|
Giới thiệu tập thơ: “Giọt
Mực, Cánh Đồng và Vở Kịch Điển”
của
TRẦN XUÂN AN
- tập thơ thứ tám
- (nhặt lại những
bài thơ bão thổi bay mất)
- tháng giêng
- một chín chín
tám
Tập thơ này do anh Lê
Ký Thương và chị Cao Thị Kim Quy xếp chữ vi
tính từ bản thảo đánh máy chữ của
Trần Xuân An, vốn theo hệ
QuartXpress, font VnTimes, vào tháng giêng 1998.
phần một
nhật kí vào vai Người
Điên
Lời đề tặng
Trên
trang đầu phần thứ nhất của tập thơ này, phần thơ tỉnh thức,
tôi xin trang trọng đề tặng hai nhân vật thân quý của tôi: Lê Đất Lành
và Trần Sa Mưu, vốn là hai hình tượng rất thích thú nghiên cứu tâm thần
học và đã bị ''phát điên'' trong một thời gian ngắn. Những cảm xúc,
suy nghĩ hoang tưởng của hai hình tượng nhân vật đó, tất nhiên chỉ là
hư cấu nghệ thuật, nhưng ít nhiều đã ''phản ánh những âu lo, thao thức,
khát vọng của con người'', hiện tại cũng như mọi thời, nhất là trong
các lĩnh vực văn hoá, sử học ... Cũng trên trang đầu phần thơ này, tôi
xin được bày tỏ chút lòng đồng cảm về nỗi ''cuồng điên'' ấy của
hai nhân vật, nỗi ''cuồng-nhân-nhật-kí'' đậm màu thời cuộc. Tôi muốn
thể hiện thành thơ ca và tiểu thuyết với ít nhiều cách điệu, với thủ
pháp nhập thân, để làm nổi rõ tính điển hình, chân thật của hai hình
tượng.
10.01.1998
TRẦN XUÂN AN
- THƠ NGỎ
- giã từ bao thao
thức giằng xé
-
thuở mười lăm, xa xôi
- mười bảy tuổi
con ốc mượn hồn làm thơ
-
cho mộng mơ và người lớn
- những năm mười
chín hai mươi, tôi
-
tìm thấy tôi chỉ giữa cuộc đời
- tuổi hai mươi sáu
độ nào, bị xô
-
xuống vực sâu suy ngẫm đau đớn
-
về vở kịch hoang tưởng
- (vở kịch nào cũng
vặn vẹo diễn viên khóc cười
- theo chủ quan
trong ý hướng!
- như bao nỗi bức
bối, oan khổ nghìn đời
- nhào nặn thánh
thần thành hình tượng?)
- cắn răng bao
năm, cùng nhân vật thành thơ,
-
trèo lên vách cao đá dựng
- vượt qua mấp mé
tuổi bốn mươi,
-
tôi thảng thốt, chơi vơi
- thôi thì tập mỉm
cười.
-
03.12.1997
-
- HÁT RU TRONG VỞ KỊCH
HOANG TƯỞNG
-
- mấy năm điên dại
điên khôn
- bàng hoàng chợt
tỉnh, vợ con có rồi
-
- cảm ơn em, cảm
ơn đời
- đã cho ta biết nụ
cười làm cha
-
- mẹ ơi, xiêu xế
tuổi già
- ngờ đâu có
cháu gọi bà, dâu ngoan
-
- sân đình sống lại
gốc bàng
- thơ rưng lộc nõn
ơn làng xanh non
-
- người điên
đưa đẩy nôi con
- giọng cay đắng
cũng ngọt ngon ru hời
-
- mai sau con học
làm người
- gắng dằn tiếng
khóc, tập cười thật quen!
-
- ba cuồng, ba dại,
ba điên
- ru con đâu dám đạp
nghiêng đất tròn
-
- sụp quỳ trước
nụ cười con
- chắp hai tay lạy
nỗi hồn nhiên thơ.
-
-
1988
-
- THƠ VÀ MƯA, BA
MƯƠI NĂM TRƯỚC
-
- mưa
- năm tháng và số
phận
- trái tim như ngọn
lửa bừng soi
-
- những luồng mưa
xoáy lốc mịt mùng ơi
- kiếp người sinh
tàn ngẫu nhiên
-
như lá mọc lá rơi trong niềm bi thảm
- cho nhà thơ mò mẫm
suốt đời
- chọn lựa
- thơ là lửa
- bừng soi
-
- xóm nhà bên ai
gõ đàn mà hát
-
trời xanh nơi đâu
-
ơi con chim câu
-
ơi chim xa xứ
-
nắng vàng phương nao
-
hai miền đất nước
-
trời mưa niềm đau
-
-
can chi mà khóc
-
cớ chi mà gào
-
vỗ đàn mà hát
-
tháng ngày nghêu ngao
-
sinh ra rồi chết
-
có bởi mình đâu...
-
- khúc hát cuồng
ca như lời hát ru
- ai cất lên trong
mưa rồi chợt tắt
- mưa! mưa! lạnh
buốt
- sau một đêm
-
không ai tìm ra kẻ hát cuồng ca
- chỉ còn mưa
- những sợi mưa
như song sắt
-
- có thể đã đốt
bùng thơ và tiếng hát
- ngọn đuốc sáng
soi
- trên con đường
chưa một ai đặt bước
- mưa! mưa! lạnh
buốt
- và mưa! mưa! mưa
rơi, ngập trời!
-
-
tháng 7 - tháng 9
-
1984
-
- Ý NGHĨ TRONG NHỮNG
NGÀY
- CHỜ CON RA ĐỜI
-
- một năm sắp trôi
qua
- thì sẵn sàng đón
tuổi
- ờ, mới ba mươi
ba
- tâm bệnh, tính
chuyện già
- lại sáng lên nắng
mới
- số phận còn thương
ba
-
- con là niềm mong
đợi
- là mùa xuân của
ba
- từ lòng mẹ bao
la
-
- đã ba mươi ba tuổi
- ba lần nữa sinh
ra
- từ bụng đời vời
vợi
-
- ước mơ chưa nhạt
nhòa
- niềm thơ đành
để nguội
- bệnh như dây buộc
trói
- bên lề đời,
khuất xa
-
- ôi bao điều
chưa nói
- từ trong trái tim
ba
- và tháng năm sắp
tới
- có trở thành thơ
ca
-
- chắt chiu nửa đời
ba
- thơ ra thơ, ít
ỏi
- giờ lại nghĩ vồi
vội
- đưa bút lướt
qua loa
- tâm bệnh, thơ lập
lòa!
-
- gần lập xuân,
ba đợi
- con là nguồn sống
mới
- chữa lành bệnh
cho ba
- bằng tiếng khóc
oa oa
- bằng đôi môi tập
nói
- bằng tên con, ba
gọi
-
- mộc mạc và thật
thà
- viết cho con như
nói
- đâu phải tự an
ủi
- đâu phải tự lừa
dối
-
- ba thì vẫn là ba
- dù thơ chẳng nên
nỗi
- ôm bệnh ngồi
bó gối
- quanh quẩn ở
trong nhà!
-
- con là mùa xuân mới
- nở từ ước mơ
ba
- gốc đời ba cằn
cỗi
- cành đời con dâng
hoa
-
- cuối đông, xuân
đã tới
- từ lòng mẹ bao
la
- từ bụng đời vời
vợi
- cha con mình cùng
tuổi
- cùng một lần
sinh ra!
-
- ôi mùa xuân phơi
phới
- rất người rất
thơ ca
- cha con mình bước
tới
- đường còn dài
còn xa!
-
1988
-
- KẺ BỊ GIẾT CHẾT
SINH MỆNH CHÍNH TRỊ
-
- tôi có là gì đâu
giữa cuộc đời này
- là thằng điên
- một thằng hoang
tưởng!
- là thằng điên
-
mê trò ngâm nga hát xướng
- lại ngâm và hát
thơ mình!
- dù hát đúng
-
hát sai
-
ngâm trầm ngâm bổng
- ai có nghe
-
nhớ gạn đục
-
khơi trong
- gắng nghe bằng cả
tấm lòng
-
- mươi bài điên sẽ
có câu rất tỉnh
- trăm khúc tỉnh
có thật tỉnh hay không
- bị bức hiếp số
phận,
-
tôi điên buồn, điên
ngông
- những ai đó yên
tâm hoạt đầu mưu tính
- tôi, gò lưng bên
bàn chỉ tơ lỉnh kỉnh
- đạp và đạp, tôi,
người máy nhập đồng!
-
-
19.01.1990
- MẸ LÀ CÕI ĐỜI
-
- đứa con ra đời
- như chiếc lá
tàn rụng khỏi mẹ
- để đón nhận cả
vòm trời
- rồi hóa thành đất
đai
- tự biến thành
màu mỡ
- và qua mẹ, chỉ
là mẹ thôi
- màu mỡ biến
thành hoa tươi
- và trên bàn tay mẹ,
-
chỉ trên bàn tay mẹ
- hoa sẽ thành quả
- cho dù nhỏ nhoi
-
- ơn mẹ là cõi đời
- cho lá khát vọng
tự đổi thay số phận
- khốc liệt sự
chống lại niềm-bi-thảm-nghìn-đời
- cho dẫu màu xanh
lá thắm
- chưa ngắt khỏi
cành tươi
- cho dù nhỏ nhoi
- quả vẫn muốn
khởi đầu là lá
- tự nở sinh kiếp
đời
- giữa cõi đời,
giữa cõi đời giông gió
- mẹ ơi mẹ ơi
- thế hệ muốn
vượt lên bao cơn vật vã
- nhưng vòm trời
- mưa mãi niềm
đau khôn nguôi!
- bật khóc
-
- sống còn là sự
giằng co khốc liệt
- với chính mình
và cuộc đời
- để thành Con Người
- đứa con bật khóc
- mẹ ơi mẹ ơi.
-
tháng 7 - tháng 9.1984
-
- GIẬT MÌNH
-
- chiều trên gác lửng
nghe mưa
- bao cơn gió cũ xoáy
lùa trong tôi
-
- giật mình, nhớ
một quãng đời
- giống sao chuyện
kể về người năm xưa
- nỗi đau kia, có
ai ngờ
- viết rồi, giấy
rực bao giờ, mực sôi
-
- chỉ là tâm bệnh
đó thôi?
- những trầm uất
tưởng nén vùi, bùng lên?
- sao trong ảo giác
mê điên
- màu thời thế đậm
nét riêng mỗi thời
- (dẫu chung khát vọng
con người
- muôn đời đau đáu
khóc cười đớn đau)?
-
- niềm tin, dự cảm
mai sau
- và vang vọng tiếng
thét gào yêu thương
- cứu trẻ con! rộng
con đường!
- đớn đau sao nỗi
điên cuồng xa xưa!
-
- thương mình, một
gã làm thơ
- thèm nhân phẩm,
khát tự do giữa đời
-
- người điên lại
rất con người
- trong hoang tưởng,
tiếng kêu đòi thật sao!
- thường khi chẳng
dám nghĩ đâu
- trong hoang tưởng,
cái nhìn sâu không ngờ!
-
- tự do sống giữa
tự do
- có lẽ nào là ước
mơ điên rồ?
-
- không ai cưỡng bức
lời thơ
- không ai ám thị
giấc mơ cách nhìn
- không ai đấu tố
trái tim
- buộc làm con rối
ngày đêm diễn trò
-
- đẹp nhân phẩm
giữa tự do
- có lẽ nào là ước
mơ xa vời?
-
- cơn gào thét hai
năm trời
- vẫn im lặng trước
kêu đòi đớn đau
- chẳng phải là
vô tâm đâu
- kẻ chức quyền
cũng ước ao làm người?
- muốn đấu tranh,
sợ dập vùi
- ''cuồng nhân
nhật kí'' nói lời khát
khao?
- lòng dân khép lại
từ lâu?
- sống lầm lũi,
ngóng phương nào mà đi?
- cái im lặng đến
lạ kì
- niềm đau? nỗi
oán? hồn mê? tâm hèn?
- cơn ''gào thét'' hai năm liền
- cái im lặng ấy
nói lên những gì?
-
- đã qua rồi giấc
điên mê
- ''bàng hoàng'' tỉnh lại, làng
quê khác rồi
- ơn Lỗ Tấn - một
con người
- viết từ lâu đã
lâu rồi trong mơ
-
- chiều trên gác
nhỏ, sững sờ
- thơ hoang tưởng?
vẫn là thơ rất đời
- biển nguồn cũng
buốt thế thời
- thoáng nghe gió mới
bên trời, nắng lên?
- biết đâu rền
tiếng kên kên
- bóng ma đế quốc
lượn trên phận người?
-
-
24.9.1987 – 29.1.1988
-
- BIẾT LÀM SAO
-
- sống như cây như
cỏ
- máu trào sôi
không yên
- thơ viết tràn ra
đó
- bạn làm báo ngại
phiền
-
- ngâm to cho bớt
khổ
- lại sợ cả
láng giềng!
- học người xưa
đào hố
- gào thầm, lấp
đất liền?
-
- (cái Tâm nào muốn
nhỏ
- chạm chi chuyện
đời riêng!)
-
- ôi, ngay chuyện cười
cổ
- kể được mới
lưu truyền!
- thời Nguyễn Du,
Bạch, Đỗ (*)
- khổ, còn sướng
hơn tiên!
-
- cố tập sống hồn
nhiên
- thì khác chi cây
cỏ
- bệnh làm sao cho
đỡ
- câm nín hoài
thêm điên!
-
-
16.10.88
- (*) Bạch Cư Dị,
Đỗ Phủ.
-
- HUYỀN TƯỢNG BÚA
VÀ LIỀM
-
- I. QUÁN THẾ ÂM,
- KHÁT VỌNG TỪ RUỘNG ĐỒNG (1)
-
-
lắng tiếng Đời vạn nghìn năm
-
chân quê, Mẹ ngự trong tâm - sen hồng
-
nến hương tỏa sáng hư không
-
nhân gian thờ lạy Nỗi Lòng trần gian.
-
-
1993
- 1. Quán Thế Âm
- Thị Kính là một hình tượng mã hóa phản ánh bi kịch không thể giãi
bày (cái oan từ sự cố ''giết chồng'' buộc phải nín lặng trước nỗi
oan ''hoang thai'' vì sợ lộ tông tích), ý thức nhẫn nhục bi đát, cùng ước
vọng thăng hoa và sự lí giải về tiền kiếp, hiện kiếp (chín kiếp chịu
thử thách chứ không phải bị quả báo, theo luật nhân quả siêu hình
thông thường)...
-
- II. ĐỒNG
TRINH, NIỀM RẤT THIÊNG
- NHỮNG MA-RI-A XÓM THỢ (2)
-
-
Mẹ ơi, nước mắt rơi thầm
-
nguồn đau vô thức xa xăm vơi đầy
-
hóa Thánh Linh chút thơ ngây
-
hạt máu Đời vút trời mây - Hồn Đời!
-
-
1993
- 2.
Xem : Ma-thi-ơ, Lu-ca, Mác, Giăng: Ma-ri-a là một hình tượng lưỡng nghĩa: mẫu
đề (mô-típ) bi kịch thân phận và mẫu đề phi thường, siêu phàm. Nghĩa
''con hoang'' nhất quán với sứ mệnh cứu chuộc của Giê-su, với nhiều
chi tiết hiện thực vượt khỏi tư duy thần thoại, truyền thuyết, nghiêng
về thế sự.
-
- XEM PHIM ĐEN
- Ở QUÁN ĐÈN MỜ,
PHỐ BIỂN
-
- súng nổ đao vung
loang loáng
- đứa bé bưng mặt
khóc oà
- đêm mơ gào rú
hét la
-
- súng nổ đao vung
loang loáng
- đứa bé cười
ha ha
- đêm mơ miệng rít
tay khoa
-
- súng nổ đao vung
loang loáng
- đứa bé thù cả
lá hoa
- đêm mơ bóp chết
sơn ca
-
- súng nổ đao vung
loang loáng
- đứa bé phun nọc
mọc nanh,
-
lột vỏ thay da
- đêm mơ dài đuôi
gõ búa quan tòa!
-
-
1995
-
|
