CHƯƠNG BA  

 PHÁT BỒ ĐỀ TÂM

1. Con vui sướng tùy hỷ

 Tất cả các thiện hành

  Làm lành để dứt khổ

  Mang vui cho chúng sinh.

2.  Tùy hỷ các việc lành

  Là nhân duyên giác ngộ

  Tùy hỷ chúng sanh thảy

  Thật thoát khổ luân hồi.

3.  Tùy hỷ Phật đại giác

  Chư Bồ tát đắc địa

  Con hân hoan tùy hỷ

  Biển phước phát đại tâm

  Làm mọi loài an vui

  Mọi loài được lợi lạc.

4. Biết Phật muốn nhập diệt

  Con chí thành thỉnh cầu

  Ngài trụ thế vô lượng

Thế gian thoát mê mờ.

5. Đối trước mười phương Phật

  Chắp tay chí thành cầu

  Đốt lên đuốc chánh pháp

  Cứu chúng sinh ngu tối.

6.  Những thiện sự như trên

  Từ lâu tích tụ được

  Con khấn nguyện tiêu trừ

  Thống khổ cho mọi loài.

7.  Với chúng sinh đau bệnh

  Nguyện hoá làm thuốc hay

  Vừa làm thầy thuốc giỏi

  Làm điều dưỡng siêng năng.

8.  Nguyện có nhiều thực phẩm

  Như mưa cứu đói khát

  Thời tai ách đói kém

  Nguyện làm thức uống ăn

9.  Đối với người nghèo cùng

Nguyện thành kho vô tận

  Nguyện nhu yếu đời sống

 Đều hiện ra trước mắt

  10. Muốn lợi ích hữu tình

  Nguyện xả bỏ tất cả

  Thân mạng cùng tài sản

  Làm thiện trong ba đời.

 11. Xả hết tất thoát khổ

  Tâm con được an tịnh

  Trước sau cũng phải lìa

  Sao bằng bố thí trước.

  12. Con nguyện đem thân này

  Bố thí cho chúng sinh

  Nên để họ tha hồ

  Đánh chửi cùng giết hại.

   13. Dù họ đem thân con

Làm trò cười xúc phạm

  Mà đã xả thân này

  Còn gì để nuối tiếc.

 14. Làm lợi ích chúng sinh

  Con sai thân này làm

Nguyện ai ai trông thấy

 Đều được nhiều lợi lạc.

15. Nguyện người không thấy con

 Được tăng trưởng tín tâm

 Nguyện những hành vi con

 Mang cho họ lợi ích.

16. Nguyện người lăng nhục con

   Làm hại, chế riễu con

   Đều nhân đấy phát sinh

   Tâm hướng về Giác Ngộ .

17. Những bộ hành cần giúp 

 Con chỉ lối đưa đường

 Nguyện làm thuyền làm bè

   Bắc cầu vượt qua sông

18. Hoá liền những ốc đảo

  Cần đèn liền hóa đèn

  Cần nhà liền hoá nhà

  Cần tôi tớ để sai

  Nguyện làm tôi làm tớ

19.  Nguyện hoá làm bò quý

Bình châu ngọc như ý

Thuốc tiên cùng bùa linh

Cây ước cho chúng sinh 

20. Nguyện hóa những nhu yếu

Căn bản cho sự sống

 Cho vô số hữu tình

Như đất nước lửa khí

21. Nguyện làm nhân duy trì

Sinh mạng cho mọi loài

Cùng tận hết thời gian

Đến Niết Bàn mới thôi.

22. Như xưa chư Phật đà

Phát nguyện tâm bồ đề

Xin lần lượt an trú

Học giới của Bồ tát.

23. Như thế vì lợi sinh

  Con phát tâm bồ đề

Siêng tu siêng học khắp

Các bồ tát học giới.

24. Bậc trí đã phát tâm

 Thanh tịnh như thế rồi

Muốn tâm ấy tăng trưởng

Nên tán thán như sau :

25. Thật phúc thay cho ta

Nay được mang thân người

Được sinh gia đình Phật

Được làm con của Phật.

26. Từ nay đây trở đi

 Nên làm việc thích hợp

 Cẩn thận chớ ô danh

 Dòng giống tối tôn này.

27. Như người mù may mắn

  Nhặt được viên ngọc qúy

Ta phát bồ đề tâm

May mắn cũng như vậy.

28. Bồ đề tâm là cam lộ

  Đang mang lại bất tử

 Là kho tàng vô tận

  Trừ khử cảnh nghèo cùng

29. Là thần dược tốt nhứt

 Tâm bồ đề này đây

 Cứu chúng sinh ba cõi

 Làm tàng cây đại thụ 

30. Làm cây cầu cứu vớt

 Chúng sinh khỏi ác đạo

Diệt trừ các não nhiệt

Với trăng thanh gió mát

Là vầng nhật chói lọi

Xua tan mù vô trí

Bồ đề tâm này đây

   Ví như chất đề hồ

 Rút từ sữa Diệu Pháp.

31. Với người khách phiêu bạt

 Với người muốn hạnh phúc

Tâm nay khiến an vui

Mãn nguyện khách đường dài.

32. Nguyện chư Phật chứng giám

 Xin mời khách thập phương

  Cùng chánh hướng thành Phật

 Tất cả đều hoan hỷ .

 CHƯƠNG BỐN

THỰC HÀNH BỒ ĐỀ TÂM

1.  Mạnh phát bồ đề tâm

  Con Phật thường tinh tấn

  Tu tập không biếng nhác

  Không phạm học giới Phật.

2. Không suy nghĩ cẩn thận

  Do ngẫu hứng mà làm

  Cho dù ta đã hứa

  Cũng có thể xét lại.

3. Phật, Bồ tát quán giới

  Thấy vô lượng công đức

  Làm sao lại từ bỏ

  Giới ta đã thọ lãnh

4. Thề làm lợi chúng sinh

  Mà không làm như hứa

  Ta lừa dối hay sao?

  Số phận ta thế nào?

5. Kẻ nào định cho người

  Vật nhỏ rồi không cho

  Kinh dạy rồi cũng sẽ

  Bị đọa làm quỷ đói.

6. Ta đã mời chúng sinh

  Dự tiệc đại an lạc

  Rồi ta lại dối gạt

Làm sao sinh cõi lành ?

7. Người bỏ tâm Bồ đề

  Mà được quả giải thoát

  Là việc khó nghĩ bàn

  Chỉ chư Phật biết rõ.

8. Tội đọa Bồ tát giới

  Xả tâm giác nặng nhất

  Khi rời bỏ tâm này

  Chúng sanh mất lợi lạc.

9. Dù chỉ một sát-na

  Trở ngại người hành thiện

  Tổn hại cả hữu tình

  Đọa ác đạo không cùng.

10. Phá an lạc một người

  Thân ta bị hao tổn

  Huống chi phá an lạc

  Vô biên chúng hữu tình.

11. Người vừa phát tâm huệ

  Vừa bị phạm tội đọa

  Vẫn quanh quẩn luân hồi

  Khó trở thành Bồ tát.

12. Phải cung kính thực hành

  Những gì đã thệ nguyện

  Nếu ta không tinh tấn

  Sẽ đọa chốn thấp hèn.

13. Vô lượng Phật ra đời

  Làm lợi ích chúng sinh

  Vì tội lỗi quá khứ

Nên không gặp các ngài.

14. Lại tái phạm như trước

  Chắc chắn không thoát khỏi

  Cảnh bị bệnh, bị trói

  Bị cưa trong ác đạo.

15. Được gặp Phật xuất thế

  Có lòng tin Phật pháp

  Tu thiện thật hy hữu

  Bao giờ mới gặp lại.

16. Dù nay ta khỏe mạnh

  Đủ ăn không tổn thương

  Mạng sống trôi từng ngày

  Thân này như vật tạm.

17. Như cách sống của ta

  Được thân người rất khó

  Nếu không được thân người

  Không thể tạo điều lành.

18. Có dịp làm điều lành

  Mà còn không thực hiện

  Ta liệu làm được gì

 Khi thống khổ bức bách.

19. Nếu không làm việc lành

  Chỉ tạo toàn việc ác

  Dù trãi qua ức kiếp

  Không nghe tên cõi lành.

20. Lý do đức Thế tôn

  Dạy thân người khó được

  Như rùa mù dưới biển

  Chui vào trong ván hỗng.

21. Phạm tội nặng chốc lát

  Bị đọa ngục vô gián

  Tạo tội bao nhiêu kiếp

  Làm sao sinh nẻo lành?

22. Chờ trả xong ác báo

Được giải thoát là khó

Huống chi lúc thọ báo

Ta lại tạo thêm tội.

23. Được thân người nhàn rỗi

Mà không lo tu hành

  Thì thật không có gì

  Điên cuồng, ngu xuẩn hơn.

24. Nếu đã biết như vậy

 Vẫn ngu si làm biếng

Đến khi ta lâm chung

  Sẽ hết sức đau khổ.

25. Lửa địa ngục đốt thân

  Nhiều kiếp khó chịu nỗi

  Lửa ăn năn hối hận

 Đốt tâm đau vô cùng.

26. Điều lợi lạc khó được

Ta may mắn đã được

 Ta có đủ khôn ngoan

 Mà vẫn đọa địa ngục.

27. Khác gì vướng bùa chú

 Làm cho ta mất hồn

Không biết bị hôn ám

Ma nào ẩn vào tâm?

28. Kẻ thù ta tham sân

Không tay chân mặt mũi

Không mạnh, thông minh gì

Sao chúng sai sử ta?

29. Phiền não trong tâm ta

Thường tổn thương hại ta,

Ta vẫn chịu không giận

Thực là chuyện đáng trách.

30. Dù chư Thiên các loài

Nhất tề tấn công ta

Cũng không thể đẩy ta

Vào địa ngục vô gián.

31. Phiền não lực rất lớn

Ném ta vào địa ngục

Lửa địa ngục đốt tan

Đến cả núi Tu Di.

32. Thù phiền não trong tâm

 Sống vô thỉ vô chung

Địch thù trong đời này

Không sống lâu đến thế.

33. Thuận theo địch ở đời

Ta còn được cơ hội

Chiều phiền não nội tâm

Gặp toàn khổ hại thôi.

34. Kẻ thù dai dẳng ấy

Nguyên nhân mọi tai họa

Để nó trong tâm mình

Làm sao không lo sợ?

35. Phiền não là ngục tốt

Giết chết hết tội nhân

Mà lại sống trong ta

Làm sao ta lại vui ?

36. Trong đời nay nếu chưa

Diệt kẻ thù phiền não

Không nên bớt tinh tấn

Người bị hại chút xíu

Cũng còn nổi cơn giận

Tráng sĩ chưa diệt thù

Thì ngủ không yên giấc.

37. Ngoài chiến trường diệt địch

Nỗ lực diệt kẻ thù

Mặc dù kẻ thù ấy

Cũng sẽ tự nhiên chết

Bất kể thân mình trúng

Tên đạn cùng gươm đao

Kẻ thù chưa diệt được

Không đào tẩu thối lui.

38. Nay ta quyết tiêu diệt

Kẻ thù là si mê

Nguyên nhân mọi thống khổ

Chẳng biếng nhác thối chí

Dù trăm ngàn gian khổ.

39. Vì chút ít danh lợi

Mà trúng thương kẻ thù

Còn lấy đó làm vinh

Vì lợi ích lớn lao

Không cố gắng tinh tấn

Sao ta lại chùng bước?

40. Nhiều người vì sinh kế

Phải chịu nóng chịu rét

Nay ta vì chúng sinh

Sao không chịu khó khăn?

41. Ta đã nguyện cứu độ

Khắp muôn phương chúng sinh

Vượt khỏi biển ái dục

Sao ta chưa lìa khỏi?

42. Thốt lời không lượng sức

Có phải ta điên không?

Không bao giờ khiếp nhược

Lúc triệt tiêu ái dục .

43. Hãy yêu phép đối trị

Quyết chiến đấu với nó

Nhớ phát tâm mãnh liệt

Mới mong diệt não phiền.

44. Ta thà bị thiêu đốt

Bị giết bị chặt đầu

Quyết không chịu khuất phục

Giặc phiền não tai ác.

45. Thường khi bị đánh đuổi

Địch ẩn náu dưỡng sức

Phục hồi lại đánh tiếp

Thù phiền não không thế.

46. Bị Mắt Tuệ đánh đuổi

Tống khứ ra khỏi tâm

Không còn chỗ ẩn trú

Làm sao dám trở lại

Sao lại ta nhu nhược

Không tinh tấn tiêu diệt.

47. Phiền não không ở ngoài

Không ở trong, chặng giữa

Trú chỗ nào hại ta?

Phiền não chỉ là huyển

Sao ta vẫn bị tù

Vì trí tuệ nên tu.

48. Thường tư duy như vậy

Nên tận lực tu hành

  Đầy đủ giới Bồ tát

  Không tuân lời lương y

  Làm sao được khỏi bệnh?

CHƯƠNG NĂM

 CHÁNH NIỆM, TỈNH GIÁC

1. Người muốn nguyện giữ giới

  Chuyên chú giữ tâm mình

  Vì nếu không giữ tâm

  Thì không thể giữ giới.

2. Thả tâm như voi điên

Sẽ đọa ngục vô gián

Vì một voi chưa thuần

Không gì tai họa bằng.

3.  Luôn dùng giây chánh niệm

 Cột tâm voi điên này

 Không còn lo sợ nữa

 Được tất cả phước lành.

4. Sư tử, voi, gấu, rắn 

Hết thảy kẻ thù địch

Lính canh giữ địa ngục

Hung thần quỷ La Sát

5. Chỉ nhờ buộc tâm này

Là ta trói chúng hết

Điều phục được tâm ta

Là điều phục tất cả.

6. Lời chân thật của Phật

Đã từng dạy ta rằng

 Lo sợ và đau khổ

 Đều từ tâm sinh ra.

7. Hình cụ trong địa ngục

Là do ai tạo nên

 Sắt nóng trong hỏa ngục

 Tiếng hú ở đâu ra?

8. Phật đã dạy tất cả

Do ác tâm biến ra

Bởi thế trong ba cõi

Đáng sợ nhất tâm này.

9. Nếu cần trừ hết nghèo

Mới thành bố thí độ

Xưa đức Phật thành Phật

Thế gian sao vẫn nghèo?

10. Tâm tạo vui chúng sinh

 Ban thí mọi vật chất

 Hạnh bố thí rốt ráo

 Chỉ y cứ nội tâm.

11. Lùa cá tôm sinh vật

Đến an toàn không hại

Vĩnh viễn dứt ác tâm

Là thành tựu giới độ.

12. Sân si đầy thế gian

Làm sao điều phục hết

Dứt tâm sân của mình

Là diệt được hết thù.

13. Làm sao đủ số lượng

Da thuộc tràn đại địa

Nhưng miếng da lót dày

Đã trãi khắp mặt đất.

14. Ta không cần khắc phục

Những kẻ thù bên ngoài

Chỉ diệt tâm sân mình

Không cần nhọc công khác.

15. Ta phát sanh định tâm

Được sinh trời Phạm thiên

Làm tốt bằng thân miệng

Nhưng tâm hành yếu ớt

Khó thành tựu phước đức.

16. Phật dạy dù tụng niệm

Tu khổ hạnh lâu năm