NHỮNG BỨC PHÁ

CỦA MỘT CHẶNG ĐƯỜNG MƯỜI NĂM

Hạ Long

 

Trong sinh hoạt báo chí tại nước ngoài, duy trì và phát triển một tạp chí bằng tiếng Việt chỉ bằng nguồn tài chính tự sinh mà không cần đến quảng cáo đã là khó, nhưng duy trì được đến mười năm với một lập trường và một nội dung tiền phong để khai phá hướng đi mới trong một môi trường tư duy còn nhiều quán tính tiêu cực thì thật là thiên nan vạn nan. Nhưng Giao Điểm đã lội dòng nước ngược tại hải ngoại và vượt được "ngàn khó vạn khó" đó để hôm nay, đứng vững như thiền trượng Vạn Hạnh, tiếp tục gắn bó chặt chẽ với đạo Phật Việt Nam và Quê hương Việt Nam.

Trên chặng đường mười năm truân chuyên đó, dĩ nhiên không phải chỉ có hoa thơm cỏ lạ cho Giao Điểm nhẹ bước đăng trình, mà còn rất nhiều chông dài gai nhọn cho Giao Điểm bền chí thử thách. Mỗi lần có một sự cố khó khăn ngang trái là một dịp cho Giao Điểm trưởng thành, những bức phá càng dữ dội thì Giao Điểm càng rắn rỏi, như những lát dao của người nghệ sĩ điêu khắc từ từ chạm trổ nên diện mạo đặc thù của Giao Điểm.

Mười năm trôi qua, cộng đồng người Việt ở nước ngoài thêm phức tạp, đất nước vẫn bề bộn trăm điều, và Phật giáo Việt Nam thì vẫn trăn trở với bao vấn nạn. Nhưng mười năm đó cũng đã đủ cho Giao Điểm xác định được căn cước văn hóa của mình và vạch ra được lộ trình chỉ hướng của mình. Hôm nay thì cả bạn lẫn "thù" đều không lầm lẫn: Giao Điểm chỉ có một kẻ "thù" Là những thế lực phi dân tộc và phản dân tộc, và Giao Điểm chỉ có một con đường là phục vụ cho dân tộc dưới ánh sáng của lời Phật dạy.

Chặng đường mười năm, bao nhiêu là đột phá…Xin ghi lại đây một vài bước nhảy vọt không quên.

Giao Điểm, Hợp Lưu, giao lưu văn hóa !

Giao Điểm ra đời vào một tháng cuối năm của năm 1990 tại phòng sinh hoạt Trung tâm Phổ Minh ở miền Nam California. Có hai thầy VL và PT trong thành phần sáng lập, nay cả hai thầy đều rời Giao Điểm vì bộn bề công việc: Một thầy thì quyền cao chức trọng trong một Giáo hội Việt Nam tại Mỹ, một thầy thì năm nào cũng bôn ba về miền Trung nghèo khó để cứu trợ đồng bào bị "trời hành cơn lụt mỗi năm". Anh Tôn Thất Khoát, chủ bút số Một và chỉ một số Giao Điểm, lèo lái cho thành hình số ra mắt và sau đó giả từ anh em.

Cũng trong năm đó, từ hệ quả của chính sách Đổi Mới, văn nghệ trong nước được "cởi trói", và những tác phẩm của Dương Thu Hương, Phùng Gia Lộc, Ma văn Kháng, những bài lý luận văn học của Nguyên Ngọc, Nguyễn Minh Châu, Hoàng văn Hiến … được bạn đọc nước ngoài theo dõi một cách dè dặt và ngỡ ngàng. Nhà văn Nhật Tiến và họa sĩ Khánh Trường cho ra đời tạp chí Hợp Lưu tại miền Nam California, mạnh dạn đăng tải những tác phẩm nầy và chủ trương giới thiệu các tác phẩm và tác giả trong nước. Thế là "Bolsa" nổi sóng, thế là không biết ở đâu có tin như thật rằng "Việt Cọng đang tung chiến dịch Hoa Hồng Xám (mà một cánh hoa là Văn nghệ) để lũng đoạn cộng đồng người Việt nước ngoài". Biểu tình rồi lại biểu tình, chụp mũ rồi lại chụp mũ… Trong không khí mờ mờ ảo ảo đó, quanh chén trà bốc khói vào một tháng mùa đông tại Trung tâm Phổ Minh, anh em quyết định đặt tên tờ báo là Giao Điểm. Điểm hội tụ của những người con Phật còn nghĩ đến Dân tộc và Đạo pháp.

Giao Điểm, Hợp Lưu…nghe có vẽ giao lưu văn hóa ! Chắc là "Hai tạp chí của Công an Văn hóa" ngụy trang tại Mỹ đây ! Mười năm sau nhìn lại mới thấy vô minh phủ đầy. Mười năm sau nhìn lại mới thấy ngày ra đời Giao Điểm đã có số lao đao.

Trong núi có một ngôi chùa nhỏ

Anh Tôn Thất Khoát ra đi, nhà văn Phan Tấn Hải từ miền Đông quyết định bay qua "vác ngà voi" cho Giao Điểm. Đến số Ba, Giao Điểm cho đăng lại bài "Trong núi có một ngôi chùa nhỏ" (trên tạp chí Sông Hương) của nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường đang ở trong nước. Đó là một ký sự ngắn mô tả một ngôi chùa gần Huế của Ni cô Minh Tú mà Phật sự lớn nhất không phải là tụng kinh gỏ mỏ, nhưng chăm sóc cho hơn ba mươi em bé mồ côi có cơm ăn áo mặc, có sách vở đến trường trong một vùng quê miền Trung xơ xác. Nhưng "Bolsa"lại nổi sóng! Và một vài Phật tử Huế mà năm nào cũng quần là áo lượt xênh xang kỹ niệm "Ngày Nhớ Huế" lại là những người hăng hái tố cáo Giao Điểm đích thị là …Cọng sản ! Một Phật tử là ủy viên Thông tin của Đại diện Cộng đồng còn đăng báo xác định rằng "trong ban Chủ biên Giao Điểm có người đang là cán bộ văn hóa và đã từng lấy sự nghiệp của ông Hồ Chí Minh làm đề tài bảo vệ luận án tiến sĩ " (nhưng sau đó và vì vậy bị tòa kết án "vu khống và mạ lị" và phải bồi thường thiệt hại 25 ngàn Mỹ kim). Trước những xuyên tạc và ngộ nhận đó, Giao Điểm càng kết hợp keo sơn hơn để đối phó với thử thách đầu đời.

Sau nầy, trong những năm cuối của thập niên 90’, khi Trường Mồ côi của Ni cô Minh Tú tăng lên đến hơn 300 em và một phần chi phí do một số Phật tử tại California cũng như do hai Tổ chức Nhân đạo tại Thụy Điễn hàng năm công khai gửi tiền về bảo trợ thì không thấy "Bolsa" nổi sóng nữa. Cũng như khi các nhà văn hải ngoại có dịp gặp mặt và trao đổi quan điểm với Hoàng Phủ Ngọc Tường trong chuyến anh đi Đức và Pháp năm 1998 thì không thấy những Phật tử nhớ Huế nhớ … phản đối gì nữa! Thái độ quyết liệt của Ban Chủ Trương và niềm tin sắt son của thân hữu đã là hai yếu tố giúp Giao Điểm vượt qua thử thách nầy. Nhưng quan trọng hơn cả, sự cố nầy như ngọn lửa hồng trong lò luyện thép, tôi thêm cho rắn chắc một thanh kiếm trí tuệ đã có truyền thống lâu đời. Thấy trước và làm trước mà không ngại chống đối, từ đó và nhờ đó, trở thành một truyền thống hoạt động của Giao Điểm.

Một khế ước, bốn chương trình

Cũng trong Giao Điểm số Ba nầy, Ban Chủ Trương cho phổ biến bốn Chương trình hoạt động nhằm điều hướng về Việt Nam và kêu gọi đồng hương tham gia đóng góp: (1) Cấp học bổng cho sinh viên học sinh nghèo, ( 2) Yểm trợ những Lớp học Tình Thương tại các vùng nông thôn, (3) Tổ chức các nhóm khám bệnh và phát thuốc lưu động, và (4) Yểm trợ viên ấn tống kinh sách cho các chùa trong nước.

Còn nhớ trong những năm đầu của thập niên 90’, khi mà gửi thuốc về cho thân nhân còn bị chụp mũ là "tiếp tế cho Việt Cọng", khi mà mua vé về thăm nhà còn phải lén lút dấu diếm bạn bè, thì Giao Điểm đã công khai vận động và công khai tiến hành bốn chương trình đó mặc bao đe dọa và phản đối.

Bây giờ thì đã có 1.312 em nhận học bổng và biết đâu đang là nhân tài của đất nước, bây giờ thì đã có hơn 10 lớp học được trang bị phòng ốc đầy đủ ra tận miền Bắc; và không biết bao nhiêu lượt khám bệnh, bao nhiêu tập kinh mỏng mang lời Phật dạy về những chốn xa xôi.

Bây giờ, sau mười năm, không những các chương trình đó vẫn được tiến hành mà các chương trình mới như yểm trợ cho các thầy du học cấp Tiến sĩ Phật học tại Ấn Độ, như cúng dường 53 tượng Phật Quán Thế Âm Bồ Tát cho các chùa tại Việt Nam, như cung cấp xe lăn cho nạn nhân sau chiến tranh, như cúng dường tịnh tài để trùng tu các ngôi chùa cổ lịch sử quanh Hà Nội, như trang bị cho chùa Quán Sứ một hệ thống điện toán truy cập được Internet, v.v…được liên tục phát động để thể hiện những cam kết trong khế ước ban đầu và có giá trị mãi mãi khi Giao Điểm mới thành hình. Đó là "Tất cả cho quê hương Việt Nam, tất cả cho đạo Phật Việt Nam".

Bước qua ngưỡng cửa … ảo vọng !

Giữa năm 1994, Giáo hoàng Gioan Phaolồ II cho ra đời cuốn "Bước Qua Ngưỡng Cửa Hy Vọng" để đô? viên tinh thần tín đồ Công giáo trước ba cuộc khủng hoảng Giáo lý, Giáo chế và Giáo quyền của Vatican. Đặc biệt trong cuốn sách nầy, ở chương 14, Giáo hoàng đã trực tiếp hoặc gián tiếp xuyên tạc và phỉ báng cả Phật lẫn Pháp lẫn Tăng. Từ nhiều vị thế khác nhau, những nhà trí thức và tôn giáo học trên thế giới lên tiếng phản đối thái độ hung hăng và hành động nhiều ác ý nầy. Giao Điểm làm ngơ …sao đành !

Anh Phan Mạnh Lương, một cựu huynh trưởng Hướng Đạo, lúc bấy giờ đã thay anh Phan Tấn Hải làm chủ bút Giao Điểm kể từ số 9 , bèn triệu tập buổi họp để xin anh em "có thái độ văn hóa tích cực và đúng mức đối với vị Chủ chăn Ca-tô La-Mã đã mở ra một cơ duyên mới cho chúng ta đối thoại kể từ thế kỷ thứ 16".

Thế là tháng Sáu năm1995, tác phẩm "Đối Thoại Với Giáo Hoàng Gioan Phaolồ II" ra đời như một trái bom bức nổ. Mười tám tác giả, mười tám bài viết từ bốn lục địa gửi về như thập bát ban vỏ nghệ vây bủa và đập tan những luận điệu vu khống và xuyên tạc có ác ý của vị chủ chiên nầy. Nội dung của tác phẩm còn đi xa hơn, ra khỏi phần Tôn giáo học để đi vào Lịch sử Việt Nam thời cận đại với những nhà truyền giáo phương Tây theo chân đoàn quân xâm lược vào cướp nước ta, và sản xuất ra một đạo quân thứ Năm bản xứ làm tay sai cho giặc.

Tác phẩm được bạn đọc trong và ngoài nước nhiệt liệt tán thưởng. Một ấn bản "chui" không biết của ai in trong nước được lưu truyền từ Bắc đến Nam; một ấn bản Anh ngữ được gửi đến các Thư viện, các Đại học và các cơ quan Tôn giáo trên thế giới; hai lần tái bản tổng cọng gần mười ngàn ấn bản…; nhưng quan trọng hơn cả, hành trạng vì dân tộc và đạo pháp của Giao Điểm, nhờ sự cố nầy, được thể hiện trong sáng, rõ ràng và quyết liệt hơn.

Đâu đó có tiếng ủng ẳng ngượng ngập bâng quơ, và đoàn lữ hành cứ đi. Vì "hy vọng" đã trở thành ảo vọng trong một thời đại mà ánh sáng của Sự Thật đang đuổi dần bóng tối ra khỏi nơi hoang dã. Anh NHĐ ở bên Pháp điện thoại qua chỉ nói hai câu: "Cái công lớn của các cậu là làm cho người ta hết khúm núm sợ hãi Giáo quyền Vatican và chức vụ Giáo hoàng. Thật ra những bạn bè Công giáo tiến bộ của tớ đọc cuốn sách còn "sướng" hơn các cậu nhiều".

Đồng thanh tương ứng, đồng khí tương cầu

Tác phẩm "Đối Thoại Với Giáo Hoàng Gioan Phaolồ II" còn mang lại một kết quả "trùng trùng duyên khởi" rất bất ngờ vào năm 1995. Giao Điểm, như một tạp chí, không đủ độ lớn để dung chứa nỗi sứ mạng mà nó muốn chu toàn. Và như một diễn đàn ngôn luận, Giao Điểm không được tổ chức và trang bị để kiện toàn được nhiều hoạt động càng lúc càng quy mô và phức tạp, để điều hành được một lượng người "đồng thanh đồng khí" đến hợp tác càng lúc càng nhiều. Thế là lại họp, thế là lại thảo luận và Giao Điểm hóa thân trở thành … Tam vị Nhất thể : Tổ chức Từ thiện Giao Điểm (Humanitarian Foundation), Nhà Xuất bản Giao Điểm (Publishing House) và Tạp chí Giao Điểm (Magazine). Úm ba la, tuy ba mà một !

Đó là cấu trúc mới, nhưng cái vốn quý nhất của Giao Điểm vẫn là người. Những người sắt son với quê hương, những người sống chết với đạo pháp. Những người như bác sĩ Võ Tư Nhượng, gốc Hà Tỉnh, dòng dỏi Phan Đình Phùng, lúc nào cũng sang sảng chính trực. Như cựu Đại tá Trần văn Kha, tác giả của nhiều sách nghiên cứu lý luận sâu sắc (Tranh Đấu, Thời Đại Mới, Phá Ngục Tù, Đức Tin và Lý Trí,…). Như sĩ phu Trần Qúy, người đọc Thomas Paine và Kinh Thánh giữa hai giòng chữ. Như giáo sư Trần Chung Ngọc ở đại học Wisconsin cứ thích "lấy Ma quân làm bạn Đạo". Như Đỗ Thuận Khiêm ở Paris đọc nhiều sách nay đã gia nhập tăng đoàn, giáo sư Minh Chi ở Việt Nam gần chùa, chị TLN ở phố xá xôn xao, anh ĐB vừa làm vừa cười hiền như Bụt. Như tạp chí Chuyễn Luân ở Sydney xa xăm, như giáo sư Nguyễn Mạnh Quang với hai tác phẩm sử học chấn động, như trang nhà www.quangduc.com súc tích, như anh VVQ ở Sài Gòn rốt ráo phê bình từng trang báo, … Tất cả những người đó tạo thành vốn quý của Giao Điểm, và kết hợp với bạn bè đồng đạo khắp năm châu bốn bể để tạo thành một thế đứng chung, môt tiếng nói chung, một hành sự chung.

Linda bảy nổi ba chìm

Mùa Đông năm 1997, bão Linda cuồn cuộn thổi vào đồng bằng sông Cữu Long với vận tốc hơn một trăm cây số giờ, và nước cứ mỗi ngày một dâng cao thêm phủ tràn tám tỉnh miền Nam. Hình ảnh đồng bào Nam bộ màn trời chiếu đất giữa cảnh sông nước chập chùng mà các hảng thông tấn quốc tế liên tục báo động trên màn ảnh truyền hình đã làm đồng hương hải ngoại ai cũng thấy chạnh lòng. Nhưng nỗi ám ảnh "chống Cọng" và quá trình hung hăng chụp mủ "thân Cọng" của thế lực "đen" tại hải ngoại khiến nhiều đồng hương dè dặt lúng túng không biết phải làm gì.

Nhưng rất sớm, chỉ một ngày sau khi nhận được tin trực tiếp từ đồng bào tại quê nhà, Giao Điểm Foundation đã mạnh dạn triệu tập một buổi họp tại chùa Liên Hoa với sự tham dự của một số tổ chức ái hữu đồng hương gốc miền Nam, để tiến hành kế hoạch vận động công cuộc cứu trợ nạn nhân bão lụt tại Việt Nam. Dưới sự điều hành của bác sĩ Trần Qúy Nhu, chỉ trong một tuần lễ, Giao Điểm và thân hữu đã khẩn cấp gửi về đến tận tay đồng bào nạn nhân một số tiền và nhu yếu phẩm trị giá hơn 15 ngàn Mỹ kim. Không những sớm nhất trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài, mà còn sớm hơn cả những tổ chức thiện nguyện chuyên nghiệp như Hội Hồng Thập tự Quốc tế nữa.

Cũng lại đâu đây có tiếng phản đối ngủng ngẳn bâng quơ, nhưng mạnh dạn làm, thấy đúng là làm, vì đồng bào ruột thịt mà làm, Giao Điểm không ngại khổ không ngại khó, quyết phá vỡ những chướng ngại vô minh. Chính gián tiếp nhờ nỗ lực khai phá kịp thời đó của Giao Điểm mà đồng hương hải ngoại, sau đó, đã ồ ạt phát động những chiến dịch cứu trợ tuyệt vời khác. Riêng Giao Điểm, khi đóng sổ cứu trợ, đã gửi về quê nhà tổng cọng hơn 40 ngàn Mỹ kim chỉ vì cơn thịnh nộ bảy nổi ba chìm của nàng Linda.

Đột phá thành … tăng thượng duyên !

Bước vào thiên niên kỷ mới, Giao Điểm đang chuẩn bị nhiều kế hoạch mới. Những kế hoạch tiếp nối và triển khai bốn chương trình nhân đạo của Giao Điểm Foundation, tiếp nối 12 tác phẩm giải hoặc lịch sử giá trị mà Giao Điểm Publishing House đã xuất bản, tiếp nối 40 số báo mà Tạp chí Giao Điểm vẫn đều đặn gửi đến quý bạn đọc từ mười năm qua.

Mười năm, một chặng đường.

Chặng đường góp công sức nhỏ nhoi với Phật giáo Việt Nam trong cuộc hành trình xây dựng Nước bảo vệ Đạo. Những đột phá nhức nhối mà thỉnh thoảng cứ xảy ra đã là sức bật cho Giao Điểm lớn thêm và mạnh ra, như một thứ tăng thượng duyên cho người học đạo và hành đạo vậy.

Xin hẹn mười năm sau sẽ… kể tiếp !

11-2000