Góp ý của Thái Kim Lan về “bài tường thuật của Bùi Quang Lộc” –
qua buổi đọc thơ giới thiệu thơ Việt tại diễn đàn Viện Goethe ở Munich.
Thái Kim Lan trong buổi đọc thơ hôm đó, giữ vai trò ‘điều phối viên’
chương trình, và là người đã chuyển ngữ những bài thơ của Tô Thùy
Yên sang Đức ngữ.
talawas 23.11.2005
Thái Kim Lan
Góp ý với
Bùi Quang Lộc
Rất vui được đọc bài tường thuật của Bùi Quang Lộc về buổi
giới thiệu thơ Tô Thùy Yên và Nguyễn Hữu Hồng Minh tại diễn đàn Viện
Goethe ở München. Bài tường thuật đầy đủ, còn hơn cả đầy đủ ở
chỗ Bùi Quang Lộc đã nói lên nỗi ấm ức của khán giả Việt Nam, cảm
tưởng bị cắt ngang đột ngột trong khi diễn giả và thính khán giả còn
nhiều điều cần trao đổi. Nhưng chính ở điểm này tôi xin được giải
thích thêm, một phần để biện hộ cho bà Christine v. dem Knesebeck, điều
phối viên các dự án của Trung tâm Viện Goethe tại München. Không những
chỉ riêng cho buổi đọc thơ hôm ấy mà thường theo thông lệ, mỗi buổi
giới thiệu thơ văn chỉ kéo dài tối đa 2 tiếng đồng hồ trong thính
phòng, một phần vì lý do kỹ thuật, các chuyên viên kỹ thuật chỉ làm
việc phụ trội đến 22.00 giờ. Phần khác do quan niệm thưởng thức sân
khấu đối với khán giả Ðức – và ta nên nhớ địa chỉ chính mà buổi
đọc thơ hướng đến là khán giả Ðức và những người ngoại quốc (kể
cả Việt Nam) – theo đó hai tiếng đồng hồ trao đổi công khai ba mặt bốn
bề là vừa khéo cho tinh thần thưởng ngoạn thơ, kéo dài nữa có thể
gây mệt mỏi, cho nên tiếp theo để đổi không khí có phần gặp gỡ
thân mật với li ruợu hay các thức uống trong tay giữa các thi sĩ và người
tham dự. Những mẩu chuyện trao đổi như thế có thể thoải mái hơn. Hôm
ấy bà Christine v. dem Knesebeck còn có nhã ý mời thưởng thức những món
ăn nhẹ của bếp Ðức thuần túy cho hai người khách phương xa và những
ai còn muốn nán lại nói chuyện thêm. Ðối với thính khán giả Ðức, buổi
đọc thơ hôm ấy về nội dung cũng như hình thức đã là một buổi rất
trọn vẹn, nếu không nói „tuyệt vời“ (chữ của một bà Ðức,
wunderschön). Trong số những người Ðức đến nghe, có nhiều nhân sĩ tai mắt
nam cũng như nữ trong lãnh vực văn học tại München, những người của thế
hệ 68, một thời đã từng xuống đường vì Việt Nam, đã bày tỏ cảm tưởng
ấy với tôi. Họ đã thưởng thức những bài thơ trong nguyên ngữ và ngoại
ngữ, họ đã sống với hai thi sĩ lần lượt qua những bài thơ và họ đã
đánh giá cao ý thơ Việt Nam.
Người trình bày thơ tiếng Ðức, một sinh viên viện hàn lâm về kịch
nghệ và sân khấu đã có giọng đọc điêu luyện đầy diễn tả. Anh và
một hai người nữa, thuộc thế hệ 80, cho biết, thơ Nguyễn Hữu Hồng
Minh đã gây ấn tượng với những cụm từ và suy tư mới lạ qua các bài
„Treo ngược“, „Trong quán“, „Cúi xuống đi em“, trong lúc thơ Tô
Thùy Yên bí ẩn với nhiều ẩn dụ trong „Trường Sa hành“, „Thắp tạ“
và „Khất giả“. Trong lúc nhà thơ trẻ đến từ Việt Nam bỗng nhiên
khiêm tốn, ít ỏi trong cái ghế bành da, thi sĩ lão thành Tô Thùy Yên từ
miền Texas lại sôi nổi, say sưa và hoạt bát hơn bao giờ khi trả lời những
câu hỏi của các bạn Việt Nam.
Góp ý với câu hỏi của một bạn Việt Nam về xuất xứ các bài thơ, bà
Ts. G. Sprigath, một người đã hoạt động nhiều năm cho Việt Nam trước
75, giảng viên về lịch sử nghệ thuật tại Ðại học München, cho rằng,
thơ không cần giải thích, chỉ cần một cú nhảy vào trong ngôn từ như
khi nhảy vào một dòng sông, ngụp lặn trong ấy…Thế thì hai tiếng đồng
hồ ngụp lặn trong dòng thơ Viêt Nam hôm ấy đối với người Ðức e chắc
cũng vừa…?
Tuy nhiên có một điều hình như chưa đủ (trong nhiều điều chưa đủ của
Bùi Quang Lộc), nếu biết rằng ở Berlin cũng như ở München, lượng người
tham dự không quá 30 người, điều ấy có nghĩa sinh hoạt văn học Việt-Ðức
cần phải được đánh thức nhiều hơn nữa, từ Việt Nam cũng như từ hải
ngoại.
Tôi nghĩ buổi „trao thơ“ ở Berlin cũng như ở München không những đã
đem đến cho chúng ta, - những người xa Việt Nam - mà nhất là đã gợi
được cho người ở xa nước Ðúc nhất – anh Nguyễn Hữu Hồng Minh -
không ít kinh nghiệm cũng như những thúc giục trong kích chiều trao đổi
văn học nghệ thuật trong tương lai.
Và xin cám ơn anh Bùi Quang Lộc về bài viết.
 - Nhà
thơ NH Hồng Minh và gs TKL
-
 - Một
cảnh trong buổi đọc thơ [nhà thơ TTY đang đọc thơ]
© Copyright 2005 giaodiem.com
|
In ra @ 