Truyện và
ký
BÀN Một anh con
trai như ba ngày nay, lấy vạt áo túm bốn củ mì nướng đem xuống chỗ bọn
nhỏ ngồi câu cá phân phát và dành một củ vuông vức nhất cho một cô
nhỏ tám tuổi quen trong lần anh gỡ dùm con diều giấy của cô mắc cạn
trên ngọn tre: - Đói bụng
chưa ? Tụi nhóc kia có phần hết rồi, khỏi cần nhường. Ăn đi kẻo chúng
''giựt'' của em. Mấy củ mì này là cuối cùng đó nghe. Cô nhỏ cười.
Cô nhìn vào bàn tay anh con trai rồi nhíu mày. Hiểu ý, anh con trai lắc lắc
mấy ngón tay thật tức cười: - Anh nướng
mì sợ nhựa chảy nên nhờ ...chú kia giữ dùm. Anh con trai hất mặt chỉ
lên cồn cát, có một người con trai khác giơ tay vẫy vẫy bằng lá khoai
mì như làm chứng . Cô nhỏ đập
cái cần câu dính bèo xuống nước: - Để em cho
anh chiếc khác nghe. Em mua nhiều lắm lận. - Mua chi mà
nhiều? - Mua để dành
khi nào bàn tay... đẻ nữa, em đeo. Anh con trai
trợn mắt rồi dùng hai ngón tay kéo mũi cô nhỏ, lắc đầu: - Thiệt đúng
là ...con nít ! Nhà em ở đâu? Cô nhỏ dứ
dứ cái càm về căn nhà cuối xóm không nhận ra nét mặt anh con trai đổi
sắc .Anh đưa mắt nhìn lên cồn cát như ước lượng có thể nói ra một
điều gì với cô bé này không nhưng anh thấy người bạn trên cồn cát vẫn
tươi cười vẫy vẫy lá khoai còn cô bé thì vô tư gặm củ khoai mì trong
cái mặt mày lem luốc vì khoai cháy .Anh như nghẹn đắng trong cổ họng.Anh
nhớ bạn vẫy chiếc lá khoai mì trên cồn cát có kể cho anh nghe về một
đêm tập kích vào căn nhà cuối xóm vào năm 1968 mà anh ta là người được
đi theo như một kẻ ''cảnh giới''cho người có nhiệm vụ ''bắt người''.
Anh cầm tay con bé khá lâu không nói một tiếng nào. Buổi chiều cũng chấm
hết bằng mấy con cá rô giãy đành đạch trong giỏ lũ trẻ.Như mọi lần,cô
nhỏ thả hết những con cá câu được trở lại chỗ chúng tự do bơi lội,nhìn
theo chúng sung sướng nhảy lên đớp đớp cái gì trên mặt nước không
rõ và lặn xuống bình yên,cô nhỏ mới chịu ra về. Mấy ngày
sau, đám nhỏ không được ăn những củ khoai mì nướng khen khét đó nữa. Người con trai cũng biệt tăm….
Đêm hồi
hôm là một đêm kinh hoàng cho cả xóm. Chó sủa dậy trời, dậy đất.
Người lớn run cầm cập. Con nít chả biết gì nhưng thấy người lớn run
thì chúng hớt hơ, hớt hãi theo. Máy bay ''bà già'' cứ rà ngang dãy núi Đồng
Bò như người ta rà cá trên bàu và khẹt lửa sáng cả thôn. Đêm nào những
trái ''ngù đèn'' mà chẳng ''bụp'' kèm theo tiếng ''cuốc, cuốc, cuốc ...bịch''
rớt đâu đấy làm nhảy dựng tim kẻ yếu bóng vía để sáng ra, bọn trẻ
nhặt được vài ba chiếc dù trắng sặc sụa mùi thuốc súng làm ...kỷ niệm.Người
lớn dùng chúng để may áo mặc như... áo tang .Phát sợ. Nhưng đêm nay, tiếng
nổ ''ầm'' phát ra to vì gần quá. Nhà cửa rung lên tưởng chừng động đất
đến nơi. Sáng ra là
như vậy. Bốn xác người đàn ông chỉ còn mỗi cái quần đùi trên những
thân thể chẳng nguyên vẹn như ngày cha mẹ sinh ra. Không ai nhìn nhận. Lũ
con nít tò mò cũng đố mà dám tới gần nên chỉ thậm thò, thậm thụt
nhìn ngơ ngác từ đàng xa. Cả làng như đưa đám tang lòng . Sáng nay, lũ nít
đứa nào cũng đến trường trễ. Ông thầy nổi tiếng ''hung'' nhất là thầy
T cũng không buồn nhấc ngọn roi tre. Buổi trưa,
cô bác lại kể rành rọt hơn : ''Hình như họ là VC từ núi Đồng Bò đi
xuống bắt người lên núi bị nhân dân tự vệ phát hiện chạy vô hầm
không kịp''. Sau ngày 30.4.1975, cô nhỏ mới biết cái làng Phước Thạnh của
cô hồi ấy toàn hầm nuôi VC mà cô và lũ bạn đã từng chạy nhảy rầm
rầm trên nóc hầm có khắp xóm, khắp làng. Họ còn nói thêm : - Mìn của
''mấy ổng'' quăng ra nhưng không hiểu sao nhân dân tự vệ không chết mà
mấy ổng chết ? Lúc chôn xác, người
ta thấy một người đàn ông ngón tay út có đeo một chiếc nhẫn nhựa, màu
xanh. Cô nhỏ...tưởng như có củ khoai mì mắc nghẹn trong cổ họng.Cô cắn
ngón tay cái mình và nhận thấy cảm giác đau không giống nhau như khi anh
con trai tốt bụng ấy đã nắm tay cô thật chặc chiều hôm kia. Chỗ bụi
tre ấy đã thành chỗ miếu thờ ''bốn ông''.Vài ngày sau, cô nhổ bụi mì
trồng trong vườn, mang đi nướng và tới chổ ''bụi tre'' không một đứa
trẻ nào dám mon men lại gần, đặt gọn trên cái dĩa để sẵn.Không nói
một lời, cô nhỏ quay đi như không tin có một sự thật đã xảy ra.Cô nhỏ
không sợ ma nổi tiếng.Chỗ nào có mồ mã,mỗi lấn đi học,cô không bao
giờ quên giơ cánh tay bé nhỏ vẫy vẫy...Còn bây giờ,cánh tay bé nhỏ kia
không nhấc nổi lên vì cái miếu bốn ông kia có một người mà cô đã nợ
mấy củ khoai mì .Cô đi ngang qua sông Đồng Đen, trèo lên cái cồn cát
không một bóng người và trợt té xuống đất mấy lần. Nếu còn anh con
trai đó,anh ấy sẽ chạy bay xuống mà cõng cô hay nắm tay kéo lên .Có lẽ
xong mùa thu hoạch nên cồn cát được nghỉ ?Cô lặng lẽ về nhà trước
khi trời tối với chiếc bóng bé nhỏ cô đơn.''Khi nào muốn thả diều
thì lên đây với anh nghen'',cô nhỏ đã gật đầu nhưng chưa bao giờ cùng
anh thả con diều giấy trên cồn cát .Cái cồn cát vẫn để trống một thời
gian còn con sông Đồng Đen một thời ấy không ai dám tới câu cá nữa. Ngày qua đi rồi đêm trở lại
mang bầu không khí ảm đạm như chưa một ngày sáng sủa !. Mặt trời cũng
sáng đến, chiều đi. Mặt trăng một tháng ghé thăm một lần rồi cũng biến.
Năm 1972 qua ''mùa hè đỏ lửa'' rồi cũng chấm dứt ở ngày 30 tháng 12.
(Ba mươi hai
năm sau, một trong những học sinh còn sống sót sau thảm sát đó kể lại:
''Trường Cai Lậy rất lớn. Nó có hai khu A và B.
Pháo rớt trúng khu A. Tui học ở khu B nên thoát chết nhưng tụi
tui nằm mọp ...đái ra quần. Tội nghiệp mấy bà cô cứ lấy thân ôm lũ
tui vào lòng, run lẫy bẫy. Tui thấy rõ xác bạn tui văng lên tường rào.
Chỗ này cái đầu, chỗ kia cái cẵng. Tui về bỏ ăn mấy ngày. Má tui thời
đó như chết đi sống lại''. Chị ta tên Dương thị Ánh L, qua Mỹ năm
1999 diện con lai. Cuộc sống đã ổn định. Má cô ta vẫn khỏe mạnh .Cô
ta có gia đình ấm cúng hạnh phúc với một gái, hai trai và chăm chỉ làm
ăn như mọi người tha phương để lâu lâu có chút xí đỉnh gởi về VN
cho gia đình .) Trong lớp học, ngày thứ
hai hôm đó, cô nhỏ không thuộc một bài nào. Những củ khoai mì nướng và
chiếc nhẫn nhựa,màu xanh kia và những cái chết bạn bè hôm ấy như bóng
ma ám ảnh trong cô về một cuộc đời như không có thật.Mỗi năm qua là
mỗi chết chóc đến nổi không ai biết mình sống được tới lúc nào !.Vậy
mà cái xóm cô cây cối vẫn xanh um giữa những ngày nửa bên này,nửa bên
kia.Hai vợ chồng bà ngỗng nhà trước vẫn rượt đuổi lũ nhỏ chạy trối
chết và mo câu vẫn rụng trên đường làng đều đều như không màng đến
chiến tranh,không ngán cảnh màn trời chiếu đất.Con người vẫn phải kiếm
ăn .Họ gánh mớ cây trái trong vườn lên chợ Thành để đổi lấy gạo và cá mắm.Lũ nhỏ vẫn đến trường
mọi ngày.Con trâu vẫn kéo cày trên đồng ruộng với người dân thôn dã
tai đã quen tiếng súng và tay đã chai
lỳ khổ cực. Sau năm 1973
đó, cô nhỏ lên mười. Thời tuổi thơ trong chiến tranh, người ta hầu
như không ai nhớ nổi ngày sinh nhật của mình. Tên tuổi những thanh niên
cũng chẳng biết đâu là thật, đâu là giả!.
Thần chết chóc vẫn gõ cửa hết nhà này tới nhà khác. Một
ngày nọ,bên Phủ-xóm bên kia cồn cát- xảy ra một chuyện... - Tối hôm
qua, bác ba D bị ...xử bắn . Người ta lại
kể : ''Có ba người đàn ông hình như một VC, hai chỉ điểm. Họ đập cửa
nhà ông ba D. Người nhà chỉ thấy người đàn ông lớn hơn kề súng dẫn
ông ba D ra ngoài sân. Ông ba D bị bịt mắt. Họ đọc bản án và ...xử
ông tại chỗ. Người đàn ông mặt non non đã kéo cái mũ chụp xuống mặt
và quay đi khi ông D lãnh một phát đạn vào màng tan do người lớn hơn,lạnh
lùng,bắn. Người nhà ông ba D nhận thấy trên tay người đàn ông non non
đó có đeo một chiếc nhẫn màu xanh. Cuộc xử bắn nhanh như chớp. Họ biến
mất sau ba phút. Cả làng Phủ lại một phen ''lên óc''! Cô nhỏ...rúng động.Cảm
giác một người đeo chiếc nhẫn còn sống không là niềm vui trong cô mà
trái lại,cô ...hụt hẩng.Một hình ảnh cô đã vẽ cho anh con trai là một
người rất dễ mến,biết yêu thương con người.Mỗi lần lũ nhỏ cầm ná
ngắm bắn con chim,gặp anh,anh cản lại nhưng anh nhìn chúng bắn trộm xoài
nhà hàng xóm mà cười nắc nẻ.Bàn tay anh chỉ thích hợp cầm viết như một
lần,anh ngồi tỉ mỉ vẽ con diều có hai cái râu cho cô mà cô giãy nãy bắt
phải bốn mới chịu.Cô chỉ thấy :anh cầm mấy củ khoai mì nướng vừa
nóng,vừa đùa nhảy nhảy chân đất mới thật là anh.Con người vốn vô tư,thích
sống như những con cá rô cô thả xuống sông như cây lúa mọc trên đồng
vậy mà sao lại có thêm một kẻ lẫn vào nhóm người cắt đi mạng sống
một người.Ngần tuổi ấy,cô không thể hiểu hơn nhưng cứ có một người
chết thì cô lại ghét cái kẻ giết người.Giết con kiến cũng là tội lỗi
sao giết người không là một tội ác ?. Suốt những
tháng ngày sau đó, cô nhỏ từ lúc đi bộ bưng những thúng giá,bánh khoai
mì nhưn dừa thơm phức mùi lá dứa ra chợ Phủ bán đến lúc được cỡi
xe đạp bỏ từng lít xì dầu cho những cái quán bên đường vẫn thường
ghé lại chỗ bà ba D mua dùm bà vài cái bánh tráng gạo về cho má, cho em.
Căn nhà ngói của bà đã biến thành cái chòi tranh đủ một mình bà chui
ra, chui vào nướng bánh tráng bán kiếm ăn qua ngày. Bà vẫn nhai trầu. Bả
trầu bà phẹt ra đỏ lòm như ngày xưa nhưng cái ngày bà trở thành góa phụ
thì bà không bao giờ nhắc tới. Rời khỏi cái chòi tranh ấy, bao giờ cô
nhỏ cũng nghe rưng rưng...như chính mình bị miểng đạn chém trúng.Thời
gian lặng lẽ đi qua trong tang tóc.
Trước ngày Nha Trang giải
phóng, tháng 3 năm 1975, không khí di tản trên những đường phố đã hỗn loạn.Quân đội VNCH
cùng dân chúng ùa chạy muốn tắt nghẽn con đường.Súng lớn nổ lớn.Súng
nhỏ nổ nhỏ.Không ai còn dùng tai nghe
ngóng để phân biệt súng nổ phát một là súng VC; súng nổ liên thanh là
súng VNCH;súng nổ cà dựt,cà thụt là súng cướp giật.Đêm đêm,chị em
cô phải chạy lên nhà bà bác cạnh để tránh đạn .Cái hầm tránh đạn
thiệt tức cười :Trên nóc chỉ là bộ dán ngủ.Phía dưới họ chất bao
cát nhà binh chung quanh.Lũ nhỏ được tống vào hết ở trong.Chỉ cần một
trái đạn rớt trúng là đi đời cả lũ chớ tránh cái gì.Vậy mà lũ nhỏ
vẫn cảm thấy đó là nơi an toàn duy nhất khi nghe đạn bắn liên tù tì bắt
đầu từ trong núi bay ra.Những ngày sau đó nữa,trường Phước Thạnh có
thêm một cái xác đàn ông không biết bị bắn lúc nào.Thêm một số gia
đình mượn góc sân làm chỗ trọ.Cô nhỏ chẳng hiểu họ nói cái gì vì
tiếng rất khó nghe.Bà cô nói : Họ từ ngoài Bắc vào .Mọi người xúm lại
kẻ cho gạo người cho củi .Sáng mai,cặp táp của cô cũng như nặng thêm
vì một lon gạo má cho đem giúp kẻ khốn cùng.Xóm cô không có ai tham gia vụ''
hôi của''nên không ai bị chết.Người lớn kể có nhiều người nhào vô
khiêng gạo từ trong kho ''Quân tiếp vụ''ở Diên Khánh,Nha Trang nên gạo đè
gãy xương tới chết.Các tiệm vàng ở Thành bị cướp đập nát tan.Phố
thị như thế nhưng nông thôn bình lặng hơn.Họ nghĩ chạy đi đâu nữa bi
giờ?Má cô kẹt ở Cam Ranh chưa về được.Bà không biết chiều đó có
hai trái bom đã thả xuống cách chỗ nhà ông ba D bị bắn chục thước, đào một ...cái huyệt nhưng chưa có ai chết
kịp để mà chôn!. Người ta bảo : Ông ba D đã đẩy vị khách không ai
dám mời ấy đi xa để cứu nhà ông và hàng xóm. Có lẽ, ông không muốn
thấy có những đứa trẻ phải mồ côi cả cha lẫn mẹ. Ông có tội gì
thì ông cũng đã trả hết cho đời rồi. Người ta còn nói thêm : Có một
trái bom nữa cách dăm ba phút cũng lạc vào nghĩa địa nhưng không có con
ma nào phải chết hai lần. Hai trái bom ấy dùng để phá hai cây cầu: Một
là cây ''Cầu Mới'' bắt qua sông Cái chảy về Nha Trang nối trục quốc lộ
1 từ Bắc vào Người ân
nhân ấy bây giờ làm anh hùng nơi đâu ? Hai trái bom
đó đều rơi vào xã Diên An sau này được tuyên dương ''đơn vị anh hùng''
với rất nhiều anh hùng như Trần thị Tính, Ngũ hữu Tám, Trần anh Hào,
Trần minh Ngọc, Thái Lợi...Người chủ tịch năm ấy là bà Trần thị M
-một người hoạt động cách mạng chìm trong những căn hầm bí mật.
Không hiểu sao bi giờ, bà hay đi thơ thẩn quanh xóm như muốn tìm lại,
nhìn lại một thời kháng chiến . Người ta nói rằng bà ăn năn vì sau
này bà biết chính bà đã bỏ chết đói, chết khát đứa em con cô cậu ruột
mà bà hết sức thương yêu ngay khi cậu em này bị nhốt trong căn hầm của
bà vào năm 1968.
Cũng năm 1975, xóm làng
Đông Dinh như nhộn nhịp hẳn lên vì có nhiều bộ đội từ miền Bắc vào
sinh hoạt. Họ được phân công ở chung trong nhà dân. Không hiểu sao họ...chừa
nhà cô nhỏ ra. Sau này cô biết thêm
vì nhà cô nhỏ là ''thành phần ngụy quân, ngụy quyền'' còn nhà người
ta là ''có công CM''.Cô như...mặc kệ cứ hết giờ đi học là chạy qua để
nghe họ nói tiếng khó nghe mà thấy họ cũng hiền lành như mọi người
trong xóm. Cứ giờ trưa, kẻng báo ăn gióng lên, bộ đội từ các nhà tập
trung về căn nhà giàu trước nhà cô để ăn cơm tập thể. Họ ăn kỳ khôi,
toàn đũa trở đầu. Cô nhỏ thắc mắc, họ cười hiền khô : Giời ơi thế
mà không biết à, cho hợp vệ sinh đấy !. Bây giờ không có ai ''hợp vệ
sinh'' nữa cả. Những người bộ đội ấy thường ca hát sau giờ học
chính trị gì đó. Những giờ đó mới thu hút lũ nhóc. Họ hay ca cái bản
gì mà ''Đoàn giải phóng quân một lần ra đi. Thề có sá chi đâu ngày trở
về...'' hay ''Lá còn xanh như anh còn trẻ ...''. Nhưng cô nhỏ không quên một
việc. Cô sang nhà hàng xóm ''không phải để tiễn người ra trận'' mà để
tò mò đi tìm một vết tích. - Một vết
chó cắn vào chân mà không biết là chân nào ?. Mấy bà cô kể như vậy. Buổi tối ngày 25 tháng 5 năm
1968. Có một tốp ba người đột nhập vào căn nhà cuối xóm. Trong nhà
đang có chín người con trai, gái. Sáu người đủ tuổi ''lên núi'' nhưng
không ai bắt họ đi ngay cái đêm đó. Người mà họ chọn là ba của chín
người con kia. Ngày thường, họ đi học. Ban đêm, họ ''đi ngủ'' nơi khác.
Vùng quê lúc nào cũng không an toàn vì gần nơi núi rừng rậm rạp -VC hoạt
động trong đó -dễ bị bắt lúc nào không hay. Đêm ấy, họ không ''đi ngủ''
vì ba họ lâu lắm mới về nhà một lần. Không hiểu sao, VC lại vào đúng
lúc cả nhà đang vui mừng xum hợp. Đêm vui gia đình cũng là đêm tan nát hạnh
phúc. Đêm ''tống biệt'' lạnh lùng, tàn nhẫn. Cánh cửa bị
đập bung ra. Hai người canh ở ngoài. Một người có súng đi vào trong. Hắn
không đọc bản án tử hình. Hắn lễ độ ''Mời ông H đi theo chúng
tôi''. Người đàn ông không kịp nắm tay người vợ đang như bị trời lấy
đi đôi chân để nói một câu từ biệt;không kịp ôm hai đứa con út một
gái, một trai đang bi bô ''ba ba'' mà ông cưng muốn chết;không kịp nhìn lũ
con tái me tái mét run như những con trùn bị người ta đào trúng. Ông bị
họng súng đẩy đi từ sau lưng. Hộp thuốc ''trợ tim, hen xuyển'' mà người
vợ lạy lục xin đem cho chồng được người trẻ tuổi cầm lấy nhưng gã
có súng hất đổ vãi ra thềm. Người được ''mời'' đi hai tay bị trói
chặt trong tư thế hiên ngang ''đầu đội trời, chân đạp đất'' dép đâu
mà mang !. Người được ''mời'' ra đi mỗi cái quần đùi xanh da trời vì
bộ đồ ''pyjama'' ngủ cũng bắt lột ra. Người vợ liều mạng chạy theo
chồng choàng chiếc áo sơ mi có năm hột nút áo cài giữa cổ mặc cho họng
súng đen ngòm quay lại hất bà ngã xuống thềm. Năm góa bụa, bà mới bốn
mươi tuổi. Cả nhà khóc không dám khóc. Con Tô Tô mắt đỏ ngầu bứt dây
phóng cái ''rật'' xông vào đám người lạ mặt. Hình như có người bị nó
cắn ở ống chân. Họ đã không bắn con chó. Một lát sau, con chó mới chạy
về. Nó chui xuống gầm gường,bỏ ăn,ở mãi không ra tới tận chiều hôm
sau. Chó sủa inh
ỏi xóm trên rồi chuyền sang xóm dưới. Dân vệ bấy giờ mới chạy tới.
Tất cả không còn ai là người lạ mặt. Cả làng hôm sau chảy nước mắt
ngùi ngùi thương ''chú Tám chết oan''. Ngày sau, bác tổng T lên
nhà chích thuốc cho người mẹ trẻ. Ông ta rầu rầu: - Tui đã bảo
nó mày đừng về nhà ban đêm nữa. Cách đó mấy hôm, có người rình hụt
mày ở đoạn đường dưới bụi tre ông M này. Nó bảo em đâu có làm gi
ác ôn đâu anh. Thiếm nghĩ coi, thời buổi bắt bớ lấy công, mấy ổng đâu
có phân biệt ác hay không ác mà là thi hành hay không thi hành...Tui... Cả nhà
không ai muốn nghe cái gì nữa cả. Sau này tá hỏa ra, ông ta có người con
gái theo CM và chính là người ''chôn xác'' kẻ bất hạnh chết trong tư thế
không dành cho con người trong tay những con người tự xưng là ''đội quân
tiên phong''. Ngày hôm
sau, một số người ở ty công an xác nhận : ''Chắc có lẽ vì thằng ba T
thù anh ấy chuyện bị anh ấy mắng lấy tiền người ta, gạt thả người
nhưng không thả. Thằng này thù ảnh nên mật báo chớ không ai vô. ĐM ăn
cơm quốc gia thờ ma cộng sản''.Những con ma này bây giờ chắc cũng không
có cháo để mà hưởng hơi!. Từ ngày ấy,
căn nhà cuối xóm ở giữa hai lằn đạn ''thoát ly'' theo CM hay ''nghĩa tử
quốc gia''. Không còn ai biết tin tức về những người bắt và bị bắt năm
xưa nữa. Nguồn nuôi
duỡng duy nhất cho chín người con là
mảnh vườn người cha để lại và tình mẹ tuyệt vời. Sau đó có thêm
nguồn trợ cấp ''Nghĩa tử quốc gia''. Chao ôi! Đêm đêm, người mẹ trẻ
nhìn về hướng núi Đồng Bò đọc những câu thơ cho người con gái thứ
tám trong gia đình viết. Cuốn nhật ký hay thê thảm, cô nhỏ chỉ còn nhớ
mỗi câu thơ đau xé lòng của má : ''Ngó lên chót núi âm u. Ngó xuống hòn
núi vọng phu trông chồng''. Năm 1995, cuốn sổ nhật ký của má và cuốn
nhật ký của người con gái thứ mười về chiến tranh một thời 68 đến
1995 đã được cô nhỏ đốt đi trong nước mắt vào ngày đám giỗ lần
thứ bảy của người mẹ vô cùng can đảm này.Chưa một lần bà ghi một
chữ'' thù'' vào trang nhật ký. Nhật ký của người chết chỉ để cho
người chết đọc. Nhật ký của người còn sống, không thể cho ai đọc
thì cũng nên ...đi trước cuộc đời. Đấy mới là nhật ký thật sự của
một con người chân chính. Cũng ngày
con trai ra đi nhưng một năm sau đó, người mẹ quá thương thằng con hiếu
thảo mà bất hạnh nên đã'' hưởng'' một cái giỗ đầu tiên của mình
cùng thằng con như lời ước nguyện của bà : ''Hãy cho tôi được chết vào
ngày tử của con tôi cho mẹ con cùng có nhau. Hãy phù hộ cho mẹ con nó qua
cơn hoạn nạn này''. Lời cầu nguyện như đã động đến đất trời. Ngày
bà chết, bà không trối trăn điều gì nữa cả. Hình như, hai đứa con
trai bà đã tới rước bà về cõi vĩnh hằng. Ai cũng nói bà chết sao êm
ái qúa !. Một đứa thứ năm bà đã cống
hiến cho thời chống Pháp và bị lính commăngđô bắn chết. Một đứa bà
cống hiến cho ''quốc gia'' cũng bị anh em mình bắt đi chắc gì mà sống nổi!..
Bà không phải là mẹ anh hùng của những người con anh hùng hay sao ?. Hai
đứa con trai của bà chưa có đứa nào qua cái tuổi bốn hai.
Cô nhỏ bốn tuổi đã mở to mắt nhìn mọi người không biết tại
sao đêm nay, người ta khóc nhiều đến như vậy ?. Và bầu trời không có
lấy một trái hỏa châu rơi. Im lặng đến lạnh lùng. Cô nhỏ không hiểu
tại sao đêm nay, ba đã không ẳm nó úp vào ngực nằm trên võng mà ru
''Vân Tiên đầu đội kim khôi. Chuyện một người công an
VNCH mất tích năm 1968 đến 2002 mới được tìm ra cái chết không đơn giản.
Không ai đi khư lại một qúa khứ đau buồn đôi khi biến thành căm thù dẫn
đến sự trả thù và chẳng ai muốn rước họa vào thân. Trên đời có
tin hay không tin vào lực lượng bí ẩn nào thì không biết nhưng nguyện vọng
người vợ suốt mấy chục năm mong mỏi biết nơi chôn cất của chồng
chuyền qua cho đời con đã được tròn ước nguyện. Một điềm chiêm bao
ứng về với người con gái thứ chín. Từ Mỹ, chị lập tức bay về VN để cùng những người hảo tâm đi tìm
ngôi mộ được chỉ như trong giấc mơ : Nó ở trên một ngọn núi rất thanh thản nhìn xuống cánh đồng Võ
Kiện -Diên an và nhìn rất rõ về xóm vườn có căn nhà cuối bãi. Một người
đàn bà tóc bạc trắng có liên quan và thêm một cây me trên con đường dẫn
đến ngôi mộ đá.Chao ôi ! Tìm đâu mà ra những sự vật ,con người đó
giữa trời đất bao la này ?Những người còn sống từ năm 1968 hoạt động
CM chìm được ''lên danh sách'': Người đàn bà tóc bạc chính là bà cựu
chủ tịch xã Diên An anh hùng -Người có những căn hầm bí mật để giam
giữ những người bị bắt hay tạm trú ẩn cho VC nằm vùng .Người trong
ban ''bắt người ''năm 1968 lại là cựu phó chủ tịch Huyện Diên Khánh.
Người y tá đã chắc chắn cái chết của ''cậu tám H'' là bệnh và được
chôn cất rất tử tế là chị N -con gái ông tổng T chích thuốc -. Còn kẻ
bắt chính là tên T nghe đâu đã chết rồi. Người thanh niên theo canh chừng
tự vệ thì không tìm ra.Họ đã tự nguyện diễn lại như dựng lại một
đoạn phim thời 68.Chờ mãi vẫn chưa tìm ra ngôi mộ vì dấu tích hấu như
đã bị thời gian xóa đi,người chị thứ chín đã về Mỹ lại.Công việc
tiếp tục có người anh trai trưởng thứ hai -thiếu uý cảnh sát mới ra
trường của VNCH năm 1974 là vào ''học tập''cải tạo ba năm tức thì-. Mất
tháng tìm kiếm vất vả ,người ta đã tìm ra ngôi mộ đá ấm cúng trong nương
chuối bên cạnh dòng suối với tảng đá to mà ông ấy đã kiệt sức vì
đói khát vì bệnh và chết ở đấy
năm 1968 ngay sau khi ông được ''mời'' đi có một ngày, một đêm. Những
người tham gia vụ bắt lịch sử ấy đã kể : 4g30 bắt ông đi. Ông đi chậm
vì không có dép và vì bệnh.Gần sáng nên người bắt phải tạm ở lại
căn hầm bà M .Bà M thì nhớ lại : Sau khi được báo có một tù dẫn tới
ở dưới hầm, bà không biết là ai và không được lệnh cho nước hay thức
ăn .Đêm đó, họ có bắt hai nguời nữa nhưng bà nói không thấy dẫn tới.
Thì ra, người ta đã bắn cả hai vì họ chống cự. Một người đàn ông
ấy ở ngay sau trường cô nhỏ học. Ngày hôm sau vào ban đêm, họ dẫn
ông H đi tiếp nhưng ông ấy hình như đã gần chết rồi. Người dẫn vẫn
không mở trói vì sợ ông bỏ chạy đến
khi ông lên được chỗ con suối đó thì không đi được nữa. Chị y tá kể:
Khi chị đi ngang qua, chị đã thấy ông sùi bọt mép.Chứng giật kinh phong
này phải cần thuốc mà chị không có. Chị qủa quyết ông H không vì bị
đập đầu hay bị bắn mà chết vì bệnh và đói khát. Người ra lệnh chôn
cất ông H đàng hoàng nghe đâu là một cán bộ cao cấp. Ông ta đã bỏ mũ
ra chào một người bên kia chiến tuyến nhưng cấp bậc còn lớn hơn ông
như tiễn ông H đi về thế giới không biết hận thù chém giết. Ông H đã
không khai một điều gì và ông chết trong tư thế ngang hàng với chức vụ
của ông.Khi hỏi tại sao bắt ông thì người trong cuộc trả lời : Vì
ông là người sĩ quan của VNCH không gây ra tội ác nào và rất được lòng
bà con hàng xóm nên cấp trên muốn đưa ông đi theo mà thôi . Ngôi mộ ấy
trước đây vẫn được sự săn sóc của một chủ rẫy. Người đàn ông
tên Th ấy đã kể : Khi ông tới dọn cái rẫy này,ông đã thấy có nhiều
ngôi mộ .Sau đó, thân nhân người chết đã bốc đi hết .Chỗ chôn này
chỉ dành cho VC mà thôi .Sau đó, ngôi mộ này đã ở lại với ông như
ông đã khấn: ''Thôi, nếu có duyên thì hãy ở lại đây với vợ chồng
chúng tôi có gì ăn nấy''. Ông nói rằng từ ấy vườn rẫy của ông bao
giờ cũng trúng mùa .Những con thú cũng không phá phách rẫy vợ chồng ông
như phá nát rẫy bao người khác. Bây giờ, mộ bốc đi rồi ông thấy buồn
buồn. Nhìn những tảng đá chất xung quanh ngôi mộ đẹp đẽ, người ta có
thể đánh giá được tấm chân tình của một con người sống đối với
con người đã chết mà không cần biết họ là ai. Xác lấy về sau khi nghiệm
đúng : Khi còn sống ,người bất hạnh có trồng một cái răng vàng. Người
kiếm ra được là người anh thứ sáu của cô nhỏ. Xương chân bị mất mấy
đốt vì chiếc áo mưa bộ đội kia không đủ dài để quấn hết xác.
Không ai tìm ra nổi những đốt xương chân nhỏ xíu nữa. Họ về để chờ
cuộc ''khai quật'' lần thứ hai. Ba người con gái khác của ông ở Mỹ lại tức tốc trở về
VN lên núi để tìm cho bằng được những đốt xương còn sót trong ngôi mộ
cũ. Nước mắt đã tràn ra trên mặt người chị thứ ba của cô nhỏ. Cuối
cùng, cô con gái út mà ông cưng như trứng
mỏng với cái ngày sinh nở gần kề đã tìm ra đốt chân còn lại. Ngôi mộ
cũ không ai quật lại lần nữa. Xác bốc đi đem về an táng vào cái huyệt
được đào sẵn từ năm 1987- khi người mẹ mất vào cái tuổi 59 mà còn
sống bà đã ao ước''có bạn ,có đôi'' - tại căn nhà cuối xóm. Bây giờ,
nó là cái nhà'' Từ đường họ Trần'' lớn nhất nhì huyện Diên Khánh,tỉnh
Khánh Hòa. Chỗ ngôi mộ trên núi, anh chị em đã đồng ý thay bằng hai
cây hoa mai tượng trưng hai vợ chồng mà lúc còn sống người ba, người má
đã thích hoa mai, đã trồng hai cây mai trước sân nhà. Khi người cha ra
đi, cây mai lớn của người cha héo úa rồi chết. Ba ngày sau, con TôTô
yêu qúy của người ra đi nhào xuống mương ...tự sát. Mãi đến khi cầm
được cây viết viết lên được chữ ''Ba'', chữ ''Má'', cô mới cảm nhận
sẽ là bất hạnh vô cùng khi một trong hai chữ đó đứng cô đơn !.
Thương con chó biết chừng nào nên năm 1979, cô viết ''Con chó nhà em'' buồn
như cuộc đời của nó và của riêng cô : ''...Đêm ba đi mất, má buồn đếm
sao. Tôtô nước mắt dâng trào. Sáng ngày ra cổng chết nhào dưới mương
... Mương nhà em nhỏ, lượn vòng. Qua cầu đi học, đau lòng Tô ơi !''. Còn
vườn cây năm ấy, không hiểu sao lại tiêu điều như để tang tập thể.
- Em bé! Lại
đây đi. Sao cứ đứng thập thò thế ? Lần thư
hai, cô mới nghe được giọng miền Bắc. Những ngữ ''giời ơi, thế nà
thế nào ?. Ối giời ơi !'' lạ hoắc nghe rồi cũng quen tai. Nghe quen đâm...ghiền.
Người nào sao ngó bộ cũng dễ thương không giống những kẻ trong bóng tối
những đêm năm trước ghê sợ ?. Cô nhỏ xà lại: - Có chú
nào bị...sẹo không ? - !!! Như bị
hỏi bất ngờ và ngớ ngẩn, mấy người bộ đội đớ ra rồi bật cười
rộ... Nhìn thấy khuôn mặt tội nghiệp non nớt của cô, một người vẻ
lớn tuổi trả lời: - Cháu ...thiệt
con nít. Này nhé ! Bộ đội chú nào cũng có sẹo cả. Đây nè, xem này...
Cô nhỏ tối tăm mặt mũi vì những sẹo dài, sẹo ngắn, sẹo lớn, sẹo
bé dài ngắn cứ ngoan ngoãn chạy qua trước mắt. Cô nhỏ dụi mắt, hỏi
ngược lần nữa : - Vậy vết
nào vết ...chó cắn ? - Ối giời
ơi ! Thôi chết, hết bộ đội cười rũ đến chủ nhà cũng rũ ra cười.
Cô nhỏ ngớ người : Hỏi chó cắn thôi chớ có hỏi gi đâu mà người ta
cười dữ, phát bực. - Này em bé
! Đi bộ đội đánh giặc thì bị đạn... cắn chớ đi ăn trộm đâu mà bị
chó cắn. Cô nhỏ cắn
môi, run run: - Vậy chớ
chú nào biết một chú có đeo chiếc nhẫn nhựa, màu xanh ?. Cô không nhận
ra có một người đang cắn ngón tay mình, rồi anh ta cắn vào chiếc đũa
khi bạn bè vẫn không ngớt bị cô nhỏ chọc cười cho chí chết. Câu hỏi
như khói thuốc lá vòng vòng rồi tan ra trong mênh mông ... Tháng sau, những
người bộ đội ấy ra đi. Người trong làng có những cô đã ''phải
lòng'' nhau thì phải. Người bộ đội đẹp trai nhất trong đám có cặp mắt
đen lay láy quyến rũ não nùng đã yêu người con gái thứ tám của ông H
-người đã chép nhật ký cho má -vào những năm 68. Anh ta tặng cho chị hình
như là một cuốn sổ tay với mấy dòng thương nhớ gì đó. Còn cô nhỏ
có đọc bài thơ chị ấy viết cho anh ấy cũng đầy xao xuyến lắm :
''Thương về anh trai hùng miền Bắc. Yêu mến anh vì cặp mắt nhung
đen...''. Trong tình yêu, người ta không nghĩ gì hết. Chị ấy cũng không
nghe ai bày phải thù những thằng bộ đội đã giết hại cha mày nhưng không
hiểu sao tình yêu họ đã không đi vào đoạn kết ? Những người
bộ đội đó, họ đi đâu không rõ nhưng rõ nhất là sau 1975, căn nhà cuối
xóm trở thành căn nhà chơ vơ, lạc lõng và nghèo khổ giữa một thôn xóm
vốn nổi tiếng là khá giả với những khu vườn bạt ngàn cây trái xanh tươi,
trù phú bốn mùa. Vết chó cắn và chiếc nhẫn nhựa, màu
xanh vẫn mãi còn là dấu chấm hỏi cho đến năm năm nữa. Năm năm sau, cô
nhỏ có thể hiểu ra: Bàn tay không thể sinh sôi. Chiếc nhẫn nhựa, màu
xanh mà cô đã tặng cho anh con trai nướng khoai mì như ''có qua, có lại''
ấy được đeo ở ngón tay giữa vừa vặn. Nó không thể chuyển ra ngón
út trong vòng vài tháng từ cái mùa hè câu cá 1972. Người chết năm năm về
trước không phải là anh ta. Nhưng còn chiếc nhẫn màu xanh xuất hiện
trong đêm xử bắn ? Cô hy vọng và mong mỏi rằng anh ấy thà cứ làm một
kẻ trên chiến trận chớ đừng là một tên chỉ điểm. Kẻ chỉ điểm
không bao giờ trở thành anh hùng !
Năm 1980. Chị bưu điện quen thuộc
đưa cho cô một lá thư lạ hoắc. ''Em bé! Anh
không phải là người có chiếc nhẫn nhựa, màu xanh nhưng anh biết người
ấy. Tám năm trước, anh đã cùng anh ấy nướng khoai mì trên cồn cát cạnh
con sông Đồng Đen nơi em thường ra đấy ngồi câu cá với bạn. Anh đã
giữ chiếc nhẫn mà anh ấy đưa vì sợ chảy nhựa bởi lửa nóng. Anh đùa
với chú H nên đeo vào tay chú. Dè đâu, tay chú to qúa nên chỉ ngón út mới
vừa. Tháo ra không được, chú H cười bảo : ''Thôi, nó ...chịu ở với
tao rồi thì để yên đó đi, mày đi mua chiếc khác trả cho nó.'' Tối hôm
đó, chú đi không về. Người thanh niên năm 68 là anh chớ không phải anh
ấy. Con chó không cắn ai cả. Nó chỉ chạy theo chủ nó mà không sủa nên
không ai bắn nó. Con vật còn có nghĩa sao con người chẳng biết tình ? Anh
ấy đã mua ba chiếc nhẫn như em.Anh ấy đùa : Để khi nào bàn tay em đẻ
nữa, đeo cho em. Hình như anh Kh có xin một chiếc. Khi em nói nhà em ở cuối
xóm thì anh ấy biết người bị giải đi
đêm 68 là ba em .Anh ấy nói với anh là cảm thấy rất thương tâm và
không dám gặp em. Trong chiến tranh, người ta ở với thời đại nào phải
sống hết mình vì thời đại đó. Ba em sau đó thế nào, anh không được
rõ. Gặp lại em vào năm 75, anh đã nhận ra em là cô nhỏ tám, chín tuổi
hôm nào. Anh ấy đi N năm 72 và... đã đi trước ngày 30.4.75. Sự thật
không phải lúc nào cũng dễ nghe, dễ chấp nhận. Anh mới là người cảm
thấy ấy nấy. Anh ...xin lỗi...'' Cô nhỏ
không đọc nữa. Chẳng hiểu gì thêm vì sao anh ta mua ba chiếc nhẫn nhưng
cô rất thanh thản vì người đàn ông tre trẻ trong đêm xử bắn không phải
là anh ta, có lẽ là bạn anh ấy tên Kh. Anh ấy không phải là kẻ chỉ điểm.
Chiếc nhẫn nhựa, màu xanh hy vọng chỉ đem lại đen đủi cho số phận một
con người. Anh ấy cũng đã từng đeo một chiếc ?. Cô nghĩ đến người
phi công và hai trái bom lạc đường nhưng anh ta đã thành anh hùng ở đâu
đó trên quê hương. Bàn tay không thể sinh sôi nhưng yêu thương và hận
thù lại như sinh đôi. Mùa hè 1980, cô trở lại cồn cát nhìn con sông Đồng
Đen vẫn còn đen lắm như một dạo nào. Bất giác, cô nắm tay mình khi
nhìn về hướng núi Đồng Bò mà người ta đã trói ba cô mang đi mất tích
và trong mênh mông, hình như cũng có một bàn tay vô hình đang giữ đôi tay
nhỏ bé mồ côi của cô thật chặt. 2005. Ngày sinh nhật. Một
người thiếu phụ vừa đốt lá thư: ''Anh à ! Không cần biết anh bây giờ
ở đâu ,là ma hay là người thì anh vẫn là người con trai tốt bụng chưa
bao giờ giết hại hay đánh động một con chim đang rỉa lông rỉa cánh
trên cành cây và đã cho em những củ khoai mì nướng ba mươi hai năm về
trước. Dù bàn tay không thể sinh sôi nhưng chút chân tình ấy đã sinh sôi
và người ta có thể giữ mãi khi sang bên kia thế giới. Bàn tay anh có thể
đã vấy máu nhưng đó là chuyện của núi sông không ai tránh né khi buộc
phải cột mình vào với bổn phận. Em tin rằng dù anh có là người từ một
chiến tuyến này chống người chiến tuyến khác nhưng anh không phải là một
tên chỉ điểm. Những người đã chết trên trận tuyến của mình là những
người anh hùng. Nhưng anh ơi!.Ta còn có biết bao người anh hùng khác rãi
rác trên quê hương không người hương khói. Người sống đã từ nghèo khổ
mà nuôi những đứa con thi đổ hai ba trường đại học. Những người sống
không làm giàu trên máu xương người khác. Họ cũng là những người anh hùng. Anh à!Em thật
không thể hiểu nổi tại sao những người VC chết ở xóm làng em, họ
không bao giờ bị bỏ đói, không bao giờ thiếu vắng khói hương mà tại
sao những kẻ tự xưng là đội quân tiên phong của giai cấp công nhân có
một mục đích, lý tưởng cao cả của một Đảng chân chính lại đối xử
với kẻ được ''mời đi theo'' còn tệ hơn con thú bị giam cầm. Con thú
còn được người ta cho ăn, cho uống. Còn con người? Con người sao đối
xử với con người như vậy chớ?. Người ta lên án Mỹ đối xử tù binh tệ bạc. Nhưng những
người ấy còn sung sướng hơn ba em. Ba em cả cuộc đời không giết một
ai. Ngay cả với những người CS bị cầm tù, ông ta cũng xét mà thả hết
ra: Ai không có gia đình, vợ con, ba mẹ?. Em có nhớ
thời bao cấp, em đứng xếp hàng chờ mua cái vé xe đi học ngoài QNh nhưng
không được. Em ra về trong lặng lẽ thì bỗng có một người đàn ông lớn
tuổi gọi lại hỏi cộc lốc: Mày tên gì? Con ai? Nhà ở đâu? Em đã trả
lời cho có lệ : Dạ, con tên M, con ông tám H.Nhà con ở xóm vườn trầu.
Ông ta lại hỏi: Có phải cạnh cái bàu và con sông Đồng Đen không ?. Em gật
.Anh à! Như một phép lạ. Ông ấy nhìn em một hồi ,đi vào trong mang ra cho
em một cái vé.Vé em nhận và cám ơn nhưng em đã để tiền lại. Em sợ nhận
món nợ mà không phải mình được trả mà người trong nhà mình đã phải
trả dùm mình một cái giá quá đắt
như ba em. Tiếc rằng em đã không thể nào đủ sức hỏi vì sao ông ta lại
đối xử tốt với con một người VNCH khi bản thân ông là CM?. Nhưng những
cái đó có bù nổi những đớn đau mà người ta dành cho một tù chính trị
như ba em đã lãnh đủ hay không? Thật không
thể nói ''không câm thù ''khi nhớ lại hình ảnh ba em chỉ cái quần đùi
đi trong đêm tối với hai sợi dây trói chéo sau lưng và bàn chân lê trên
đất cát, dẫm lên gai góc, đá rừng .Ông ấy đã chết đói chết khát
trong tay ''người anh em mình''. Thậm chí người chị con cậu ruột cũng bỏ
em mình dở sống dở chết dưới hầm chiến công CM trong tư thế trói chặt
suốt một ngày, một đêm.Anh à! Tại sao người tử tù cũng còn được lãnh
phát súng ''ân huệ'' sao người ta nếu đã không để ba em sống thì sao
không cho ông ta một phát súng kết thúc cái cảnh đau khổ thân xác, nát
tan tinh thần cho ông ta về bên kia thế giới càng sớm, càng tốt.Nguyễn
Huệ là bậc anh hùng, là Vua một cõi, là kẻ thù không đội trời chung với
Nguyễn Ánh nên chết rồi vẫn bị Ánh sai người ''đầu phải xiềng
,xương cốt đốt đổ xuống biển''. Ba em có muốn làm kẻ anh hùng gì đâu,
cũng chỉ là con người và chẳng có ai để thù một kiếp sao người ta lại
cho ông ta bị trói suốt ba mươi hai năm ròng rã?. Vậy mà những lần qùy trước
ngôi mộ thật của ba má em,em không rớt một giọt nước mắt. Hình như
ba em đã vỗ về : Thôi con gái ! Hãy để dành nước mắt cho những người
bất hạnh hơn ba của con. Bao nhiêu nước mắt tuôn ra, em đã nuốt trở
vô lòng. Em không thể cầm cây súng ,cầm con dao,cầm một trái đạn hay bất
cứ thứ gì có thể làm em nguôi lửa thì đành cầm lấy cây bút.Và anh hiểu
vì sao, em khô khan không có lấy một lời ngọt ngào. Ngọn bút em cày trên
giấy những đường cày như bật máu .Nghiệt nghã làm sao!Thay vì cày những
đường cày thù hận, em lại phải cày những thương yêu như ngày xưa chỉ
có vài củ khoai mì, anh đã khắc vào tim em một vết son tình nhân loại. Ba em bây giờ
đã được đoàn tụ với má em rồi. Giọt nước mắt này, em xin dành cho
người không quê hương. Biết đâu anh sẽ là hóa thân của những gì xung
quanh em là lá cỏ là bóng mây là những sắc cầu vòng mà em đã ghép nó
vào bài thơ từ thuở học trò. Cái cồn cát vẫn còn giữa nắng mưa. Con
sông Đồng Đen vẫn đầy lục bình trôi nghiêng, trôi ngữa. Những con chim
vẫn làm tổ trên ngọn dừa như chưa hề biết đến có một lần chiến
tranh và một lần bất hạnh. Anh à ! Anh chẳng từng bảo
em:''Khi nào muốn thả diều thì lên đây với anh ''sao?. Em qủa thật bây
giờ muốn thả con diều mà bàn tay anh không thể hồi sinh. Nhưng những gì
người sống không làm được thì người từ cõi vô hình sẽ làm được
đó thôi. ''Ngọn lửa mang theo dòng chữ chỉ dành riêng cho một người thổi
vào hư không. Ngày ''hội hóa trang'' đến mỗi năm một lần, có một thiếu phụ lẫn vào dòng ma qủy để đi tìm một người đã trôi tan vào cõi vô hình không ai biết mãi cho đến bây giờ!
© Copyright 2005 giaodiem.com |
In ra @
© Giao Điểm. Bài vở, thư từ gởi về: giaodiem@giaodiem.com
