-
- Giới thiệu CD nhạc
"Một Cõi Đi Về"
- Nguyễn Hạnh Hoài Vy
- Mặt trước CD "Một Cõi Đi
Về"
Chừng
15 năm trước (1987), một hôm có người bạn gặp nhau vì "duyên tri ngộ",
từ bang Oklahoma mang theo cuốn băng cassette tặng Hoài Vy, kèm theo một câu
ngắn ngủi như cố tiết chế lời giới thiệu : "Nè, tặng cuốn băng
nhạc vừa thâu ở Pa-ri. Nhạc Trịnh Công Sơn, Thanh Hải hát." Dĩ nhiên
là Hoài Vy nhẹ nhàng cảm ơn người bạn, nhưng thật ra trong lòng đang nở
hoa, chỉ muốn làm sao chia tay cho mau, dọt về nhà bỏ cassette vào máy, ngồi
một mình để gậm nhấm từ âm thanh đầu tiên, dù chỉ là một tiếng động
nhỏ vu vơ từ máy vi âm ghi lại. Không háo hức sao được: nhạc họ Trịnh
mà do một ca sĩ có tiếng ở trong nước hát (lại đang bị cơn sóng thông
tin lưu vong đục, dũa... không tiếc lời là ca sĩ của Việt Cộng). Họ làm
như thử cái gì thuộc về trong nước là mang tội vậy đó ! Nhưng ở đời,
cái chi thuộc về nghệ thuật mà bị trù yểm, đe dọa lại thường dễ kích
thích, hấp dẫn, khỏi cần quãng cáo người ta vẫn tìm đến.
Chỉ tiếc rằng California cách Pa-ri
một đại dương thôi, nhưng với truyền thống văn hóa quê hương do các
thế hệ người Việt đi trước tạo dựng, là nơi chốn cho những nghệ
sĩ chân chính bên quê nhà dồn dập tới lui, trong khi đất Mỹ thì như một
cấm địa. Đó cũng là nỗi bất hạnh cho người Việt yêu nghệ thuật
dân tộc ở California.
Dù sớm hay muộn, Hoài Vy cũng được
nghe cuốn băng cassette – nhạc Trịnh Công Sơn, Thanh Hải hát. Nhưng đâu
chỉ có tiếng hát không thôi, còn có giọng nói trầm ấm giới thiệu
"vào đề" cho mỗi bài hát. Đó là giọng nói của anh Cao Huy Thuần.
- Hình như... anh Cao Huy Thuần
Tiếng hát Thanh Hải thật tuyệt vời.
Giọng ca này với tiếng đàn thùng guitar nó hòa hợp như trăng và sao, như
nụ hoa lồng trong lá xanh. Nó sóng sánh hòa điệu với nhau, rất thích hợp
cho những buổi nhạc thính phòng.
* * *
Rồi với cái duyên của nghệ thuật,
cái nợ của tấm lòng, từ lạ thành quen, từ không biết mà tưởng như là
tri kỷ, lần này, anh Thuần lại hoan hỉ gởi tặng cho tôi tập CD hai dĩa
"Một Cõi Đi Về". Cũng nhạc Trịnh Công Sơn, nhưng không phải chỉ
mình Thanh Hải hát...
- ... Thanh Hải
Không gian thì chắc không đổi
thay, vì dù có tổ chức đêm nhạc ở đâu thì vẫn quanh quẫn Pa-ri thôi,
nhưng dấu thời gian để để lại hai điểm đáng ghi nhận: Cuộn băng
cassette trước đây, hát là để "vui chơi" cùng với người nhạc
sĩ tài hoa đang sống. Hai dĩa CD lần này, hát là để hoài niệm người bạn
nhạc sĩ đã xa cách nghìn trùng.
Cũng bởi với thời gian, nên kỹ
thuật phảng phất nét tân kỳ, không chỉ ở hình thức trình bày trong
ngoài bìa, mà kỹ thuật thu âm đã mang phẩm chất chuyên nghiệp.
Trước hết, đề cập tới "giọng
nói". Dùng danh từ "giới thiệu" để chỉ định tới giọng nói
của anh Cao Huy Thuần là cách dùng chưa lột tiả đúng chức năng, Hoài Vy
phải mượn danh từ "thuyết văn", như ban Tổ chức đã dùng ở mặt
sau của hộp CD mới rõ nghĩa. Thuyết văn, là dùng một lời nói văn
chương để làm sáng tỏ tính chất của mỗi bài nhạc. Mà lời nhạc Trịnh
Công Sơn, như mọi người đã đồng ý, là những lời thơ –là nghệ thuật
sử dụng ngôn ngữ, cho nên sự làm tỏ sáng lời nhạc là công việc cần
thiết. Qua đó, người nghe mới lột hết cái ý sâu của cách dùng lời.
Người thuyết văn có giọng nói của
miền sông Hương, núi Ngự. Nói tới giọng Huế, người ta hay dùng từ
Nôm để gọi là giọng "trọ trẹ". Chỉ mới nghe qua âm hưởng thôi,
chưa cần biết tới ý nghĩa của nó, thì nghe như là lời "chê".
Nhà văn Võ Phiến đã tránh né dùng chữ "trọ trẹ", mượn ý của
nhạc sĩ Phạm Duy để mô tả đó là cá tính đặc biệt của một "âm
vực cạn hẹp", do "tiếng trầm và bỗng không quá cách biệt"
trong quảng âm Ngũ Cung (1a). Ông không vội kết luận,
nhưng ghi nhận một cách vội vàng đó là thứ giọng nói "bình thản!".
Dù chỉ là nhà văn viết "tùy
bút", không phải là nhà ngôn ngữ học, lại càng không phải nhà nhạc
lý học về thanh âm, Võ Phiến khi so sánh giọng Huế với các giọng Nam
và Bắc, đành phải để lại một nghi vấn chưa giải quyết được trong
giọng Huế "không bị hai khối lớn át giọng đi, không chịu hòa đồng
với khối lớn này, cũng không chịu xóa nhòa trong khối lới kia; trải mấy
trăm năm không bị thu hút về bên nào, trái lại còn làm phát triển một
nền dân nhạc riêng rất phong phú. Kỳ cục chưa!" (1b).
Nhưng, sự "kỳ cục" ấy
cũng xuất phát từ điểm độc đáo nhất : giọng Huế là giọng "kết
hợp" cho cả nước. Giữ được sự cá biệt, nhưng lại có thể hòa
nhập cho cả hai miền. Người Huế nếu muốn, nói giọng Bắc, giọng Nam
nghe vẫn "ngọt xớt". Và trong sự "bình thản" ấy, giọng
Huế chuẩn bị rơi vào hai lãnh vực: như tướng quân giữa chốn sa trường
hay thầm thì bên tai người yêu. Chính vì vậy, Huế vừa là đất của
văn nhân (nhưng nhiều khi chỉ thích "rong chơi" thôi, mà không nệ
chỗ thành danh), nhưng võ tướng thời nào cũng có.
Giọng "thuyết văn" của
anh Cao Huy Thuần lơ lửng giữa hai lãnh vực nói trên. Cho nên, người nghe
đã gặp phải cái cứng cỏi thứ gỗ quý của rừng nhiệt đới, mà
không thiếu lây lất niềm ướt át như mùi hương của một giòng sông.
Bằng cái cá biệt độc đáo đó,
anh Cao Huy Thuần đã giới thiệu 8 tiểu đề trong suốt chiều dài hai dĩa
nhạc như tám luận khúc văn chương. Mở đầu, anh đã phân biệt tại sao
người ta đã tưởng niệm Trịnh Công Sơn bằng "một cõi đi về"?
Phải chăng vì người ta đã hiểu "cõi đi về" là cõi sống và chết,
hay vì trong bài nhạc mang một âm điệu buồn hay vì có những câu như lời
thông tri về thân phận con người "Từng lời tà dương như lời mộ
điệu; đường chạy vòng quanh một vòng tiều tuỵ..."? "Cõi đi về"
theo anh Cao Huy Thuần, chính là "cõi âm nhạc", trong đó có thơ, có
nắng mưa, có hạnh phúc - tuyệt vọng, rất lứa côi và rất đơn côi, thế
giới của bồng bềnh sương khói.... Đó cũng là "cõi âm nhạc của Trịnh
Công Sơn": một thế giới âm thanh bất tử trong cuộc sống, trong cõi
con người .
Thanh Hải sau hơn 14 năm, tiếng hát
vẫn chất ngất những nét lạ, vẫn quyến rũ, vẫn thiết tha... chỉ một
chút khàn đục bất thường len lỏi, chắc đâu đó trong hồn vẫn còn những
giọt lệ chưa mờ, một chút buồn trong cái "buồn quá" khi nghe tin
Trịnh Công Sơn chết như anh đã tâm sự!
Hai dĩa CD "Một Cõi Đi Về"
đã mang đến cho Hoài Vy những thích thú bất ngờ. Trước hết, lần đầu
nghe hai giọng hát của Hồng Ngọc và Lệ Thu. Hồng Ngọc, giọng cao vút, mạnh,
điêu luyện, ôm ấp những nét quý phái, sang cả. Lệ Thu, quyến rũ và thiết
tha. Tiếng kèn Saxaphone của Trần Vĩnh réo gọi hồn người, cộng hưởng
với một kỹ thuật láy, rung rất "nhà nghề", hòa với "âm-điệu-trịnh-công-sơn"
đã làm cho người nghe điếng lòng, chợt mơ chợt tỉnh. Dù lác đác vài
nơi, người thuyết văn đã cố tình ‘dí dỏm" một cách nghiêm trang,
làm rạn vỡ những tiếng cười, vẫn không che lấp được nỗi niềm hoài
niệm thân thiết giữa kẻ chết và những người đang sống.
- ... Hồng Ngọc
Nghe xong hai CD "Một Cõi Đi về",
Hoài Vy thẩn thờ, buồn. Một nỗi buồn trong niềm yêu thương trần gian.
Buồn trong niềm tha thiết yêu người, yêu đời. Âm nhạc của Trịnh Công
Sơn luôn luôn mang đến cho con người một nhân tố mới của sự yêu đời.
Âm thanh quyện lẫn trong tiếng
Saxo, tiếng đàn thùng guitar... cùng với ba giọng hát trong 23 bài nhạc Trịnh
Công Sơn chắc hẳn phải làm cho người mộ điệu ngẩn ngơ.
Riêng Hoài Vy, dù có mê mẫn, vẫn
xin ghi nhận lại một đôi điều: Tiếng đàn dương cầm của anh Harry Hoàng,
có thể do trở ngại thu âm đã không mang đến âm thanh trọn vẹn, làm hụt
hẫng một phối âm rất cần thiết. Ngoài ra, nếu có thể, thêm âm thanh của
tiếng vĩ cầm, để làm nền, hoặc "giao hưởng" với giọng hát
độc đáo của Hồng Ngọc thì tuyệt vời, và điều chót, dù biết buổi
nhạc thu âm này đã thực hiện trong thời gian rất ngắn, như lời mở đầu
của chị đại diện ban Tổ chức – một giọng Bắc Hà Nội ngọt ngào
đã nói, người nghe vẫn có một chút tiếc nuối -nếu hai giọng Hồng Ngọc
và Lệ Thu trong các bài hát bè, có đủ một thời gian cần thiết để phối
hợp thanh âm, thì sẽ đưa các bài hát bè này tới đỉnh cao của sự thành
công.
- ... Lệ Thu
CD "Một Cõi Đi Về" đã
được thực hiện công phu như vậy đó, nhưng ban Tổ chức cũng như các
nghệ nhân đã cho biết trước, đây chỉ là chuyện của những người
"rong chơi", để tưởng nhớ đến một người vừa nằm xuống,
cũng rất thích "rong chơi". Không chỉ bằng lời, ban Tổ chức còn
rào đón bằng hàng chữ in ở bìa mặt sau "Bộ dĩa
này không có mục đích thương mại. Chúng tôi từ khước mọi trách nhiệm
về những lạm dụng có thể xảy ra sau này." [*],
và cũng chẳng có một chi tiết nhỏ nào để cho giời hâm mộ liên lạc.
Bao nhiêu năm qua, những tấm lòng
nghệ sĩ thế này cứ bỏ tiền túi ra để phục vụ cho anh chị em yêu nghệ
thuật, phục vụ đời sống, chắc cũng có lúc phải mệt nhoài... Riêng
Hoài Vy, dù có muốn đáp ứng với bà con, vì yêu mến Trịnh Công Sơn, nhất
là sau khi đọc bài viết này muốn có ngay 2 CD, cũng đành chịu. Thôi
được rồi, xin anh chị em, bằng hữu, nếu lòng nao nức xin cứ liên
lạc về Giao Điểm, sau đó hạ hồi phân giải.
- ... Trần Vĩnh
- Nguyễn Hạnh Hoài Vy
- 12.2001
Notes: [1a,1b] "Tuỳ
Bút", Võ Phiến, Văn Nghệ xb. 1986, (1a)
trang 186; (1b) trang 185
[*] Trong lúc viết vội, H.V. đã bỏ sót một đoạn
quan trọng ở bìa sau của CD. Xin bổ túc và cáo lỗi cùng Ban Tổ chức và
độc giả.
Home
