Quang
Linh:
Trao đổi với Nguyễn Tiến Trung về
bài Góp ý cho Dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đảng lần thứ X
(BBC) Trong
thời gian qua, cùng với bức thư gửi Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
Việt Nam, bài góp ý kiến của Nguyễn Tiến Trung cho Dự thảo Báo cáo
chính trị của Đảng lần thứ X được đăng tải trên BBC Online đã thu
hút được sự chú ý của công luận. Đã có nhiều ý kiến trao đổi về
lá thư của Nguyễn Tiến Trung gửi Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo
[ví dụ bài phản hồi của bạn Huệ Quang đăng trên Giao điểm và nhiều
bài khác đăng trên BBC Online ( bấm
lên hàng này để đọc và nghe phỏng vấn Trước
hết, tôi thấy bản góp ý của bạn Tiến Trung tràn đầy bức xúc, sự bức
xúc của một sinh viên đến từ một nước nghèo, các điều kiện xã hội
và dân sinh còn hạn chế, sang một nước giàu có hơn, tự do hơn, và quay
lại nhìn thấy nước mình mà tội nghiệp. Không phải tất cả những điều
Trung viết đều sai nhưng tôi thấy toát lên từ bài viết của Trung là một
cái nhìn vô cảm, thiên kiến, ngạo mạn và đặc biệt là phi lịch sử
vì hình như Trung chỉ nhìn vào hiện tại mà quên mất các điều kiện lịch
sử xã hội của mỗi nước, con đường của mỗi nước đã trải qua.
Trung so sánh Việt Nam với các nước phát triển như Pháp, Mỹ… để chê
bai Việt Nam, nhưng Trung không biết rằng chỉ mới cách đây hơn nửa thế
kỷ thôi cái nước Việt Nam khốn khổ ấy, nơi Trung đã sinh ra, lớn lên
và đi du học, còn chưa có tên trên bản đồ thế giới, và nhân lực,
tài nguyên của đất nước ấy, mồ hôi và máu người của đất nứoc
ấy đã góp phần làm nên cái giàu có, sang trọng cho cái xử sở mà Trung
đang sống để viết những dòng bức xúc hôm nay. Một trăm năm chiến
tranh với Pháp, 20 năm chiến tranh với Mỹ,
bao nhiêu bom đạn đã đổ xuống đất nước ta, bao nhiêu con người ưu tú đã ngả xuống, bao nhiêu đất
đai núi rừng bị tàn phá vì bom đạn, vì chất độc hóa học… (về
ngyên nhân và hậu quả của những cuộc chiến tranh này, không cần đọc
nhiều, chỉ cần xem các bộ phim như: Vietnam:
A Television History của S.
Karnow (Mỹ), hoặc Unknown Images of the Vietnam
War của Isabelle Clarke (Pháp). Thành
ngữ Việt Trước
hết tôi tán thành với đánh giá tổng quát của Trung rằng bản BCCT còn một số chỗ “khá xa rời thực tế”, thậm
chí là “giáo điều”, nhiều nội dung còn “chung chung, không có chứng
minh cụ thể” hoặc chỉ mới “ nêu các mục tiêu cần thực hiện nhưng
không chỉ ra cách thức rõ ràng để thực hiện chúng. Từ ngữ trong bài sử
dụng nhiều chỗ rất khó hiểu và nặng tính khẩu hiệu”. Tôi xin nhắc lại, chỉ một số chỗ và một
số nội dung thôi chứ không phải toàn bộ bản báo cáo. Nhiều ý kiến cũng
đã góp ý như vậy. Bây giờ tôi sẽ đi vào thảo luận từng điểm cụ
thể theo các vấn đề mà Trung đặt ra. 1.
Về mục I.1 nói về vai trò của “kinh tế nhà nước và kinh tế tập thể”,
tôi đồng ý với Trung rằng không nên phân biệt các thành phần kinh tế
và không nên xác định thành phần nào là chủ đạo vì nó trái với thục
tế hiện nay ở Việt Nam và trái với chủ trương và chinh sách hiện hành
(vấn đề này cũng đã có nhiều người góp ý trên các báo Nhân dân, Sài
Gòn GP , Vietnamnet…) Cũng
ở mục này Trung bàn đến khái niệm “kinh tế thị trường XHCN” và cho
rằng các nước trên thế giới chỉ có nền “ kinh tế thị trường ”
chứ không hề có “ kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
”, vậy làm thế nào chúng ta hòa nhập được với thế giới khi chúng ta
đang có một nền kinh tế chẳng giống ai? Về
khái niệm kinh tế “thị trường” , “thị trường xã hội chủ nghĩa”,
tôi nghĩ dùng thế nào không quan trọng bởi bản chất của nó là kinh tế
thị trường. Tôi cũng cho rằng cắt cái đuôi “XHCN” đi cũng chẳng sao
bởi thị trường không phải là sản
phảm độc quyền của Chủ Nghĩa Tư Bản (CNTB) và cùng không phải là dấu
hiệu phân biệt CNTB và CNXH như có thời ngừoi ta đã quan niệm. Tuy nhiên nếu các nhà lý luận thích để
thì cũng được. Bởi vấn đề là bản chất của sựu vât chứ không phải
là tên gọi. Hơn nữa xét về ý nghĩa thuật ngữ thì các biến thái về
quan niệm “kinh tế thị trường”cũng đa dạng lắm. Chẳng hạn bên cạnh
các khái niệm kinh tế “thị trường” và “thị trường xã hội chủ
nghĩa”, còn có các khái niệm khác là “thị trường xã hội” (social
market) và thị trường tự do (free market) cũng khác biệt nhau lắm, mặc dù
đều dựa trên các nguyên tắc chung là thị trường. Cũng như vậy, trong thực tiễn mức độ
“tự do” hay “xã hội” của các thị trường trên thế giới cũng khác
nhau, vậy nên hàng năm giữa các nước mới xảy ra hàng trăm vụ tranh chấp
thương mại. Còn
chuyện bạn lo ngại vì việc dùng khái niệm “thị trường xã hội chủ
nghĩa” thì “làm thế nào chúng ta hòa nhập được với thế giới khi chúng
ta đang có một nền kinh tế chẳng giống ai?”.
Chuyện này thì quả là bạn “lo bò trắng răng” vì các nhà
tư bản đến đầu tư hay mua hàng hóa chẳng ai quan tâm nhiều lắm đến mấy
cái khái niệm trừu tượng này cả, mà cái chính là xem “có ngon ăn” không?
Ngon thì họ làm mà không ngon thì họ bỏ phiếu “bằng chân” hay “bằng
lưng”. Bằng chứng là Trung Quốc là
nước đầu tiên dùng khái niệm kinh tế “thị trường XHCN” và ngày nay
vẫn dùng (thậm chí còn thòng thêm cái đuôi “theo đặc điểm của Trung
quốc” kiểu “made in Còn
bạn cạnh khóe rằng vì VN chọn con đường như vậy nên “nộp đơn xin vào
WTO đã hơn 10 năm nhưng đến bây giờ vẫn chưa được chấp thuận”. Điều này không chỉ bạn nói lấy được
mà còn chứng tỏ bạn chả hiểu gì về làm ăn, về kinh tế, về WTO…
WTO là cái chỗ làm ăn, chỗ mặc cả…muốn vào phải hội đủ điều kiện,
phải cò kè thiệt hơn…người ta mới cho vào chứ tưởng dễ à. Trung Quốc
với cái thị trường to vật như thế mà apply
đến 15 năm mới được vào, còn Nga thì hơn chục năm rồi vẫn chưa
được. Còn nếu nói đó là vì các nước xã hội chủ nghĩa cũ, thì sao họ
không khai trừ béng 2.
Bạn hỏi tại sao nhà nước không công bố “ bản đồ và văn kiện chính
thức” của các hiệp định về biên giới giữa VN và TQ cho mọi người
biết? Văn bản chính thức của Hiệp
định thì tôi nghĩ bạn có thể tìm đọc trên Công báo, còn các tài liệu
phụ lục và các bản đồ kèm theo Hiệp định thì lại là chuyện khác.
Trước khi đặt vấn đề bạn nên thử hỏi xem đó có phải là “bí mật
quốc gia” hay không và thử tìm hiểu xem bao nhiêu nước trên thế giới
công bố những tài liệu như vậy trên các phương tiện thông tin đại chúng? Hơn nữa, nếu được phép công bố thì bạn
có thể hình dung toàn bộ có bao nhiêu bản đồ, bao nhiêu văn bản mô tả
đi kèm Hiệp định về biên giới giữa Việt Còn
chuyện bạn nói về việc Việt Nam bất ổn về mặt chính trị do độc tài,
về các “các lực luợng thù địch”, về vấn đề “tự do dân chủ”
ở Việt Nam thì chỉ là sự lặp lại các ý kiến lệch lạc của một số
“nhà dân chủ” tự xưng ở Việt Nam và hải ngoại , mà không ít người
trong số họ hoặc bất mãn vì lợi
ích cá nhân không được đáp ứng, hoặc đã một thời theo ngoại bang chống
lại nhân dân đất nước, thất bại nhưng không sám hối, vẫn nuôi hận
thù và khát khao khôi phục quyền lực. Nếu Việt Nam bất ổn về chính trị,
đàn áp tự do dân chủ như bạn nói thì VN không thể được xếp là một
trong những địa điểm du lịch hấp dẫn nhất hiện nay, không được các
nhà đâu tư đến để làm ăn như hiện nay, và tết nhất không có hàng trăm
ngàn Việt Kiều về đo hết nơi này nơi khác thăm quê hương như hiện
nay. Một ông yêu tự do, ghét cộng sản như Phạm Duy không thể bỏ xứ
nhiều tự do để về với xứ ít tự do hơn. Ngay cả ông Nguyễn Cao Kỳ,
từng là phó tổng thống VNCH trước 75, một người chống Cộng “khét tiếng”
cũng phải thừa nhận điều này (xem Bài Phỏng vấn ông Nguyễn Cao Kỳ
trên BBC). Còn cái ý tưởng về lực lượng thù địch thì rõ ràng hoặc
là bạn hiểu lầm hoặc là bạn cố ý suy diễn sai. Hiện nay Việt 3.
Phần 3 bạn yêu cầu nói rõ hơn về việc xây dựng nhà nước “pháp quyền
xã hội chủ nghĩa” là hợp lý, tuy nhiên những vấn đề đó còn phải
đựoc cụ thể hóa trong Hiến Pháp và các luật khác, không thể đưa tất
cả vào văn bản BCCT được. Còn việc bạn cho rằng việc thực thi luật
pháp phải vào pháp luật chứ không dựa trên nguyên tắc “ phê bình và tự
phê bình” , công chức là người thừa hành luật pháp chứ không phải
là “ công bộc” của dân… tôi cho rằng các nguyên tắc đó chẳng có
gì trái nhau cả mà bổ sung cho nhau thôi. Ở
các nước khác cũng vậy, muốn thực thi pháp luật tốt thì phải dựa
vào pháp luật tức là hiểu và vận dụng tốt pháp luật, nhưng trong quá
trình thực thi pháp luật người ta cũng phải tự nhìn nhận đánh giá (tự
phê bình) hoặc nghe báo chí, công luận đánh giá (phê bình) xem chỗ nào tốt
chỗ nào chưa tốt, vậy là cũng phải dựa vào cả nguyên tắc “phê bình
– tự phê bình” đấy chứ. Cũng vậy,
dân là chủ, cán bộ công chức ăn lương của dân nên là công bộc của
dân chứ không thể là ông chủ của dân được. Cán bộ công chức mà
làm việc đúng luật pháp (nghiêm minh, không gây phiền hà, không ăn hối lộ)
có nghĩa là đã làm tốt công việc của một công bộc, thì cũng đúng
thôi. Đây là tài liệu của Đảng, viết thế cũng được (cho nó có tình
cảm), còn trong các văn bản luật pháp thì tôi cũng nghĩ không cần phải
viết thế. 4.
Về điểm 4, tôi hoàn toàn đồng ý với bạn. Việc quản lý cán bộ công
chức, quản lý ngân sách (mà thực chất là tiền thuế của dân) của nhà
nước còn rất nhiều khuyết điểm , đã để xảy ra các vụ án, tham nhũng
, lãng phí nghiêm trọng …và điều đó làm xói mòn lòng tin của nhân dân
đối với Đảng. Nếu Đảng muốn để cho dân tin và tiếp tục lãnh đạo,
Đảng phải có những thay đổi cơ bản về chính sách cán bộ, quản lý
ngân sách tài sản, quản lý ngân sách theo hướng tăng cường dân chủ,
công khai, minh bạch…Riêng về khỏan nợ mà bạn muốn công khai (tôi nghĩ
là bạn ngụ ý nói đến nợ nước ngoài) tôi nghĩ bạn có thể tìm thấy
nó ở trang Web của nhiều cơ quan truyền thông hoặc tài chính quốc tế
(ví dụ: World Bank, IMF, CIA Factbook…), và tôi thấy tỷ lệ nợ nước ngòai
trên GDP của VN cũng ở mức trung bình nếu như không nói là thấp so với các nước khác (Mỹ nợ 8.800 tỷ =
75% GDP, Pháp nợ 2.800 tỷ = 130% GDP, Philipine nợ 67 tỷ =72% GDP, Indonesia nợ
140 tỷ = 60% GDP, Thailand: nợ 50 tỷ = 35% GDP, Việt Nam nợ 19 tỷ = 30% GDP.
Nguồn : CIA Factbook 2005). 5.
Ở điểm 5 bạn nói rằng Đảng CS giành
vị trí lãnh đạo hiện nay là vi phạm Hiến pháp thì đấy là Hiến pháp
nào, vì Hiến pháp hiện hành ở Việt Nam công nhận vị trí lãnh đạo của
Đảng. Còn nếu bạn cho rằng điều 4 quy định về vị trí lãnh đạo của
ĐCS là mâu thuẫn với điều 3 : “Nhà nước bảo đảm thực hiện xã hội
công bằng, dân chủ”, là vi phạm dân chủ thì vấn đề là ở chỗ quan
niệm thế nào là “dân chủ”. Dân chủ và tự do tuyệt đối mà không
có luật pháp thì loạn. Vì vậy, không có một xã hội nào dựa trên
nguyên tắc dân chủ, tự do chung chung cả mà đều được cụ thể hóa
thành các điều luật cụ thể với mức độ rộng hẹp khác nhau tùy theo
đặc điểm xã hội và hoàn cảnh lịch sử, và ít nhiều có những bất cập
nhất định (hoặc chặt chẽ quá, hoặc tự do quá). Hệ thống bầu cử Mỹ
được thiết lập theo những nguyên tắc có phần trái với nguyên tắc
dân chủ (được đa số phiếu từ nhân dân chưa chắc đã thắng cử) nhưng
nó vẫn tồn tại, và Bush mặc dù có tỷ lệ người ủng hộ ít hơn
nhưng vẫn thắng cử. Ngay đến một nứoc tự do dân chủ như nước Pháp
thì hà cớ gì người ta phải có điều luật cấm các nữ sinh Hồi giáo
đội khăn trùm đầu trong trường học? Cũng là dân chủ nhưng ở Ấn Độ
người ta cho phép Đảng Cộng Sản hoạt động và cầm quyền, còn ở Hàn
Quốc thì người ta cấm tuyên truyền tư tưởng cộng sản. 6.
Ở mục này, để phản bác lại nhận xét “hai mươi năm qua,…nước ta
đã đạt những thành tựu to lớn và có ý nghĩa lịch sử” của bản
BCCT, bạn đã liệt kê một loạt các kết quả đánh giá xếp loại khác
nhau của các tổ chức quốc tế. Về
cách liệt kê và nhận xét của bạn tôi thấy thế này: -
Thứ nhất là bạn không khách quan : Bạn
nói Việt Nam là một trong những nước nghèo nhất thế giới nhưng chỉ lấy
số liệu thống kê từ 152 nước, trong khi đó hiện nay thế giới đã
trên 232 nước. Thực tế, Việt -
Thứ hai, một số bảng đánh giá xếp loại về mức độ dân chủ, tự do
báo chí, …là những bảng đánh giá mà tiêu chí thường thiếu khách quan,
vì nó liên quan đến các thiên kiến về văn hóa,
quan điểm chính trị, cách hiểu về tự do, dân chủ…và thường
gây tranh luận. Riêng các chỉ số về
tham nhũng và tự do kinh tế, năng lực cạnh tranh…mặc dù cũng có nhiều
điều còn tranh luận nhưng nó cũng phản ánh những gì còn hạn chế mà
chúng ta đang cố gắng cải thiện…Và việc các nhà tài trợ, các nhà đầu
tư tiếp tục tài trợ và gia tăng các dự án đầu tư ở VN năm sau cao
hơn năm trước, cho thấy Việt Nam cũng đã làm cũng được nhiều việc. -
Cuối cùng cũng ở phần này bạn có so sánh Việt 7.
Ở mục 7 bạn cho rằng nội dung “dân
chủ xã hội chủ nghĩa” cũng là “của dân , do dân và vì dân” vậy
thì khác gì với dân chủ tư sản. Trước hết, dân chủ là sản phẩm của
văn minh loài người (các tư tuởng về dân chủ có từ thời cổ đại) và
dân chủ tư sản chỉ kế thừa và
phát triển thêm; tương tự như vậy, dân chủ xã hội chủ nghĩa không phủ
định mà kế thừa các giá trị của dân chủ nhân loại, dân chủ tư sản
và phát triển nó (dân chủ gắn liền việc dần dần xóa bỏ sự bất
bình đẳng về giai cấp, tất nhiên đây là một sự nghiệp lâu dài). Vì
thế khẳng định dân chủ xã hội chủ nghĩa là “của dân, do dân và vì
dân” thì không có gì mâu thuẫn cả, đó là chỉ một trong số nhiều nội
dung của dân chủ xã hội chủ nghĩa. Còn chuyện dân chủ có nhất thiết
phải là đa nguyên , đa đảng hay không và đa nguyên đa đảng có phù hợp
với hoàn cảnh xã hội Việt Nam hay không, mời bạn xem một số ý kiến
tranh luận của tôi trên Diễn đàn BBC. 8.
Mục 8 bạn bắt bẻ về khái niệm “sức mạnh thời đại”. Tất nhiên đây là một thuật ngữ chính
trị hơi khoa trương nhưng cũng chẳng có gì khó hiểu cả. Có thể hiểu sức
mạnh thời đại chính là xu hướng toàn cầu hóa, xu hướng hợp tác và
hòa bình giữa các nước đang tăng lên, là sự phát triển mạnh mẽ của
khoa học kỹ thuật, đặc biệt là công nghệ thông tin…Trung sang Paris học
công nghệ thông tin cũng là một cách tiếp cận với sức mạnh thời đại
đấy. Nhưng để tận dụng được “sức mạnh thời đại”, để kết hợp
vói sức mạnh thời đại (theo chiều cộng hưởng chứ không loại trừ),
nhờ nó mà đi lên thì đòi hỏi phải có “sức mạnh dân tộc”, không
có sức mạnh dân tộc thì mà bị sức mạnh thời đại (như toàn cầu
hóa chẳng hạn) nuốt chửng ngay. Cũng như gió mạnh, muốn đi nhanh thuyền
phải tốt, buồm phải lớn và chắc, lái phải khỏe, không
gío nó lật thuyền, xé buồm ngay. Gió là sức mạnh thời đại, thuyền buồm
khỏe tốt là sức mạnh dân tộc đấy. Các
cụ có câu “Yếu thì đừng ra gió” là như thế đấy. 9.
Đảng, quân đội và công an cùnng là từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà
phục vụ, chẳng bao giờ có chuyện Đảng , quân đội, công an chống lại
nhân dân cả. Tất cả đều phải thực thi công vụ theo hiến pháp và
pháp luật. Hiến pháp , pháp luật Việt Nam không cho phép quân đội và
công an chống lại nhân dân, và thực tế cũng chưa bao giờ có chuyện đó
xảy ra, có chăng là chỉ với những ngừoi vi phạm pháp luật, có hành động
ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. 10.
Không có khối đại đòan kết nào mà không có mâu thuẫn bên trong cả, nhưng
người ta vẫn đoàn kết dựa trên một số đồnng thuận chung về lợi
ích, đặc biệt là lợi ích quốc gia. Những ngừoi không tán thành ý kiến
của Đảng vẫn nằm trong khối đại đoàn kết ấy chừng nào họ tuân thủ luật pháp, sống
và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Còn họ tự tách ra cũng không
sao, nhưng nếu họ có các hành vi vi phạm pháp luật họ sẽ bị pháp luật
trừng trị. Ở nước nào cũng thế cả thôi. 11.
Bạn nói rằng Đảng đã thoái hóa biến chất hết không còn xứng đáng
để giáo dục thế hệ trẻ. Ý này thì bạn hơi “chụp mũ” và “vơ
đũa cả nắm”. Đồng ý với bạn là hiện nay có nhiều Đảng viên
thoái hóa biến chất, vi phạm pháp luật nhưng họ đã , đang và sẽ bị
đào thải, bị pháp luật trừng trị (các vụ án về Năm Cam, Bùi Tiến Dũng..
và hàng loạt các vụ án khác vừa rồi đã chứng minh điều đó). Còn lại
đại đa số đảng viên vẫn giữ vững phẩm chất và đóng vai trò quan trọng
trong công cuộc xây dựng đất nước…, xứng đáng để thế hệ trẻ học
tập noi theo. Chỉ nhìn vào người xấu hiện tượng xấu, mà không thấy
người tốt và việc làm tốt là phiến diện, là không khoa học… Bạn
không nghe theo cũng được nhưng đừng nghĩ rằng người khác không theo bạn
là sai. Hiện nay, hưởng ứng chủ trương của Đảng , mỗi mùa hè hàng trăm
ngàn sinh viên (trong đó có không ít sinh viên Pháp, Mỹ, 12.
Về điểm 12, bạn quay trở lại đặt vấn đề tiếp tục con đường hiện
nay hay là thay đổi hệ thống chính trị theo con đường đa nguyên đa đảng.
Vấn đề này không thể chỉ nói một vài câu, hơn nữa tôi đã thảo luận
ở một bài viết khác như đã nói ở trên, xin bạn tham khảo (Quang Linh, Diễn đàn BBC). Tóm
lại, theo tôi, ngoài một số ý đúng (vấn đề thành phần kinh tế, vấn
đề chống tham nhũng và quản lý cán bộ…) bài viết của bạn còn thiên
kiến vì vậy phiến diện, thiếu chính xác và khách quan. Nguyên nhân chủ yếu là bạn đã lồng
vào đấy những động cơ chính trị không trong sáng, và tự nguyện trở
thành cái loa phát ngôn cho những kẻ chống đối ở hải ngoại, với một
giọng điệu hằn học Một nguyên
nhân khác nữa là bạn khiếm khuyết các kiến thức cơ bản về chính trị,
xã hội, lịch sử, kinh tế …và thiếu phương pháp phân tích đánh giá.
Mà kiến thức và phương pháp thì cần phải học, phải thực hành và trải
nghiệm lâu dài… Ở cái tuổi 24 của bạn thì hãy cố mà học cho thành
người đã rồi hãy lao vào chuyện chính trị.
Đó là lời khuyên chân thành của một người đi trước. Quang
Linh (Nghiên
cứu sinh tại Đại Học Quốc Gia Seoul, Nam Hàn)
|
In ra @
© Giao Điểm. Bài vở, thư từ gởi về: giaodiem@giaodiem.com
