Có lẽ vì thiếu lí trí nên họ có những suy nghĩ và cách phân định
kì hoặc. Đối với những người Việt
ủng hộ cuộc chiến chống Iraq của ông Bush, bất cứ ai nói gì khác, chứ
chưa nói đến chất vấn, lập luận của chính phủ Mĩ đều bị cho là
“Chống Mĩ”, một cụm từ mà họ bắt chước từ báo chí tiếng Anh,
“Anti-American”. Thậm chí, có người
còn không ngần ngại cho rằng phê bình Mĩ là đồng nghĩa với “Ủng hộ
Saddam Hussein”!
Cái trò chơi nhãn hiệu này thể hiện một tình trạng nhược tiểu
lí trí, vì họ không đủ khả năng tri thức để nhận thức ra sự khác
biệt giữa thái độ chống chiến tranh và thái độ chống Mĩ hay ủng hộ
Saddam. Cố nhiên thái độ này của họ
thể hiện một sự lười biếng trong suy nghĩ, vì đầu óc của họ chỉ
luẩn quẩn trong cái lưỡng cực trắng/đen, tốt/xấu, bạn/thù của ông
Bush (“Hoặc là theo ta, hoặc là chống ta”).
Vì quanh quẩn trong cái chu vi trắng/đen như thế , những người này
hành động theo quán tính.. Họ thích
một nhãn hiệu đơn giản và cảm
tính (hơn là một lí giải) cho một vấn đề phức tạp. Hậu quả của sự đơn giản hóa vấn đề
là nó làm cho họ trở thành nô lệ với sự tầm thường, với những khuôn
sáo đã có sẵn.
Trong khi người Việt ở Mĩ hết lòng trung thành với nước Mĩ, họ
tỏ ra rất sẵn sàng tìm đủ mọi cách, mọi lúc, mọi cơ hội để gây
khó khăn cho Việt Nam, để bày tỏ sự thù hằn với Nhà cầm quyền ở Việt
Nam. Điển hình nhất cho cái ác tính
này là câu chuyện chung quanh bệnh hô hấp cấp tính (còn viết tắt bằng
tiếng Anh là SARS). Thế nhưng cũng có
một tờ báo Việt ngữ phát hành ở Úc châu gọi đó là “Cúm Hà nội”
(sic). Họ muốn gắn Việt Nam vào căn
bệnh, để đánh vào tâm lí đang hoang mang trong đồng hương ở nước ngoài.
Một số vị bác sĩ lên đài radio, viết báo cảnh báo đồng hương
về căn bệnh này, và khuyên đồng hương không nên đi du lịch ở Việt
Nam, thậm chí không nên ăn uống thực phẩm nhập cảng từ Việt Nam. Có vị còn đi xa hơn và khuyên người nhà
nên tránh gần gũi những thân nhân vừa về từ Việt Nam ít nhất là hai
tuần!
Tuy nhiên, ở các nước như Canada và Úc (chưa kể Trung Quốc, Hồng Kông,
Thái Lan, Singapore, v.v…), những nơi cũng có trường hợp SARS, nhưng chúng
ta không nghe các bác sĩ này khuyến cáo đồng hương không nên đi du lịch
ở Canada và Úc. Những vị gọi là
“bác sĩ” này nhìn Việt Nam như là một đất nước dơ bẩn, và đồng
hương trong nước như là những người lây
bệnh đến cho họ, những người “văn minh”. Thái độ của các vị này, do đó, không
phải xuất phát từ lòng nhân từ của y giới, mà còn hàm chứa cái tính
nhỏ mọn, ganh tị trước sự phát triển du lịch ở Việt Nam. Họ tìm mọi cách, mọi cơ hội, bất cứ
nơi nào, để vặn vẹo, thổi phồng thông tin, nhằm vào mục tiêu cuối
cùng là làm cho kinh tế Việt Nam tê liệt để thoả mãn cái tâm tính chống
cộng của họ.
Có thật chứng SARS
đang lan tràn ở Việt Nam đến độ chúng ta không nên ghé thăm? Hay đó chỉ là một thể hiện về sự
kém trình độ chuyên môn trong việc xử lí thông tin và hiểu biết bệnh tật. Tôi có lí do nghiêng về cách giải thích
sau hơn.
Sự thật là số người mắc bệnh SARS vẫn còn rất nhỏ. Con số bệnh nhân ở Hồng Kông dù tăng
nhanh nhưng cũng không là nhiều so với một dân số 7 triệu; ở Việt Nam,
cũng chỉ trên dưới 60 bệnh nhân trong một dân số 80 triệu. Và về mặt
tử vong tính chung cho toàn bộ các nơi là dưới 4%, không thay đổi mấy
theo vùng riêng biệt. Con số này phải
nói là quá thấp so với một loại bệnh hoàn toàn mới dấy lên và chưa
được hiểu biết nhiều, và càng không có chút tương xứng nào với tầm
vóc của nó được thổi phồng “căn bệnh chết người", “hiểm hoạ
mới”… Có thể hiện nay chúng ta chưa
có phương
pháp chữa khỏi bệnh này, nhưng nó
không phải là một căn bệnh nguy hiểm đến nổi làm chết mọi bệnh
nhân. Nếu so với dịch sốt xuất huyết
do vi rút Ebola đang hoành hành ở châu Phi, tỷ lệ tử vong 70% hay hơn thì
SARS chỉ là chuyện “cảm cúm” thực!. Điều quan trọng cần biết là bệnh này
không lây đến độ người ta phải cuống cuồng như hiện nay. Bệnh thường xảy ra một cách chậm chạp
cho đến nay các dữ liệu cho phép có thể kết luận là lây lan qua con đường
tiếp xúc gần đến mức “giáp mặt” với các dịch tiết từ cơ thể bệnh
nhân, những đối tượng đó là nhân viên y tế và người trong gia đình. Các chuyên gia y tế công cộng hàng đầu
thế giới đều cho rằng bệnh này không lan tràn ồ ạt như báo chí Tây
phương đang làm rầm rộ mấy tuần qua.
Đây
không phải là lần đầu tiên SARS xảy ra.
Kỳ thực nó đã khởi nguồn từ tháng 11 năm ngoái (2002) bên
Quảng Đông Trung Quốc. Nhưng SARS có
lẽ là một căn bệnh “mới” trong loạt những bệnh kì quái xuất hiện
trên trang đầu của báo chí, để rồi chúng biến mất một cách nhanh
chóng sau đó. Người ta còn nhớ đến
vụ bộc phát vi khuẩn Ebola, MRSA, và fasciitis, những bệnh cũng
đáng ngại, cũng “nhớp nhúa”, nhưng chỉ ảnh hưởng đến một số rất
nhỏ bệnh nhân.
Nhưng những câu chuyện kinh hoàng được giới báo chí tô vẽ, với
sự phụ họa của những bác sĩ ham nói và ham bi bô kiến thức loại khoa
học thường thức, SARS trở thành một căn bệnh khủng khiếp, làm cho người
ta quên rằng nguy cơ bị chết vì lái xe hàng ngày còn cao hơn nguy cơ bị
chết vì SARS.
Câu
chuyện SARS, tự nó, là một triệu chứng của một căn bệnh tâm lí trong
cái văn hóa sợ hãi đang bộc phát đến độ khó có thuốc chữa ngày nay. Đó là căn bệnh xảy ra vào thời kì mà
công chúng cảm thấy bị cô lập, bất lực, không có khả năng đặt sự
hiểm nguy vào bối cảnh thực tại một cách thích hợp. Cái tâm trạng này còn trầm trọng hơn vì
những ý nghĩ về chiến tranh và khủng bố.
Bệnh truyền nhiễm không phải là một căn bệnh của quá khứ
như giới y tế Tây phương thường tự hào tuyên bố. Nhưng giới y tế vẫn có khả năng nhận
diện, quản lí, hay chữa trị những căn bệnh này để chúng không trở
thành một mối đe dọa cho xã hội. Do
đó, những bệnh này không đe dọa đến tính mạng con người bằng bệnh
ung thư hay bệnh tim. Cái đe dọa đến
công chúng hiện nay là sự mất niềm tin và khả năng đối phó với vấn
đề bằng lí trí.
Nhưng
tại sao giới truyền thông Việt ngữ ở Mĩ lại có khuynh hướng phục tùng
chính phủ đến độ nô lệ như thế? Có
hai giả thuyết có thể được dùng để giải thích hiện tượng này. Một là giới họ ngu muội và khờ dại hơn
chúng ta tưởng. Hai là họ biết nhưng
họ cố tình che đậy sự thật. Có
thể cả hai lí do. Có thể nói rằng
phần lớn giới truyền thông nói chung, và truyền thông Việt ngữ nói
riêng, thiếu tinh tế và tri thức phân tích trong các vấn đề thời sự phức
tạp. Thành ra, thay vì đóng vai trò của
người canh giữ sự thật, họ trở thành những kẻ tòng phạm dấu diếm
sự thật.
Chú thích:
[1] Nhưng đây là một phát biểu không đúng
sự thật, bởi một lí do đơn giản là Iraq không có đủ thực lực quân
sự để đe dọa nước Mĩ, hay thậm chí các nước láng giềng. Tổng tư lệnh Quân đội Do Thái, tướng
Moshe Ya’alon nói “The Iraqi threat does not keep me awake at night” (Mối đe dọa
từ Iraq không làm tôi mất ngủ). Phát
biểu của tướng Ya’alon cho thấy Iraq không phải là mối đe dọa an ninh
trong vùng. Có thể nói trên thế giới,
Do Thái là “chuyên viên” hàng đầu về Iraq, Do Thái biết Iraq có lẽ nhiều
hơn Mĩ biết Iraq. Thế mà Do Thái
không lo sợ Iraq thì hà cớ gì Mĩ lại lo sợ Iraq? Thực vậy, kể từ cuộc chiến vùng Vịnh
lần thứ nhất (1991) cho đến nay, Iraq đã bị giải giới rất nhiều, và
cho đến nay, sau hơn 3 tháng thanh tra vũ khí, các chuyên viên Liên hiệp quốc
chưa tìm ra một vũ khí tàn sát hàng loạt của Iraq. Từ hơn 12 năm qua, trước khi ông Bush
tuyên bố tấn công, Iraq đã và đang bị dội bom hàng tuần. Trong một tình hình bị khống chế như
thế thì làm sao Iraq có thể đe doạ đến nước Mĩ? Một đầu óc bình thường cũng có thể
thấy cái luận điệu này của chính phủ ông Bush là không thể tin được.
[2]
Khi các “bằng chứng” của ông Colin Powell [trình bày trước Liên hiệp
quốc để thuyết phục thế giới ủng hộ cuộc chiến chống Iraq] bị chứng
minh là giả tạo, chính phủ ông Bush quay sang tố cáo rằng Saddam Hussein có
quan hệ với nhóm Al Qaeda, và Iraq có dính dáng vào biến cố 9/11 ở New
York. Luận điệu này được báo chí
Việt ngữ lặp lại hầu như không thiếu chữ nào. Vấn đề là trong thực tế, chưa ai chứng
minh được mối quan hệ này. Những
ai thông thạo tình hình Trung Đông đều không ngạc nhiên về thất bại
trong việc tìm cách chứng minh mối liên hệ giữa Hussein và al Qaeda, bởi
vì Hussein và Osama bin Laden là hai kẻ thù không đội trời chung với nhau. Bin Laden là một người Hồi giáo quá
khích (cũng giống như Khomeini của Iran), và ông ta ghét cay ghét đắng những
lãnh tụ thế tục thuộc Đảng Xã hội như Saddam Hussein. Tương tự, Hussein từng thẳng tay đàn áp
các nhóm Hồi giáo quá khích ở Iraq. Ngay
cả Tổng giám đốc CIA, khi được hỏi về mối quan hệ, trả lời: “It
is simply not there”.
Về
trang Nghiên cứu & đối thoại tháng 2-2003
Home | Top Page | Về trang mục lục
