Tran xuan An - Nuoc mat vi ngot V

Trần
Xuân
An

truyện ngắn cuối:
“XUẤT GIA”

Buổi tối, ánh đèn từ mái nhà bát giác lợp bằng lá dừa nước tỏa xuống hai chiếc bàn trống và một bàn đôi ngổn ngang li chén. Vẫn chín người trẻ tuổi quanh hai chiếc bàn ghép lại. Cuộc tiệc nhỏ đang vào những phút gần vãn. Hát và Trúc Xinh ngồi bên nhau, mỉm cười, nâng li, nhận những lời chúc hạnh phúc.

- Tròn một năm ngọt ngào! Đáng kể hơn, phải tròn một đời mãi ngọt ngào như vậy! - Đợi các bạn chúc xong, Thôn nói, khi đứng dậy, nâng li -.

- Vâng! Xin ham hố một chút: Muôn năm hạnh phúc ngọt ngào! - Hát cười vang, một lần nữa cụng li với bạn bè, em gái, em rể và cả chị vợ -.

Khoảng chín giờ, những người trẻ tuổi bước xuống bậc cấp của nền nhà bát giác, ra chỗ gửi xe. Nghiệm ôm một chồng quà được gói bằng giấy nhũ óng ánh các màu hoa đi sau Hát và Trúc Xinh. Quế Sương dắt xe thay Nghiệm, đợi anh trao chồng quà cho chị dâu ngồi sau anh trai trên xe gắn máy của hai người.

Ở quận nội thành này vẫn có mấy con phố tên Hương Lộ, mỗi đường được thêm một con số sau cái tên chung ấy. Cùng đi với nhau một quãng, họ chia tay nhau để về nhà riêng. Hát và Trúc Xinh rẽ qua đường khác, vào một lối hẻm khá rộng. Căn phòng Hát và Trúc Xinh thuê để sống chung, thuộc căn nhà trước mặt.

Đó là đêm kỉ niệm một năm ngày cưới của đôi vợ chồng trẻ. Năm ngoái, vào ngày áp cuối tháng năm như thế này, Hát đã cùng Trúc Xinh ra cơ quan Uẵy ban Phường đăng kí kết hôn. Cũng trong ngày đó, vào buổi chiều, một cuộc tiệc cưới được tổ chức với khá đông bạn bè, những người lớn tuổi ở cơ quan. Đó là tiệc cưới vắng bóng ba mẹ hai bên của cô dâu, chú rể.

Đến lúc này, tròn đúng một năm chung sống vợ chồng. Vừa chia tay bạn bè, người thân trẻ tuổi sau bữa tiệc kỉ niệm, Hát và Trúc Xinh ngồi bên nhau ngắm những món quà nhỏ đã mở giấy gói. Cả hai ngẩn ngơ trong cảm động. Trúc Xinh và Hát vẫn thấy có gì đó thật chưa ổn, hơi phiêu lưu và rất nhiều áy náy trong hạnh phúc của họ, nhưng không ai muốn nói ra những băn khoăn ấy. Chút men bia vừa rồi vẫn còn ngây ngất, giúp họ vừa dễ say với hạnh phúc hơn, vừa dễ nhớ hơn những gì chưa thật yên lòng. Cả Trúc Xinh lẫn Hát chưa bao giờ thấm thía ân nghĩa bạn bè, ân nghĩa từ những người thân trẻ tuổi đến vậy. Riêng với Trúc Xinh, có lẽ cảm tưởng này rõ hơn ở Hát, là không ngờ cuộc sống và hạnh phúc lại giản dị đến thế. Trước ngày cưới, với sự bất đồng gay gắt của ba mẹ hai bên, cả sau ngày cưới nhiều tháng, chỉ gần đây nỗi niềm mới nhạt bớt, trong tâm tư Trúc Xinh. Nỗi niềm ấy là một trời cay đắng, âu lo, trăn trở, đôi khi run lên vì sự cả gan đến liều mạng của chính cô và của Hát. Tất cả chỉ vì họ dám vượt khỏi lệ đời: tự họ, không cần sự đồng ý của ba mẹ hai bên, họ dám cùng nhau kết hôn, sau khi dẫn nhau đi làm thủ tục xét nghiệm y tế, một nghi thức hiện đại hóa lễ lại mặt cổ truyền.

Nằm bên nhau trong đêm kỉ niệm một năm thành thân, niềm băn khoăn vẫn còn thoảng qua giấc ngủ của Trúc Xinh và Hát. Có điều, tự trong sâu thẳm suy nghĩ, họ tự biết với nhau, họ không hề bất hiếu.

Thức dậy sớm hơn chồng, Trúc Xinh cắm phích điện đun nước. Ngoài cửa sổ, ánh nắng ngày nghỉ cuối tuần đã hừng sáng.

Nghe tiếng động của li tách và phin lọc cà phê, Hát mở mắt, nằm im một lúc rồi choàng dậy. ọánh răng, rửa mặt, cùng vợ tập thể dục xong, Hát nhấc phin, quậy đường, mỉm cười với vợ một lần nữa, khi cùng vợ ngồi vào bàn viết cũng là bàn ăn. Trúc Xinh nhìn vào tờ lịch đỏ hôm nay ở lốc lịch trên tường: ba mươi tháng năm, tròn đúng một năm cộng với một đêm tân hôn lần thứ hai.

Tháng ba năm ngoái, cuộc li dị của Quế Sương với Gián khiến ba má Hát - ông Khoảng và bà Bông Súng - xây xẩm, choáng váng, chới với. Cũng cách đó không lâu, trước Tết nguyên đán, giữa tháng giêng mặt trời, Hát thưa với ba má việc xin cưới Trúc Xinh. Chẳng hiểu sao lại ba dồn bảy dập như vậy. Cưới, thoắt lại li hôn là chuyện kinh hoàng, từ cô con gái với chàng rể nhà giàu đang bệnh hoang tưởng trở thành thần linh. Hát lại chen vào cái kinh hoàng ấy cái kinh hoàng khác, đối với ông Khoảng và bà nhà. Nhưng đâu phải Hát lẫn Trúc Xinh không nhận thấy khi sự cố diễn ra, thậm chí nỗi kinh hoàng ở họ còn kinh hoàng hơn. Tất cả đều nằm ngoài dự đoán.

Dự định của Trúc Xinh và Hát về lễ hỏi, lễ cưới đã có từ lâu, không ngờ Quế Sương và Gián lại tổ chức trước họ. Tưởng việc của em gái đã ổn, Hát mới thưa việc mình với ba má. Ba má cho Hát biết, Quế Sương đang bị lừa phỉnh. Hai ông bà đang rối ruột về chuyện Quế Sương không chịu sống chung phòng với chồng. Gián đang bị bệnh, lờ đờ, uể oải, chuyện trò với ảo ảnh thần tiên. Ba mẹ Gián chưa chịu và chắc hẳn không bao giờ chịu tiến hành làm giấy tờ ủy nhiệm tài sản như đã hứa cho vợ chồng Quế Sương. Ông Khoảng nói với Hát:

- Chuyện hỏi cưới không có gì khó, một năm tổ chức mười cái cũng được nếu ba má có mười đứa con. Đám cưới Quế Sương rình rang, bởi nhà chồng nó giàu. Còn con muốn cưới vợ, nếu chịu chỉ một mâm trầu cau để lễ gia tiên hai họ, việc đó dễ ợt. Nhưng con xem đó, phải tìm hiểu Trúc Xinh và gia đình nó thật kĩ, kẻo rồi rắc rối như chuyện Quế Sương!

Hát đã hơi chùn lại ý định khi hiểu chuyện của vợ chồng em gái. Anh chợt thấy mình quá vô tâm. Nhưng từ rất lâu, thuở còn học trung học phổ thông đến khi tốt nghiệp đại học, suốt hai năm đi làm ở một xưởng in, Hát ít khi để ý đến chuyện nhà. Vả lại, cũng chẳng có chuyện gì xảy ra trong căn nhà vỏn vẹn chỉ bốn người, ba má và hai anh em Hát. Việc ai người ấy lo. Mỗi người bằng cách của mình, đóng góp chung vào ngân khoản gia đình. Hát và Quế Sương đều phải tự đi làm thêm sau giờ học ở trường, khi mỗi người đến tuổi mười sáu. Bây giờ, nghe ba nói về em gái, Hát mới giật mình. Ngần ngừ một lúc, anh thưa:

- Việc hỏi cưới, bọn con tự lo liệu. Cũng chẳng có gì rườm rà đâu ba. Cho dù hoãn lại việc của con và Trúc Xinh, cũng chẳng giải quyết được việc của Quế Sương với gia đình ba má Gián. Không ngờ chuyện của Quế Sương lại như vậy! - Hát bỗng chạnh lòng thương em. Anh cau mày -. Tính nết con nhỏ Quế Sương gặp khổ là phải. Con gái gì lại quá cứng cỏi! Nó khôn lỏi lắm, cho nhiều vào, bất ngờ lại bộp chộp lấy thằng Gián! - Hát không nỡ trách em gái ham chồng nhà giàu. Anh chợt ngừng lại, im lặng -.

Ông Khoảng sửa lại cái nút cà vạt, có lẽ cho dễ thở. Ông đứng dậy, sau khi nhìn đồng hồ tay.

- Nó cứng cỏi, ba đỡ lo. Chuyện đâu còn có đó. Còn con, hãy từ từ. - Ông Khoảng cầm mũ, bước ra cửa -. Con phải ra Đà Nẵng thêm một lần nữa, xem gia đình Trúc Xinh làm ăn sinh sống ra sao, có tử tế không. Ăn Tết xong, hẵng tính chuyện -. Ông Khoảng bước hẳn ra hẻm -.

Hát nhìn theo dáng ba trong bộ đồng phục của hãng tắc xi X., khẽ thở dài.

Hát dắt xe gắn máy ra hiên, lấy chùm chìa khóa và ổ khóa mắc trên tường, đóng cửa sổ, tắt đèn ống, khóa chặt cửa. Anh lại đẩy xe ra, dựng lên, khóa cổng.

Chạy xe ra đầu hẻm, thấy má đang uể oải với gói xôi sau quầy báo, anh khẽ chào và giao chìa khóa nhà. Hát nẫu ruột, không muốn nói thêm một điều gì nữa. Anh đến xưởng in.

Tết nguyên đán xong, ông Khoảng xin phép hãng tắc xi, được nghỉ mươi ngày. Ông liền ra thăm Huế.

Hơn một tuần lễ sau, cuối buổi chiều, Hát đi làm về, gặp ba đã từ Huế vào.

- Tắm rửa đi, ra đây ba nói chuyện.

Hát dạ. Lát sau, ngồi trước mặt ông Khoảng, anh hỏi chuyện ở Huế, về sức khỏe ông bà nội và gia đình chú Khoát. Rồi câu chuyện lại quay về chuyện cưới hỏi của anh với Trúc Xinh. Hát thấy hình như nét mặt ba sa sầm, tối lại. Anh mong anh đã nhìn nhầm tâm trạng của ông.

- Ba có ghé Đà Nẵng. - Ông không nhìn Hát, hơi nghẹn lại. Hát hồi hộp. Ông Khoảng phân vân, rồi cơ chừng dứt khoát hẳn -. Nhà đó bậy bạ lắm. Ba không hiểu sao Trúc Xinh và Muống Xanh xem ra cũng đàng hoàng!

Hát không ngạc nhiên. Anh mấp máy môi, định hỏi ba. Ông Khoảng nói:

- Tội phạm hình sự! Sợ thật. Chòm xóm người ta rõ hết! Ba của con nhỏ Trúc Xinh chuyên chở ma túy! Trưởng tàu, đã bị kỉ luật, rớt xuống làm nhân viên ở ga. Còn kinh hơn, là má Trúc Xinh chích thuốc dỏm, gây sốc chết một bà lão, lại thường bắt chẹt bệnh nhân, câu móc về nhà để bán thuốc chui! Hồi năm tám mốt, bị tù, đến tám tư mới được thả. Nghe đâu Trúc Xinh còn có thằng em trai trời đánh thánh vật nữa, đã vượt biên từ hồi đó. - Ông Khoảng kể một mạch, thở dài -. Cái gì cũng cho qua, nhưng ác đức quá là không được! - Ông nhìn Hát -. Không được. Con nghĩ sao? Ba sợ cái ác đức thất nhân lắm!

Hát đã biết chuyện, anh không nao núng:

- Thưa ba, con cưới Trúc Xinh, đâu có cưới gia cảnh của Trúc Xinh. Thời này, có ai làm rể, làm dâu đâu mà lo!

Ông Khoảng tròn mắt:

- Nhưng... Nhà này chỉ có một mình con là con trai! - Hơi bất ngờ vì câu nói của Hát, ông Khoảng lúng túng -. Mày... Con nghĩ gì lạ vậy! Mày điên rồi chắc! Tao không muốn chuyện vãn, thăm viếng, kết thông gia với bọn tội phạm hình sự! Thôi! Không thể được, nghe chưa? Quả báo đến muôn đời! Không được là không được! - Ông Khoảng ghìm tiếng nói giận dữ, nghe như rít lên -.

Hát ngồi chết sững.

- Ba đau đầu với vụ con Quế Sương đến vỡ não đây. Má của con e cũng đứt mạch máu mà chết! - Ông Khoảng ngả đầu ra tựa ghế -. Đúng là nhà này sắp điên hết cả rồi!

Bỗng đến tháng ba, Quế Sương ra tòa xin li hôn với Gián. Ông Khoảng và bà Bông Súng điếng hồn. Quế Sương bình thản đi thuê một căn phòng để ở riêng, lại sang được một quầy mĩ phẩm ngoài chợ. Tất cả diễn ra như những tai họa của nhiều tai họa. Ông Khoảng vốn xem đường phố là nhà, sợ cảnh ghẻ lạnh của gia đình từ nhiều năm nay, giờ lại càng coi nhà như quán trọ qua đêm. Ông hoàn toàn phó mặc, thây kệ con cái. Bà Bông Súng cơ chừng nhạt với sự đời, với gia đình, chỉ biết ngày ngày ngồi buồn bã sau quầy báo. Bà nghĩ, hồi thi tú tài hai xong, mới mười tám tuổi, cha mẹ mất, chỉ một mình bước vào đời kiếm sống, tiếp tục học đại học, có hề hấn gì đâu. Bà thở dài, con cái đã lớn, cử nhân cả rồi, lo lắng làm gì, và lo nhiều cũng chả giúp được gì! Nghĩ vậy, nhưng đâu khác gì ông Khoảng, bà Bông Súng đang trong cơn xây xẩm, choáng váng, chới với kéo dài. Bà thương Quế Sương, lo âu cho Hát đến đứt ruột, nhưng cả hai chừng như vẫn bình tĩnh đương đầu với bước ngoặt đời bất ngờ. Quế Sương như thể vẫn ra riêng, tránh tai tiếng với láng giềng, cũng không muốn phiền lụy ba má! Do bản tính và vì yêu mến Trúc Xinh, Hát vẫn cứng lòng không kém!

Ánh đèn từ phòng khách hắt ra một vuông sân nhỏ trước nhà. Trên mái hiên đúc, buông xuống dăm dò hoa phong lan. Trong ánh sáng xen hòa với bóng đêm, đôi cánh hoa nở vàng, trở nên huyền ảo. Bên trong hàng rào, cũng sáng mờ một dãy chậu kiểng xanh lá. Hát và Trúc Xinh hơi hồi hộp trông ra cổng nhà.

Rất đúng giờ, ba má Trúc Xinh đến. Hát chạy ra mở cổng ngay. Anh tỏ ra niềm nở, thật lòng đang âu lo. Ông Tiễn và bà Đặng hơi dè dặt, cũng tỏ ra vui vẻ, bước vào. Đợi chiếc xích lô đạp trở đầu xong, Hát cảm ơn anh thanh niên đạp xe, rồi đóng cổng lại.

Ông Khoảng, bà Bông Súng, hai chị em Trúc Xinh và Quế Sương đang chào hỏi ba má vợ tương lai của Hát.

Chuyện trò một lúc, những người trẻ tuổi bưng thức ăn, li chén ra bàn. Họ vẫn để bình hoa hồng ngay tâm của mặt bàn tròn đã phủ khăn trắng.

Bốn người lớn tuổi và bốn người đang tuổi hai mươi đã bắt đầu nâng li vào tiệc.

- Con cái đã lớn rồi, cũng mừng là đều có việc làm cả. Hát nhà tôi mới đó đã hai mươi sáu tuổi, kể thêm tuổi mụ nữa, là hai bảy. Trúc Xinh đã hai mươi tư, nếu theo cách tính tuổi ta. - Ông Khoảng cố giữ vẻ tự nhiên, cởi mở -. Rất mừng là anh chị có dịp từ Đà Nẵng vào đây, nhân thể, cùng bàn chuyện thêm cho hai cháu.

- Anh cũng đã hai lần ra nhà. Thế cũng đã quen biết nhau rồi. Nhưng lần này vợ chồng chúng tôi vào đâu phải theo giao ước gì đâu. Nhân tiện thăm nhau thôi mà. - Ông Tiễn, mái tóc đã ngả bạc, gương mặt tròn đỏ lựng men bia, từ tốn nói, theo cách giữ kẽ của phía nhà gái -.

Vốn có định kiến và hơi ác cảm với vợ chồng ông Tiễn, ba của Hát thấy nóng người. Ông trấn tĩnh một lúc rồi nói:

- Vợ chồng chúng tôi đã điện thoại ra mời anh chị...

Ông Tiễn cười:

- Vâng. Tôi cũng quên mất... - Ông vờ cau mày, như thể gắng nhớ lại cuộc điện thoại ấy -.

Sáu người còn lại đều hiểu màn giáo đầu thường gặp này. Quế Sương cười thầm cho sự đời. Cô sực nhớ cách đây không lâu, với tư cách nhà gái, ba của cô cũng phải giữ kẽ như vậy. Nhà gái luôn luôn sợ bị xem rẻ! Bà Bông Súng ngồi cạnh bà Đặng, trò chuyện khẽ với nhau, cố ý để chuyện hôn nhân được xem là chuyện lớn cho hai người bố bàn bạc.

Đã không bằng lòng từ trước, nhưng Hát vẫn khăng khăng giữ vững ý định làm lễ thành hôn, ông Khoảng rất bực mình. Nể vợ, chiều theo ý con trai, ông Khoảng mới dự cuộc tiệc nhỏ này. Ông bỗng trầm ngâm không nói gì nữa. Bữa ăn bị trùm lên một không khí nặng nề. Cảm nhận sự khó chịu này rõ nhất là ông Tiễn. Thật lòng ông cũng không muốn cất công từ Đà Nẵng vào đây đáp lễ. Qua Trúc Xinh, vợ chồng ông đã hiểu thái độ của ông Khoảng. Muốn không khí bớt nặng trên đầu mọi người, bà Bông Súng liên tục mời khách, gắp thức ăn đầy cả chén bà Đặng. Bà Bông Súng chợt nhận ra bà hơi vụng về, chừng như cô giáo Bông Súng lịch thiệp ngày xưa đã rời khỏi bà từ lâu lắm rồi.

Ông Tiễn uống khá nhiều bia, hầu như không nuốt nổi miếng nào. Ông bực quá, nhưng chả lẽ lại đon đả.

Chuyện trò vớ vẩn một hồi, vừa muốn dứt khoát ngay, vừa tránh đả động đến chuyện cưới hỏi, ông Tiễn nói:

- Anh Khoảng à, lần này vợ chồng tôi chỉ vào thăm cho biết, chuyện gì thì để từ từ rồi tính. - Ông Tiễn cũng không ngờ chính ông lại nói ra như vậy. Ông ngập ngừng, định nói lại, nhưng chẳng biết nói sao -. Chắc anh khinh vợ chồng chúng tôi! - Hóa ra, ông lại bất ngờ dằn dỗi -.

Ông Khoảng và mọi người có mặt đều sững người.

- Thôi, vậy là dẹp chuyện cưới hỏi đi. Khinh người quá thể! Hai lần trước, gặp mặt nhau ở Đà Nẵng, tôi biết trước cơ sự rồi. - Ông Tiễn nói to, kéo ghế đứng dậy. Như trào ra sự giận dữ đã không thể kềm chế được, ông bất chấp phép lịch sự, văng ra luôn những lời lẽ thô tục -. Thôi, dẹp. Về, về thôi bà! - Ông quát lớn -. Con Trúc Xinh, con Muống Xanh, về, về khỏi nhà này ngay! Đồ trí thức cùn! Đồ kĩ sư bị sa thải!

Ông Khoảng kinh ngạc, vô thức cười khẩy:

- Đúng là thứ... thứ... tiền án tiền sự!... Ối...

Hát cuống lên:

- Thôi. Thôi. Ba thương con. Hai ba hãy thương chúng con.

Nhưng ông Khoảng đã ôm miệng, máu từ kẽ tay chảy ra, sau một tiếng kêu ối và tiếng thủy tinh vỡ trên nền nhà. Ông Tiễn đã ném vào ông Khoảng chiếc li rượu cao chân ấy, cắt ngang câu rủa của ông Khoảng. Mọi người rời ghế, bâu quanh ông Khoảng.

Ông Tiễn nắm tay vợ, như lôi bà Đặng ra cửa. Bà Đặng đã bật khóc hoảng hốt, giằng tay lại.

Không nói thêm một lời, ông Tiễn bước vội ra cổng, tự mở cổng, đi nhanh ra hẻm một mình. Hát trông thấy, anh chạy ra sân, rồi đứng sững ở đó. Anh không ngờ cơ sự lại tồi tệ đến vậy.

Trong ánh đèn từ phòng khách hắt ra, Hát thấy tay mình ướt máu. Anh tỉnh người, bước ngay vào. Ba anh đã được đỡ vào phòng trong, đang nằm trên giường. Má anh và Quế Sương đã giặt khăn trong thau nước nóng, lau mặt cho ba anh. Chiếc áo sơ mi trắng của ông đỏ những vệt máu.

Trúc Xinh, Muống Xanh và bà Đặng chỉ biết đứng khóc, sửng sốt, bàng hoàng, chẳng biết làm gì lúc này. Nỗi tủi nhục dâng lên, nghẹn cả ngực họ. Trúc Xinh nấc lên từng hồi. Cô cố gắng không để khóc ra thành tiếng.

Hai vợ chồng trẻ rời khỏi tiệm mì Quảng, chủ tiệm vốn là chỗ bà con xa với Trúc Xinh. Hát chở vợ đến chợ. Anh nói với Trúc Xinh, anh chờ cô ở đầu con hẻm bên hông chợ như mọi khi. Trúc Xinh mỉm cười với Hát trước khi bước vào nhà lồng bán cá. Hát chạy xe chậm đến điểm chờ. Ngồi trên yên xe, tắt máy, anh lơ đãng ngó quanh. Mắt anh ngừng lại ở tờ lịch đỏ - tập lịch khổ lớn - trên tường quán, giữa hai bình lá xanh: ba mươi tháng năm, tròn một năm cộng mười mấy giờ, kể từ ngày cưới. Hát mỉm cười bâng quơ, rời mắt khỏi quán cà phê đang xập xình nhạc. Sáng chủ nhật cuối tuần, khách nhâm nhi khá đông.

Nửa giờ sau, Trúc Xinh ngồi sau lưng Hát, với xách thức ăn đã mua ở một bên tay. Mặc dù là vợ chồng, Trúc Xinh vẫn ý tứ không ngồi sát vào lưng Hát. Hát lái xe gắn máy men theo những con phố, rẻ vào hẻm nhà cho thuê phòng ở dài hạn.

Lên lại phòng thuê, Hát và Trúc Xinh thay áo quần, rửa mặt. Ra phố một chốc, da mặt đã nhám cả bụi!

- Trưa nay, mình với nhau thôi. Cũng tình ra phết, Trúc Xinh nhỉ! - Hát cười -.

- Tình tứ gì! Cứ như là cặp nhân tình nhân ngãi lén lút. Một năm ở đây rồi, mấy người đầu hẻm vẫn nghi mình bất chính đấy! - Nói vậy, nhưng Trúc Xinh vẫn mỉm cười, ánh mắt long lanh nhìn Hát -.

- Thây kệ thiên hạ. Hơi đâu lo bò trắng răng. Đâu phải ở giữa sa mạc. Mình đã làm thủ tục các thứ rồi mà, Trúc Xinh lo ngại gì! - Hát lại nhìn vợ, mỉm cười cho cô yên tâm -.

Hát mở nhạc vừa đủ nghe. Anh định nói thêm, ''mọi sự thể xem bề ngoài gần giống nhau, nhưng thực chất bên trong lại một trời một vực'', song Hát không muốn cứ nhắc mãi một câu ấy với Trúc Xinh. Anh đến giường, với tay chất mấy chiếc gối lên nhau, ngả người kiểu nửa nằm nửa ngồi, tựa đầu vào vách. Hát thấy thương vợ thật nhiều. Anh hiểu cô ở miền trung vào, chưa quen với nếp sống thành phố lớn. Ở thành phố lớn nào cũng vậy, đa số là dân góp tứ xứ, áp lực phong tục sau lũy tre xanh, của các thị xã bé bằng lòng tay, trở nên giảm thiểu. Thành phố lớn, ưu tú đấy, cặn bã đấy, nơi người này xa lạ với người kia, chẳng ai để ý đến ai. Thành phố lớn, cửa ngõ của văn hóa xa lạ. Tất cả, càng xa lạ với những người tạm trú, mới nhập cư, chưa có hẳn một căn hộ hoặc mái nhà riêng. Hát mỉm cười, nhận ra vợ chồng anh đang rơi vào trường hợp ''du cư''! Ngoái nhìn Trúc Xinh đang tì một tay lên bàn, ngồi song song với chiều dọc mặt bàn, hướng mắt nhìn về anh, Hát không muốn để nỗi băn khoăn trong lòng vợ chồng anh dấy lên thành đề tài câu chuyện của hai người trong ngày hôm nay. Hôm nay, kỉ niệm một năm ngày cưới, phải ngọt ngào hạnh phúc như lời chúc của Thôn hồi hôm.

- Trưa nay, đã có một bữa ăn ngon. Anh quên mua vài lon bia. Phải có chút men cho vui chứ!

- Lát nữa, để em ra ngoài phố mua, luôn tiện ghé chỗ nào đó kiếm vài viên nước đá. Hôm nay, mình ăn mì sợi đó nghe, cho lạ miệng.

- Ờ, cũng hay. Đến đây ngồi chơi với anh.

- Thôi! - Trúc Xinh cười -. Sao hôm nay tình vậy! - Nói thế, nhưng Trúc Xinh cũng đến ngồi cạnh chồng, cong môi, tỏ vẻ âu yếm -.

Hát chợt say đắm nhìn gương mặt trắng hồng với những sợi tóc mai đen mượt của vợ. Mái tóc cắt ngắn, chấm vai, trông thật đáng yêu. Anh nắm lấy bàn tay của Trúc Xinh, siết khẽ.

- Lẽ ra, hôm nay, hai đứa mình phải qua nhà, thăm ba má chứ anh! - Trúc Xinh buồn buồn nói -.

Hát hơi nhói lòng. Im lặng một lúc, anh nói hơi nghèn nghẹn:

- Nhắc việc đó làm gì! Cứ xem như thể con cái lấy vợ lấy chồng, ra riêng, làm ăn xa vậy mà! - Hát gượng cười -. Ba má còn trẻ, lo gì em! Ông bà bây giờ cũng xem như son rỗi, hệt vợ chồng mình! - Hát cười lớn -. Em có điện tín ra ba má ngoài Đà Nẵng, điện tín về nhà ba má anh là được rồi.

- Lẽ ra phải viết thư! Điện thoại thì... khó nói chuyện quá! Em định điện thoại rồi đó.

Hát sực nhớ bức thư dài đến tám trang giấy, anh cắm cúi viết, trút hết suy nghĩ của mình thành chữ, gửi cho ba má Trúc Xinh và ba má anh, như một cuộc ''giải trình'', trước khi cùng Trúc Xinh quyết định ''ra riêng hẳn'' thế này. Trong suy nghĩ của anh, Hát không phải không nhiều lần khẳng định với chính mình, mỗi con người không chọn lựa được sự ra đời trong gia đình nào, nên phải có quyền được xã hội và tự bản thân nhìn nhận như một số phận độc lập, độc lập đến mức có thể. Ai làm nấy chịu và ai làm nấy hưởng, khi đã đủ trí khôn, khi đã đến tuổi ''ra riêng''.

Anh chợt bật cười:

- Mình đã ''xuất gia'' để tu đạo, đạo vợ chồng. Em không nhớ hôm nào đã nói với nhau sao! Đạo lí Việt Nam ấy mà!

- Vậy sao anh không vào chùa, đi tu luôn! Tu hành đắc đạo, thành nhà sư để làm gương diệt dục, cứu trợ xã hội cho chúng sinh! Sao lại ''xuất gia'' kiểu này! - Trúc Xinh nén tiếng cười trêu, vờ vênh mặt, lườm Hát. Cô cũng gắng đùa một chút với chồng -.

- Ừ nhỉ! Lỡ yêu mất rồi... - Hát cũng vờ phớt tỉnh, nhưng thật lòng không cười nổi -.

Trúc Xinh cười khẽ. Cô nhìn vào mắt Hát. Cô hơi bàng hoàng khi thấy trong đôi mắt anh bóng của hai tháp Chăm. Đó là bóng của bức phù điêu bằng đá, khá lớn, treo trên vách, in vào đôi con ngươi đen nhánh của Hát. Cô bâng khuâng, bỗng buột miệng:

- Thế này rồi chúng mình trở thành những người xa lạ, hoàn toàn mất gốc! Cũng không phải Chăm, cũng không phải Kinh! Cũng không còn bà con, dòng họ, quê quán!

Hát giật mình:

- Em nói gì kì vậy! Ồ, thôi, bớt băn khoăn đi!

- Em đùa ấy mà! Xin lỗi nhé, ông cưng! - Trúc Xinh mỉm cười -. Vẫn còn có Quế Sương, chị Muống Xanh đấy chứ...

Bỗng dưng, cả hai đều rơi vào im lặng. Họ mơ hồ biết, ở họ, trong trái tim mỗi người có một đóa hoa Chăm-pa - hoa sứ trắng (*). Có khi họ muốn quên, có khi họ thao thức tìm cách để giữ được cội rễ. Nhưng đã bao đời rồi, họ không biết rõ, đóa hoa Chăm-pa kia có thật hay không trong tim họ. Sống tách hẳn các làng Chăm thuần tộc, ông bà tổ tiên họ dần dần Kinh hóa lúc nào không hay. Nếp nghĩ, tâm lí, cả phần tâm linh sâu thẳm, họ và cha ông họ đã rất Việt Nam, nhưng nghiêng về Kinh hóa với ý thức trong văn hóa Kinh vốn có văn hóa Chăm-pa cổ. Không phải rất Chăm-pa một cách Việt Nam! Họ đã trót lai đến mức tận cùng, tận bản thể, chiều sâu tâm thức. Trong dòng máu của họ, có bao nhiêu phần trăm huyết thống Chăm, họ không rõ. Họ chỉ rõ một điều là họ không biết một từ tiếng Chăm nào, từ ba mẹ họ. Hát bỗng cười với ý tưởng vu vơ.

- Anh cười gì vậy! - Trúc Xinh khẽ khàng hỏi -.

- Hôm nay là ngày hạnh phúc. Quên mọi chuyện gốc gác đi. Tất cả đều hoang đường! Chuyện gốc gác chỉ là huyền thoại thôi mà! Gốc Chim Lạc, Rồng Tiên hay gốc... gì nhỉ... gốc Hoa Sứ Trắng (hoa Chăm-pa)..., cũng không rõ có phải không, đều là huyền thoại cả mà! Hãy rất Kinh – Chăm – Môn - Khơ-me... trên đất nước mình. Hãy rất Việt, nghĩa là rất Nam. Sợ gì mất gốc! Chúng ta gốc Việt Nam mà! - Hát cười, đùa với vợ -. Chỉ sợ mất em thôi!

Trúc Xinh âu yếm nhìn chồng, nhắc lại lời chúc của Thôn:

- Một đời, trọn đời ngọt ngào hạnh phúc, nhớ nghe...

Hát kéo vợ sát vào mình. Anh hôn lên trán, lên đôi mắt, lên mũi, lên đôi bầu má và hôn vào đôi môi Trúc Xinh. Trúc Xinh khẽ đẩy gương mặt Hát ra bằng đôi tay mềm mại.

- Năm năm sau, có nhà cửa, rồi mới có con nghe, anh! - Trúc Xinh thầm thì trong hơi thở đã rối -.

(*) Quốc hiệu ''Hoa Sứ Trắng'' này do vua Khu Liên (Chăm) đặt, năm 192.

Viết xong vào ngày mười tám,
tháng mười một, năm một
ngàn chín trăm chín mươi chín (ngày
mười một tháng mười, năm Kỉ Mão)
tại thành phố Hồ Chí Minh.