NHỮNG TÀN PHÁ CỦA CHẤT ĐỘC DA
Vài Lời Nói Đầu Của
Người Dịch: Vào thượng tuần tháng 4, 2004, nhân dịp phải sang
Paris có việc gia đình, tôi mua được tờ báo “Les
Collections de L’Histoire” (tạm dịch là Những Bộ Sử), số 23,
Avril-Juin 2004, viết đặc biệt về Việt Nam với chủ đề Đông Dương
- Việt Nam: Chính Sách Thuộc Địa, Chiến Tranh và Cộng Sản (Indochine
– Vietnam: Colonisation, Guerres et Communism), với những bài viết có giá trị
về lịch sử Việt Nam, từ chính sách thực dân và sự xâm chiếm Việt
Nam của Pháp làm thuộc địa, đến cuộc chiến nhơ bẩn (La Sale Guerre) của
Mỹ ở Việt nam, cho đến xã hội Việt Nam ngày nay với 80 triệu dân. Trong số những bài viết này có nhiều
bài mà tôi muốn dịch, nhưng tôi e rằng có những việc làm ưu tiên hơn,
nên chỉ có thể dịch nếu tôi có thì giờ:
Bài Thảm Bại Điện Biên Phủ (Le Désastre
de Dien Bien Phu) của Jean Lacouture, một tác giả có uy tín, rất quen thuộc
đối với người Việt Nam qua những tác phẩm viết về Việt Nam; hai bài
của Pierre Brocheux, Giáo sư Diễn Giảng Danh Dự tại đại học
Denis-Diderot- Paris-VII. (Maitre de Conférences Honoraire à L’Université
Denis-Diderot-Paris-VII): bài Một Thế Kỷ Thuộc Địa (Un Siècle de
Colonisation) và bài L’Homme Qui Devint Ho Chi Minh (tạm dịch
là Người Trở Thành Hồ Chí Minh); bài Người Mỹ ở Việt Nam: Bộ Máy Nghiền Thịt
(Les Américains au Vietnam: l’Engrenage) của Jacques Dallos, Thạc Sĩ Sử Học,
Tiến Sĩ Sử Học; bài Chiều Sâu của “Cuộc Chiến Nhơ Bẩn”
(Au Coeur de la “Sale Guerre”) của André Kaspi, Giáo Sư Đại Học Paris-Panthéon-Sorbonne;
bài Những
Tàn Phá Của Chất Độc Da Cam (Les Ravages de L’Agent Orange) của
Pierre Journoud, Giáo Sư Nghiên Cứu tại Trung Tâm Nghiên Cứu Sử Bộ Quốc
Phòng (Chargé de Recherches au Centre d’Études d’Histoire de la Défense (CEHD);
và bài 80
Triệu Người Việt Nam (80 Millions de Vietnamiens), cuộc phỏng vấn
Philippe Papin, Giám Đốc Nghiên Cứu tại Trường Thực Hành Học Vấn Cao Cấp
(Directeur d’Études à l’École pratique des Hautes Études). Đọc những bài nghiên cứu sử ở trên, chúng ta thấy
rằng giới khoa bảng Pháp quả thật là xứng đáng với học vị của
mình. Họ phê bình cuộc chiến nhơ bẩn
của Mỹ ở Đông Dương nhưng họ cũng không nhân nhượng với chính sách
thuộc địa không kém nhơ bẩn của Pháp ở Đông Dương. Thái độ lương thiện trí thức này khiến
người đọc phải khâm phục. Vì năm 2004 là năm kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện
Biên Phủ nên hồi cuối tháng Tư, đầu tháng Năm, 2004, tôi đã dịch xong
bài Thảm Bại
Điện Biên Phủ (Le Désastre de Dien Bien Phu) của Jean Lacouture và định
đưa lên trang nhà Giao Điểm. Bài này
cho chúng ta những nét chính về biến cố Điện Biên Phủ, không có những
chi tiết lặt vặt rườm rà, nhưng cũng đủ để chúng ta có một cái
nhìn tổng quát về những hoạt động chính trị và quân sự của Pháp và
Mỹ để cuối cùng đưa tới sự thảm bại ở Điện Biên Phủ. Đối chiếu với những tài liệu tôi đã
đọc về Điện Biên Phủ của những tác giả có thể coi như là trung lập,
chuyên dựa vào việc phân tích sự việc, tôi thấy bài của Jean Lacouture rất
đứng đắn, khó có ai có thể phủ nhận giá trị học thuật của tác giả.
Chưa kịp gửi đăng trên trang nhà Giao Điểm thì vì đọc và góp vài ý kiến
về bài “Từ Điện Biên Phủ Đến Geneva” của Tiến sĩ Sử Học Chính
Đạo nên tôi đã giữ lại, không muốn đăng lên trang nhà Giao Điểm ngay
khi đó, vì có vài vấn đề tế nhị giữa tình quen biết của tôi và sử
gia Chính Đạo. Nay nhân đọc Lời Giới Thiệu của Giao Điểm và đọc
cuốn “Chất Độc Màu Da Cam Và Cuộc Chiến
Việt Nam” của Giáo Sư Nguyễn Văn Tuấn, tôi xin dịch bài Những Tàn
Phá Của Chất Độc Da Cam (Les Ravages de L’Agent Orange) của Pierre
Journoud, Giáo Sư Nghiên Cứu tại Trung Tâm Nghiên Cứu Sử Bộ Quốc Phòng
(Chargé de Recherches au Centre d’Études d’Histoire de la Défense (CEHD), gọi là
để góp thêm một chút tài liệu về di hại của chất độc da cam ở Việt
Nam của một học giả Pháp. *
Ngay lúc Hoa Kỳ tìm kiếm
những vũ khí giết người hàng loạt ở Iraq, một ấn phẩm đã được xuất
bản, kết toán những độc hại của chất độc da cam, chất khai quang đã
được dùng một cách đại qui mô,trong khoảng 1962-1971, bởi quân lực Mỹ
ở Việt Nam. Khoảng từ 2 đến 5 triệu thường dân có thể đã bị nhiễm
độc. [Au moment où les États-Unis recherchaient des armes
de destruction massive en Iraq était publié un nouveau bilan des dégâts causés par l’agent
Orange, ce défoliant massivement largué, entre 1962 et 1971, par l’armée américaine
au Vietnam. Entre 2 et 5 millions de civils pourraient avoir été contaminés.] Năm 2000, nhiều nhà nghiên cứu Mỹ và Việt đã chính
thức phối hợp những nỗ lực của họ để kết toán một cách chính
xác những hệ quả tác hại của chất độc da cam đã trải trên miền Nam
Việt Nam từ 1962 đến 1971. Từ đó,
vì không có sự thôi thúc quyết định ở cấp các quốc gia (faute d’une
impulsion décisive au niveau des états), những hi vọng chính đáng của những hứa
hẹn đầu tiên mới chỉ được cất cánh lên một phần. Nhưng sau một năm, vào tháng 4, 2003, nhiều khoa học
gia ở Đại Học Columbia (Mỹ) đã tiết lộ những kết quả điều tra nghiên
cứu của họ, bắt đầu từ những quyển ghi lịch trình các phi vụ của
các phi công cộng với những kết quả nghiên cứu mới về sự truyền nhiễm
chất độc da cam ở Việt Nam. Điều ngạc nhiên chính là: cho tới ngày nay, những
con số thống kê về số lượng chất độc khai quang đã trải trên Việt Đối với Hoa kỳ, có một nguy cơ nghiêm trọng là phải
thú nhận đã thi hành ở Việt Nam, theo nhận định của Đô Đốc Mỹ Elmo
R. Zumwalt, chỉ huy các chiến dịch hải quân, “một cuộc
chiến tranh thí nghiệm hóa học lớn nhất chưa từng có” (la plus
grande guerre chimique expérimentale de tous les temps).
Và có bổn phận phải đền bù
về phương diện đạo đức cũng như tài chánh. (Et de devoir en payer le
prix moral et financier). Ngày 30 tháng 11, 1961. Chính
thức là không còn chiến tranh Việt Trong bối cảnh như vậy, tổng thống John F. Kennedy đã
chấp thuận chiến dịch “Ranch Hand”. Chương
trình khai quang có một mục tiêu rõ ràng: khai quang những khu đất rậm rạp
bao quanh các căn cứ đóng quân [của đồng minh] và những trục giao thông
chính của kẻ thù ở Nam Việt Năm sau, 1962, tổng thống Kennedy leo thang chiến tranh hóa
học tuy rằng chịến tranh hóa học bị cấm bởi quy ước Genève năm 1925: ông ta cho phép hủy diệt hoa mầu cung cấp
thực phẩm cho những lực lượng địch. Trong khoảng từ 1962 đến 1965, chỉ có vài chất sát
trùng được dùng bởi quân đội Mỹ và quân đội Nam Việt Nhưng từ năm 1962, chiến tranh Việt Trước mức độ trải chất độc trên miền Nam Việt
Nhưng chính là do một cuộc nghiên cứu năm 1965 bởi
Viện Ung Thư Quốc Gia mà những kết quả chỉ được tiết lộ vào mùa
thu năm 1969, đã mang đến một đòn ân huệ (coup de grace) cho chiến dịch
“Ranch Hand”. Cuộc nghiên cứu này chứng
tỏ rằng một thành phần của chất độc da cam, chất 2,4,5-T, tác dụng
trên những con chuột làm vật nghiên cứu trong các phòng thí nghiệm, đã
sinh ra những con quái chuột, chết yểu, và bị ung thư. Một cuộc nghiên cứu mới chứng tỏ rằng
chính chất TCDD (dioxine) là nguồn gốc độc hại của chất độc da cam. Đầu năm 1970, một ủy ban nghiên cứu những chất
sát trùng được thành lập ở Hoa Kỳ. Kết
luận của ủy ban là sự xử dụng những
chất sát trùng này đã có sức tàn phá nhiều hơn là người ta thường tiên
đoán: ½ rừng rú của miền Tháng 4, 1970, Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ quyết định
ngưng dùng chất độc da cam, nhưng vẫn tuyên bố là không có gì chứng
minh là có sự liên hệ giữa chất độc da cam và những quái thai trong các
vùng được trải. Quyết định ngưng
dùng chỉ được thi hành vào năm 1971. Để chứng tỏ thành tâm của Hoa Kỳ, tổng thống
Gerald Ford ký nghị định-luật số 11850 vào tháng 4, 1975, theo đó thì Hoa Kỳ
từ bỏ ý định là nước đầu tiên sẽ dùng những chất sát trùng cho mục
đích quân sự. Hoa Kỳ đã phá hủy những
kho chất độc cuối cùng còn lại vào năm 1977. Vào khoảng 77 triệu
lít chất sát trùng đã được trải trên Nam Việt Nam từ 1961 đến 1971
– cao nhất là trong khoảng 1967-1969 – trên nhiều vùng rộng lớn; 65% là
chất độc da cam, tối thiểu vào khoảng 365 ki-lô chất dioxine. Ngày nay, chúng ta biết rằng chất dioxine, chất hóa học
độc nhất mà loài người tạo ra (l’agent chimique le plus toxique que l’espèce
humaine ait fabriqué), có thể làm con người nhiễm độc qua đường hô hấp,
tiếp xúc và nhất là thực phẩm (tôm, cá, thịt, sữa). Về mức độ nghiêm trọng của ảnh hưởng
chất độc da cam trên sức khỏe con người, cuộc tranh luận chưa dứt khoát
giữa các chuyên gia, như chúng ta thấy trong hội nghị ở Stockholm về những
ảnh hưởng của chiến tranh ở Cam-bod, Lào và Việt Nam (Tháng 7, 2002), nhưng
người ta e rằng nó có những ảnh hưởng độc hại nhất. Kết toán về ảnh hưởng độc hại của chiến dịch
“Ranch Hand” khó mà có thể thiết lập một cách chính xác. Về phương diện môi sinh, chiến dịch này
đã làm cho đất đai hết đi mầu mỡ, và không còn các loại sinh vật cũng
như các loại cây cỏ trong các vùng mà ngày xưa chúng đã từng có rất
nhiều. Nông nghiệp trong các vùng này
bị nhiễu loạn trầm trọng. Kết toán về sinh mạng con người cũng còn trong vòng
bàn cãi. Nhưng công cuộc nghiên cứu của
đại học Columbia (Mỹ) đã đưa ra những con số ở mức cao: hơn 3000 làng
trực tiếp bị ảnh hưởng của chất độc da cam qua khoảng 10000 phi vụ
trải thuốc độc khai quang, và như vậy, cộng với ảnh hưởng của gió,
thì trong khoảng từ 2.1 đến 4.8 triệu
người dân bị nhiễm độc trên một dân số được ước tính là 17 triệu
ở miền Nam. Và để cho được đầy
đủ, chúng ta phải thêm vào đó số nạn nhân ở Lào và Cam-bod mà cho đến
ngày nay cũng chưa biết rõ, nhưng chắc chắn là ít hơn ở Việt Trong số những người bị nhiễm độc của chất độc
da cam, nhiều đứa trẻ bị dị tật bẩm sinh, thiếu một bộ phận trong
thân thể, bị hội chứng Down, ung thư phát triển sớm, điếc, câm v..v.. Chỉ tới tháng 2, 2000, chính phủ Việt Người Việt Không đủ để đưa những người Mỹ đến chiến thắng
(À défaut d’avoir conduit les Américains à la victoire), cuộc chiến tranh hóa học
ở Việt Chỉ còn lại vấn đề là, cho phép dùng những vũ khí
hóa học một cách bừa bãi ở Việt Nam, cơ quan Hành Pháp Mỹ không thể
không biết là họ đã tạo ra một tiền lệ nguy hiểm. [Theo những tài liệu
tôi đã đọc, tôi thấy cần phải thêm ít chi tiết về sự kiện này. Trong cuốn “Chất Độc Màu Da Cam Và Cuộc
Chiến Việt Nam”, Giáo Sư Nguyễn Văn Tuấn viết, trang 35: “Ngày 30 tháng
11 năm 1961, Tổng thống John F. Kennedy phê chuẩn cho quân đội Mĩ tiến hành
chiến dịch khai quang đồng cỏ Việt Nam. Quyết
định này được Ngô Đình Diệm, lúc đó là tổng thống Việt “Vào cuối năm 1961, một viên chức cao cấp của Bộ
Quốc Phòng Mỹ lần đầu tiên tới Nam Việt Viên chức trên ghi nhớ: Diệm “lấy ra một bản đồ
lớn và bắt đầu chỉ cho tôi biết là Việt Cộng đã kiểm soát bao
nhiêu phần đất ở miền Quan điểm của Diệm là dùng thuốc khai quang để cho
kẻ thù không còn nơi trú ẩn thì hay và tốt (well and good), nhưng để có
sự hữu hiệu thực sự thì thuốc khai quang phải được dùng để hủy diệt
hoa mầu ngũ cốc của Việt Cộng” (Diem’s point was that the use of defoliants
to deny the enemy jungle cover was well and good, but to really effective the chemicals
had to be used against the Viet Cong’s crops). Viên chức của Ngũ Giác Đài nói: “Đây không phải
là điều chúng tôi muốn, nhưng chúng tôi đã bắt đầu dùng thuốc khai
quang để phá hại mùa màng.” [updated ngày 25/2/2005, bỏ 3 dòng cuối vì có sự nhầm lẫn của web GĐ. Chân thành cáo lỗi với độc giả] |
In ra @
© Giao Điểm. Bài vở, thư từ gởi về: giaodiem@giaodiem.com
