Giaodiem -Chuyen mot Popessa the ky 9

posted: 01.01.2006

Chuyện về Một Nữ Giáo Hoàng ở Thế Kỷ thứ Chín

Nguồn: ABC News (Dec. 29, 2005)

TNT chuyển ngữ

Huyền thoai cho rằng Nữ giáo hòang Joan đã giả trai để điều khiển Giáo Hội Ca-tô, nhưng quỉ kế này bị lộ tẩy khi bà sinh đẻ.

Trong một bí ẩn cuả Giáo Hội Ca-tô thời Trung cổ đã lộ ra bằng chứng về một nữ giáo hòang mà manh mối đã bị chôn vùi trong mớ giấy da, minh họa và các bài viết tay, ngay cả trong các lá bài tarot và một cái ghế kỳ dị mà một thời đã được dùng trong nghi lễ tại Vatican.

Đã có một Giáo hòang Joan hay không – một người đàn bà gan đến độ giả làm đàn ông để đóng vai giáo hoàng hơn hai năm trong thế kỷ thứ 9? Nó là một điều bí mật cổ nhất của thế giới. Câu chuyện về bà trước tiên xuất hiện trong sử ký ghi chép bởi giới tu sĩ, nhưng ngày nay giáo hội Ca-tô bác bỏ nó.

“99% trong tôi tin rằng đã có một giáo hòang Joan,” một cựu nữ tu tên Mary Malone đã viêt một cuốn lịch sử về phụ nữ và Ki-tô giáo.

Donna Cross, một tiểu thuyết gia đã từng trải bảy năm tìm hiểu về giai đọan ấy, nói rằng chứng cớ lịch sử vẫn còn đấy. “Tôi có thể bảo là trọng lượng của chứng cớ - trên 500 báo cáo biên niên về sự hiện hữu của bà ấy.”

Thóat khỏi một cuộc sống khắc nghiệt

Đời sống phụ nữ thường là ngắn và khắc nghiệt trong khỏang năm 800 TL.

“Không một phụ nữ nào được phép xuất hiện ở chỗ công cộng,” Malone bảo. “Bởi làm thế là bị liệt vào hạng đĩ điếm ngay. Phụ nữ bị nhốt kín trong nhà.”

Người ta cho rằng người con gái về sau trở thành giáo hòang ấy lớn lên ở thành phố Mainz, Đức mà hầu hết dân chúng thời ấy sống trong lều tranh vách đất. Tuổi thọ trung bình chỉ chừng từ 30 đến 40.

Rồi những nhà truyền giáo người Anh đem đạo Ki-tô đến Đức và lập nên một tu viện tên là Fulda, nơi ấy liền trở nên một trung tâm học thuật, sách vở và chuyện trò cho du khách – nhưng vẫn chỉ dành cho con trai.

Trong cuốn “Lịch sử về các Hòang đế và Giáo hòang,” một tu sĩ tên là Martin Polonus rất gần gủi với giáo hòang đã viết về một người đàn bà đến từ Mainz đã học tiếng Hy-lạp và Latin và trở nên “thành thạo về mọi ngành kiến thức.”

Cross và các sử gia khác bảo rằng một cô gái theo học ở tu viện không còn cách nào khác hơn là phải giả trai. Nhưng làm thế nào mà giử được bí mật?

“Trước hết, quí vị nên nhớ rằng áo chùng của tu sĩ chính là chỗ hóa trang,” Cross bảo. “Lại nữa, ở thế kỷ thứ Chín, vệ sinh cá nhân là chuyện không hề có. Không ai tắm gội cả, Họ chỉ rữa tay, rữa mặt, rữa chân, nhưng không hề tắm.”

Thêm nữa, thành phần tu sĩ buộc phải cạo sạch râu, và sự suy dinh dưỡng đã làm cho cả đàn ông lẫn đàn bà hốc hác về thể xác.

Polonus đã viết rằng người phụ nữ này “đã được đưa đến Athens trong y phục của một người đàn ông bởi một trong những kẻ ái mộ cô.” Rồi, theo 500 báo cáo, người phụ nữ đã tự mình tìm đến Rome.

Trong thế kỷ thứ Chín, Rome và Vatican không giống như một trung tâm văn hóa và tín ngưỡng nghiêm cẩn và văn minh như bây giờ. Thời ấy, trung tâm của tín ngưỡng Ki-tô là nơi trú ngụ của đám nhà tu tục tĩu, bọn giám mục gian manh, những vị thánh ăn mặc biến thái, âm mưu, bi hài, hủ hóa và bạo động.

“Các giáo hoàng … giết nhau như ngóe, bổ đầu nhau đến chết,” bà cựu nữ tu Mary Malone bảo. “Đã có những giáo hoàng chỉ 12 tuổi … chúng ta biết rõ là có một tổng giám mục mới có 5 tuổi. … Đúng là một thời đại kỳ cục trong lich sử.”

Đó cũng là một thời đầy vận may cho ai liều mạng và nhiều tham vọng. Sử biên niên cho thấy làm sao mà Joan, còn được biết dưới tên John Anglicus, hay English John, trở nên thư ký triều chính tòa thánh, một hồng y, và rồi, như Polonus viết, “được chọn làm giáo hoàng” vào năm 855 TL.

Chứng cớ trong Nghệ thuật

Nếu quí vị du lịch đến Ý và hỏi về Giáo hoàng Joan, nhiều người sẽ chỉ cho quí vị thấy chứng cớ nằm trong nghệ thuật, văn học và kiến trúc.

Nhà thi sĩ thời Phục hưng Giovanni Boccaccio, nổi danh qua tác phẩm "The Decameron," còn viết một cuốn sách về “100 Phụ Nữ Nổi Danh.” và Giáo hoàng Joan đứng ở hàng thứ 51.

Những nhà buôn bán sách hiếm ở Rome lôi ra từ quầy những lá bài tarot cổ. Lá chỉ cho kiến thức ẩn tàng là "La Papessa" – nữ giáo hoàng.

Du lich về phía bắc của Siena đến Duomo, ở đấy bên trong một giáo đường là một dãy trưng bày những tượng bán thân bằng đất nung của 170 giáo hoàng không theo thứ tự nào cả. Vào thế kỷ thứ 17, Hồng Y Cardinal Baronuis, quản thủ thư viện của Vatican đã viết rằng một trong những gương mặt là phái nữ - Joan, nữ giáo hoàng.

Baronius cũng đã viết rằng giáo hoàng vào thời ấy đã phán lệnh tiêu hủy bức tượng, nhưng có người bảo tổng giám mục địa phương đã không muốn phí đi một bức tượng đẹp.

Cross tin rằng “Bức tượng đã bị biến dạng. Tôi muốn nói theo nghĩa đen, nó đã bị cạo mất tên của bà và được viết chồng lên hàng chữ Giáo Hoàng Zachary.”

Tại Đại thánh đường ở quảng trường thánh Peter có những bức phù điêu của Bernini, một trong những nghệ sĩ nổi danh ở thế kỷ thứ 17. Trong số ấy có tám hình ảnh của một phụ nữ đầu đội vương miện giáo hoàng, và những hình ảnh xem như muốn nói đến câu chuyện của một người đàn bà đang chuyển dạ và một đứa bé sơ sinh.

Những bản thảo thời Trung cổ cũng nói đến cùng một câu chuyện: Hai năm rưỡi trong nhiệm kỳ, giáo hoàng Joan đang ở giữa đoàn rước kiệu, một cuộc diễn hành ba dặm đến nhà thờ Lateran ở Rome, bổng đến ngả tư bà bổng thấy đau nhói ở bụng.

Bà đang chuyển dạ, chuyện được kể. Điều không thể tưởng tượng được lại xảy ra – giáo hoàng sinh con.

“Rồi kích xốc và kinh hòang,” Malone bảo. “Và rồi câu chuyện trở nên rối mù, bởi một vài hồ sơ nói bà và đứa trẻ sơ sinh bị giết ngay tại chỗ. Những hồ sơ khác lại bảo bà được đưa vào nhà tu kín và đứa con trai lớn lên và về sau trở thành giám mục ở Ostia."

Các câu chuyện đều khác nhau – có nơi bảo bà bị ném đá đến chết, nơi khác bảo bà bị ngựa xé – nhưng hầu hết đều cho rằng giáo hoàng Joan thiệt mạng hôm đó.

Vài thập niên sau, ngã tư ấy được gọi là Vicus Papissa – Con đường của nữ giáo hoàng – và hơn một trăm năm, các giáo hoàng đều tránh ngã tư ô nhục ấy.

Polonus vết: “Đức Thánh Cha luôn ngoảnh mặt không nhìn con đường … vì sự ghê tởm của sự cố.”

Hay chỉ là huyền thoại của phố thị?

Giáo hội Ca-tô ngày nay và nhiều học giả gạt bỏ câu chuyện về Giáo Hoàng Joan như là huyền thoại của phố thị trong Thời đại Đen tối.

Valerie Hotchkiss, một giáo sư về nghiên cứu thời trung cổ tại Viện Đại học Southern Methodist ở Texas, bảo rằng câu chuyện về giáo hoàng Joan đã được thêm vào bản thảo của Martin Polonus sau khi ông qua đời.

“Ông ta không hề viết về nó, nhưng lại được nhét vào ngay sau khi ông chết, khoảng giữa 1280 và 1290,” Hotchkiss bảo.” Và mọi người đều gán cho Martin Polonus.”

Các nhà tu thời trung cổ tựa như những máy sao chụp, vài học giả bảo, cứ việc sao lại những sai lầm vào văn kiện lịch sử.

“Và họ cứ thế mà chuyền từ người này qua người nọ, sửa đổi nó và thêm thắt,” Hotchkiss bảo.

Ông Charles Burns, cựu giám đốc văn khố mật của Vatican, bảo câu chuyện lôi cuốn mọi người ở thời Trung Cổ cũng như con người thời nay. “Chuyện này tựa như của Agatha Christie," ám chỉ đến nhà văn truyện bí mật cổ điển.

Burns bảo không có chứng cớ và tài liệu nào trong văn khố mật cho rằng Giáo hoàng Joan đã hiện hữu, không có thánh tích nào về Giáo hoàng John Anglicus ở đâu cả.

Và những kẻ không tin có thể phản bác những manh mối khác. Những bức điêu của Bernini lấy mẫu của cô cháu của giáo hoàng; tên Vicus Papissa đã được đặt cho một người phụ nữ đã sống trong vùng.

Những người đàn bà Uy quyền và Nguy hiễm

Dù những kẻ cười nhạo câu chuyện về một nữ giáo hoàng cũng đều đồng ý rằng câu chuyện mở ra một cửa sổ vào lịch sử về đàn bà và tính phái trong Giáo hội Ca-tô. Phụ nữ đã có một thời là một sức mạnh quyền uy và đe dọa trong giáo hội thời trung cổ.

Nhiều nhà học giả bảo đã có nhiều phụ nữ tử đạo trong thời kỳ ấy, nhiều đàn bà đã bị tra tấn vì tín ngưỡng tôn giáo của họ. Và đã có nhiều đàn bà trở thành thánh trong thời giả dạng nam tu sĩ.

Đơn cử thánh Eugenia, đã trở thành một nam tu sĩ khi giả dạng như một cậu trai, đáng tin đến nỗi bà đã bị lôi ra tòa về tội đã làm cho một người đàn bà có con. Cuối cùng bà chỉ còn cách phô bày bộ ngực ra trước công chúng để chứng minh mình vô tội.

“Có khoảng hơn 30 thánh mà phụ nữ ăn vận như đàn ông vì nhiều lý do khác nhau với những kết cuộc khác nhau,” Hotchkiss, kẻ viết về những bà xơ biến thái này, bảo.

Có hai nhóm phụ nữ có thể đe dọa giáo hội nhất, được biết như nữ tu phi giáo hội (beguines) và huyền bí; họ bỏ qua thứ bậc tôn ti của giáo hội mà truyền đạt thẳng với Chúa.

“Và họ thực sự gây kinh hoàng cho giáo hội bởi vì họ tuyên truyền mọi chuyện như ‘Tên thực của tôi là Chúa,’” Malone bảo. “Và thuyết huyền bí đã cho những phụ nữ này … một lối đến gần Chúa song hành như giáo hội.

Những phụ nữ uy quyền này có thể đã gây nên một cuộc đàn áp thẳng tay của giáo hội sau năm 1000 TL, để củng cố hàng ngũ và tái xác định luật độc thân cho hàng giáo sĩ, một đòi hỏi vẫn còn tranh cãi đến ngày nay.

Một trường phái bảo rằng câu chuyện về giáo hoàng Joan được chế ra như là một lời cảnh cáo. Một bài học cho phụ nữ: Đừng nghĩ đến chuyện đoạt quyền lực hay ngươi sẽ bị hậu quả như bà ấy: vạch trần và làm nhục.

Trường phái khác biện bác rằng chỉ vì mối sợ hãi quyền lực phái nữ mà giáo hội phải xóa bỏ giáo hoàng Joan ra khỏi lịch sử.

Nhưng làm sao các sử gia có thể giải thích được về chiếc ghế đá hoa cương vĩ đại màu tím mà các giáo hoàng đã từng ngồi lên. Chiếc ghế có một lổ hở lạ lùng, cái gì ấy tựa như bàn cầu nhà xí, tương truyền dùng để kiểm tra "testiculos habet" – hay xem giáo hoàng có dịch hoàn hay không.

David Dawson Vasquez, giám đốc chương trình Rome của Đại học Ca-tô Hoa Kỳ (the Catholic University of America), bảo rằng Vatican chỉ dùng chiếc ghế uy nghi nhất mà nó có.

“Vì nó tĩ mĩ, nó màu tím. Nó là đá hoa cương mắc tiền nhất thời La-mã, và nó chỉ được dùng cho hoàng đế,” Vasquez bảo. “Cái lổ ở đấy chỉ vì nó đã được các hoàng đế La-mã dùng, có thể như là bàn đi cầu, có thể là bàn đẻ. Chẳng cần quan tâm đến cái lổ ở đấy, vì quí vị có thể ngồi ở đấy và được đăng quang.”

Kẻ khác bảo nó là biểu tượng của giáo hoàng đẻ ra giáo hội mẹ. Dù thế nào, những người Tin lành mới toanh vào những năm 1500 đã đàm tiếu về chiếc ghế nên nó đã được đem dấu tịt đi.

Và thế là vết tích cuối cùng trong chuyện về Giáo hoàng Joan bị thu hồi. Nhưng Giáo hoàng Joan vẫn sống ở vài nơi khác, trong sự che chở của truyền thuyết ở Thời đại Đen tối mà gây kinh hoàng cho vài người và cảm hứng cho những người khác.

TNT chuyển ngữ.

In ra @

top page