CHƯƠNG SÁU

NHẪN NHỤC 

 1. Một cơn giận phá hủy

Ngàn kiếp tu bố thí

Cúng dường đức Thế tôn

Cùng tất cả việc lành.

2. Sân hận không gì ác hơn

Nhẫn nhục không gì lành hơn

Bởi thế ta nên nỗ lực

Thường tu hạnh nhẫn nhục.

3. Tâm ta không tịch tịnh

Nuôi dưỡng ý hận thù

Không vui hay hạnh phúc

Phải mất ngủ bất an.

4. Một người chủ nổi sân

Có thể bị giết chết

Bởi người mà ông ta

Đã giúp làm giàu có.

5. Ta giận, người thân chán

Ban ân cũng bỏ đi ;

Không ai sống hạnh phúc

Khi ôm lòng sân hận.

6. Lòng giận là kẻ thù

Tạo nên nhiều đau khổ ;

Ai khắc phục sân hận

Vui đời này, đời sau.

7. Bất mãn ta không muốn

Làm những việc không ưa

Điều muốn bị cản trở

Hận lớn hủy diệt ta.

8. Ta nên trừ tận gốc

Những mầm của sân hận

Tại vì chúng chỉ biết

Làm hại ta mà thôi.

9. Dù chuyện gì xảy đến

Chớ để phá hỷ lạc

Vì dù có bực tức

Chớ để mất thiện hành.

10. Cần gì phải khổ sở

Sự việc không thể cứu

Không còn biện pháp nào

Đau khổ cũng vô ích.

11. Ta không muốn bạn bè

Bị khổ đau, khinh dễ

Bị lời ác, khiếm nhã

Với kẻ thù ngược lại.

12. Hiếm hoi nhân tạo vui

Đau khổ thì rất nhiều

Không đau, không từ bỏ

Thế này, tâm ta ơi

Dũng cảm chịu khổ đi.

13. Người mà tu khổ hạnh

Vô cớ chịu nung đốt

Sao ta không can đảm

Chịu khổ cầu giải thoát?

14. Điều gì hoá dễ dàng

Cũng là nhờ tập quán

Nhờ dần quen hại nhỏ

Ta nhẫn chịu hại lớn.

15. Tập nhẫn chịu nỗi khổ

Tâm thường như sâu cắn

Rắn rết cắn, ung nhọt

Bị đói khát vặt vãnh.

16. Chẳng nên mất kiên nhẫn

Khi khổ vì nóng lạnh

Bị cột trói đánh đập

Nếu ta mất kiên nhẫn

Chỉ càng thêm khổ đau.

17. Có người thấy máu chảy

Càng dũng cảm hơn lên

Có người thấy máu chảy

Lại té xỉu bất tỉnh.

18. Do tâm phản ứng khác

Mà quả cảm nhát gan

Nên xem thường ngang trái

Đừng để khổ thắng ta.

19. Dù kinh qua khổ đau

Tâm mình không tán loạn

Kiên đánh giặc phiền não

Dù bị nhiều tai hại.

20. Người chiến thắng vinh quang

Thắng giặc thù tham sân

Còn chiến sĩ tầm thường

Chỉ đâm những thây chết.

21. Đau khổ tạo đức tính

Thoát ly, trừ kiêu mạn

Bi mẫn thương mọi loài

Bỏ ác làm điều lành.

22. Nếu ta không thù ghét

Bệnh khổ của nhân loại

Sao lại giận hữu tình

Tất cả là nhân duyên.

23. Mặc dù không ai muốn

Bệnh tật vẫn sinh khởi

Mặc dù không ai muốn

Phiền não vẫn nổi lên.

23. Nổi giận không cưỡng được

Không nghĩ sẽ nổi giận

Thế cơn giận tự phát

Không nghĩ sẽ phát sinh.

25. Tất cả những lỗi lầm

Tội ác do duyên sinh

Do hoàn cảnh thúc đẩy

Không tự phát vô cớ.

26. Những duyên này họp lại

Không nghĩ “ta nổi sân”

Tham sân có nổi lên

Không nghĩ “vừa được sinh”.

27. Cho rằng có “nguyên lý”

Có chủ thể là “ngã”

Chủ ngã đều không nghĩ

Tương sinh cùng xuất hiện.

28. “Nguyên lý” đã là thường

Nên không sinh kết quả

Sự hại cũng không có

“Ngã “ mãi chấp trước cảnh

Nên không bao giờ ngưng.

29. Nếu Ngã đã là thường

Bất động như hư không

Gặp gỡ những duyên khác

Bản chất không biến đổi.

30. Tác động bởi ngoại duyên

Ngã vẫn còn như trước

Tác động để làm gì?

Nói duyên tác động ngã

Hai thứ tương quan gì?

31.Tất cả pháp đều do

Các duyên khác sinh ra

Không pháp nào tự có;

Khi hiểu được điều này

Không còn nên tức giận

Những hiện tượng huyễn hóa.

32. Ai chế ngự cơn giận

Nói trừ sân vô lý

Nhờ chế ngự cơn giận

Cắt đứt các khổ đau.

33. Khi thấy người thân thù

Vô cớ gia hại mình

Hãy nghĩ do duyên sinh

Nên vui vẻ chấp nhận.

34. Nếu khổ do tự chọn

Thế gian không còn khổ

Vì không ai lại chọn

Khổ đau và thống khổ.

35. Không cẩn thận bị thương

Vì gai nhọn vật khác

Hoặc vì bị phụ bạc

Đau thương đến tuyệt thực.

36. Có người tự hại mình

Như treo cổ, nhảy sông

Uống độc dược tự tử

Những việc thật chẳng lành.

37. Tự đoạn dứt mạng mình

Cái “ngã” rất yêu qúy

Thế thì với người khác

Sao không thể làm hại?

38. Nếu không thể phát tâm

Thương xót những người đó

Do phiền não giết ta

Cũng không nên giận họ.

39. Kẻ bản chất ngu muội

Chuyên làm hại kẻ khác

Giận họ cũng phi lý

Như giận ngọn lửa đốt.

40. Nếu lỗi chỉ ngẫu sinh

Nơi người vốn hiền lành

Giận họ cũng vô lý

Như giận ngọn lửa đốt.

41. Khi bị đánh bằng gậy,

Ta oán người cầm gậy

Nhưng cơn giận xảy ra

Sai sử người ấy đánh

Nên ghét giận, không người.

42. Trước kia ta đã từng

Tác hại những người khác

Nay ta đáng phải chịu

Sự tổn hại ta gây.

43. Vũ khí của kẻ kia

Thân này của ta đây

Có hai, gây đau đớn

Kẻ kia và ta đây

Ta nên giận ai đây?

44. Thân như vết thương to,

Chạm nhỏ đau hết nỗi

Mù quáng ta ôm giữ

Bị đau nên giận ai?

45. Người ngu không muốn khổ

Vẫn tạo nhân khổ đau

Tự mình tạo lỗi lầm

Sao lại ghét giận người ?

46. Như quỷ ngục canh giữ

Ngục núi đao rừng kiếm

Do nghiệp mình sinh ra

Vậy nên oán hận ai?

47. Nghiệp quá khứ kích động

Kẻ khác não hại ta

Họ bị đọa địa ngục

Chính ta đã hại họ.

48. Nhờ những kẻ hại ta

Ta tu hành nhẫn nhục

Tiêu trừ nhiều tội lỗi

Vì ta đã chịu nhẫn

Họ phải sa địa ngục

Chịu khổ báo lâu dài.

49. Chính ta làm hại họ

Khi họ làm lợi ta

Sao lại còn tức giận

Hỡi cái tâm hồ đồ.

50. Ta đã được công đức

Không sa đọa địa ngục

Phần ta được bảo đảm

Kẻ kia được cái gì ?

51. Nếu ăn miếng trả miếng

Ta chẳng che tội họ

Ta lại mất nhẫn nhục

Tổn hủy hạnh khó làm.

52. Tâm ý không hình thể

Nên không bị phá hoại

Nếu tâm chấp trước thân,

Tâm sẽ bị tổn hại.

53. Lời khinh thị thô ác

Lời tiếng khó nghe kia

Không hại gì thân cả

Này tâm, sao giận lâu?

54. “Vì ngươi không ưa tôi”

Ở đời này đời sau

“Không ưa” chẳng hại ngươi

Sao lại sinh ghét ghen ?

55. Vì ngại không mất lợi

Cuối cùng, chết bỏ hết

Còn lại những ác nghiệp

Vẫn tồn tại lâu dài.

56. Thà nay ta chết sớm

Còn hơn làm nghề ác

Làm ác để mưu sinh

Cuối cùng cũng phải chết.

57. Mộng hưởng vui trăm năm

Người khác mộng khoảnh khắc

Cả hai phải tỉnh giấc

Giấc mộng cùng tan biến.

58. Khi tỉnh, vui trong mộng

Không còn ở trở lại

Dù tuổi thọ dài ngắn

Lúc chết cũng giống nhau.

59. Dù có nhiều lợi dưỡng

Hưởng vui thú lâu dài

Khi chết buông bỏ hết

Mình trần, bị cướp sạch.

60. Nói có của để sống

Mới tranh ác làm lành

Vì tiền tài sinh giận

Phước mất lại sinh tội.

61. Vì mưu cầu sinh sống

Mà làm toàn việc ác

Để rồi phải đọa ác

Đời sống đâu ích gì?

62. “Vì lời phỉ báng kia

Khiến người không tin tôi”,

Tôi tức giận người ấy

Sao không giận khi nghe

Phỉ báng những kẻ khác?

63. Nếu người kham nhẫn được

Sự mất tin kẻ khác

Vì không dính đến mình

Sao không nhẫn nhịn được?

Lời ác do phiền não

Nơi người khác sinh ra

Cũng không dính đến mình.

64. Sân hận người phá tượng

Phá tháp, phá chánh pháp

Thì thật là vô lối

Vì những bậc giác ngộ

Không bao giờ bị tổn.

65. Kẻ làm hại sư trưởng

Bạn bè và thân hữu

Nên nghĩ tổn hại ấy

Do nhân duyên sinh khởi

Biết vậy ngừng sân hận.

66. Người ta bị hại do

Hữu tình cùng vô tình

Sao giận hữu tình thôi?

Bởi thế ta nên nhẫn

Chịu tất cả tai hại.

67. Hoặc do ngu làm hại

Hoặc do ngu nổi sân

Vậy thì ai có lỗi

Vậy thì ai không lỗi?

68. Ta xưa đã tạo nghiệp

Bây giờ phải chịu báo

Mọi sự đều do nghiệp

Ta xưa đã gây ra

Sao ta lại giận người?

69. Khi đã thấy biết vậy,

Ta nên nhất tâm mà

Tinh tấn làm việc lành

Đem tình thương bình đẳng

Đối đãi với mọi loài.

70. Khi một nhà bốc lửa

Cháy lan qua nhà khác

Nên mau rút cỏ lợp

Ngăn ngọn lửa cháy lan.

71. Khi lửa sân cháy lan

Đến điều ta mê đắm

Ta mau trừ mê đắm ấy

Tránh công đức cháy tiêu.

72. Người trói tay chờ chết

Chịu chặt tay để thoát

Khổ tu thoát địa ngục

Không phải vui hay sao?

73. Nay ta bị khổ nhỏ

Mà không cố nhẫn nhịn

Sao không trừ sân hận

Nguyên nhân thống khổ lớn.

74. Vì tham dục ngàn lần

Ta chịu địa ngục đốt

Không ích lợi cho ta

Hay lợi cho người khác.

75. Khổ này không đáng kể,

Có thể thành đại lợi

Trừ tổn hại muôn loài

Vậy nên chịu khổ này.

76. Có người sung sướng khen

Công đức kẻ thù ngươi

Tâm ý, sao không khen

Để làm mình hoan hỷ?

77. Hoan hỷ này phát sinh

Là nguồn vui vô tội

Được chư Phật tán thán

Cách hay thu phục người.

78. Người khác được vui sướng

Ngươi lại không ưa muốn

Vậy ngươi nên chấm dứt

Trả thù lao, tôi tớ

Điều này làm chúng vui

Ngươi sẽ bị khổ sở

Đời này và đời sau.

79. Ai khen công đức ngươi,

Ngươi mong họ an vui

Ca tụng đức kẻ thù

Thì sao ngươi không vui?

80. Lúc đầu, ngươi cầu nguyện

Mọi loài được an vui

Mà phát tâm bồ đề

Nay hữu tình được vui

Sao ngươi lại tức giận?

81. Lúc đầu ngươi phát tâm

Mong tất cả thành Phật

Được cung kính cúng dường

Nay sao lại sầu khổ

Kẻ khác được cúng dường?

82. Mọi loài là cha mẹ

Ngươi phải lo cấp dưỡng

Nay họ đã tự túc

Sao ngươi lại nổi sân?

83. Không muốn kẻ khác lợi

Làm sao mong muốn họ

Thành tựu chánh giác tri

Còn đâu tâm bồ đề

Khi ghét người giàu sang?

84. Dù của đã cho người

Hay còn ở nhà chủ

Đâu phải phần của ngươi

Thí chủ cúng hay không?

85. Tại sao bỏ phước đức mình

Và phá tín tâm người khác

Không gìn giữ công đức mình

Sao ngươi không giận mình?

86. Ngươi chẳng lo sợ về

Những ác nghiệp đã tạo

Còn tranh thắng với người

Biết tô bồi phước đức?

87. Kẻ thù ngươi gặp khổ

Có gì đáng ngươi vui?

Đâu phải vì ngươi muốn

Mà kẻ khác chịu khổ.

88. Dù kẻ khác bị khổ

Có gì để ngươi vui?

Ngươi nói “ tôi mãn nguyện”

Thái độ ấy xấu xa.

89. Đó là lưỡi câu sắc

Vô minh đã tung ra

Một khi đã cắn câu

Ngục tốt sẽ nấu nhừ

Trong chảo đồng địa ngục.

90. Khen không làm ta vinh

Sống lâu và vô bệnh

Cũng không khiến thân thể

Được khinh khoái an vui.

91. Nếu biết tự lợi mình

Tiếng khen đâu ích gì

Muốn cầu vui chốc lát

Nên uống rượu mặc đẹp.

92. Vì muốn cầu nổi danh

Mà mất của tán mạng

Tiếng tăm có ích gì

Khi chết ai hưởng vui?

93. Lâu đài cát sụp đổ,

Trẻ nít khóc thảm thiết

Khi tổn thương danh tiếng

Tâm ta như trẻ ngu.

94. Âm thanh là vô tánh

Nghe lời có gì vui?

“Tiếng khen làm người vui

Danh tiếng làm tôi vui”

95. Dù khen ta hay người

Với ta có ích gì?

Ngươi lên tiếng khen, vui

Còn ta được chút gì?

96. Nếu ngươi vui, ta vui

Ta nên vui cùng cả

Họ khen kẻ thù ta

Thì ta lại không vui?

97. Khi nghĩ được ca tụng

Mà tâm sinh vui mừng

Thật là không thích đáng

Như thái độ kẻ ngu

98. Ca tụng làm tâm loạn

Phá hoại tâm xuất ly

Sinh ghét người có đức

Hủy hoại những hạnh lành.

99. Hiện tiền nếu có người

Muốn hủy danh tiếng ta

Có phải họ cứu ta

Khỏi đọa các ác đạo?

100. Người tầm cầu giải thoát

Không để lợi dưỡng buộc

Sao ta lại tức giận

Người cởi mở cho ta?

101. Khi ta muốn đi đến

Một nơi đầy thống khổ

Nhờ ơn Phật gia bị

Kẻ hại ta đóng cửa

Không để ta thoát đi

Sao ta lại giận họ?

<